Không phải phố cổ đông đúc hay khu nghỉ dưỡng sang trọng, thứ níu chân du khách ở Hội An hôm nay là những trải nghiệm bình dị: gánh nước tưới rau ở Trà Quế, cưỡi trâu giữa đồng lúa Thanh Tây hay ăn bữa cơm quê cùng nông dân. Những hoạt động này đang biến nông dân thành những 'đại sứ du lịch' chân đất.
Làng rau Trà Quế: Từ ruộng rau đến điểm đến du lịch
Buổi sáng ở làng rau Trà Quế bắt đầu từ khi mặt trời chưa ló khỏi rặng dừa nước phía cửa sông Cổ Cò. Trong màn sương mỏng, những bóng người lom khom trên luống rau hiện ra như một nhịp sống đã tồn tại hàng trăm năm. Mùi rong từ đầm quyện cùng hương húng, hương quế tạo thành hương vị riêng mà ai từng ghé qua đều khó quên.
Giữa không gian ấy, từng đoàn khách nước ngoài đạp xe len qua lối nhỏ, dừng lại xem nông dân tưới rau, bón đất rồi hào hứng xắn quần xuống ruộng tập cuốc luống, gánh nước. Có người cười vang khi đôi thùng tre chao đảo trên vai, có người ngồi hàng giờ nghe nông dân kể chuyện về cách dùng rong sông Cổ Cò làm phân bón tự nhiên.
Ông Nguyễn Lợi, 64 tuổi, hơn 40 năm gắn bó với nghề trồng rau ở làng Trà Quế, chia sẻ: “Ngày trước chỉ biết trồng rau bán chợ thôi. Mấy năm nay khách tới đông, họ không chỉ tham quan mà còn thích tự tay tưới rau, gánh nước. Thành ra nông dân tụi tui cũng phải học cách làm du lịch.”
Thanh Tây: Cưỡi trâu giữa đồng lúa
Trên cánh đồng Thanh Tây vùng ven Hội An, “đặc sản” du lịch cưỡi trâu giữa đồng lúa đang hút khách quốc tế. Hình ảnh du khách ngồi trên lưng trâu, thử cày ruộng hay tập cấy lúa đã trở nên quen thuộc. Những con trâu vốn gắn với nghề nông nay nhận thêm vai trò đưa du khách bước vào đời sống nông nghiệp Việt Nam.
Ông Lê Nhiên, 60 tuổi, trước đây sống bằng nghề cày ruộng thuê. Khi cơ giới hóa khiến nghề cày dần biến mất, du lịch đã mở ra sinh kế mới. Ông đã làm dịch vụ du lịch trên lưng trâu hơn 20 năm. “Ngày trước con trâu chỉ để kéo cày, ai nghĩ có ngày nó lại làm du lịch. Nhiều khách nước ngoài chưa từng thấy con trâu ngoài đời nên khi được ngồi trên lưng trâu đi giữa cánh đồng, họ thích lắm”, ông Nhiên nói.
Ở tuổi 65, ông Nguyễn Năm cũng đã nhiều năm dắt trâu phục vụ du khách. Ông cho biết: “Mỗi lần hướng dẫn khách cưỡi trâu hay cày lúa, chúng tôi được họ trả tiền. Nhờ du lịch mà nông dân có thêm thu nhập để sống được với đồng ruộng.”
Bảo tồn hồn nông thôn trước áp lực đô thị hóa
Ông Bùi Văn Dũng, Chủ tịch UBND phường Hội An Tây, nhận xét: “Trong bối cảnh đất ven đô ngày càng có giá, việc người dân vẫn giữ ruộng rau, giữ nghề truyền thống là điều rất đáng trân trọng. Họ không chỉ sản xuất nông nghiệp mà còn biến chính nghề nông thành sản phẩm du lịch đặc sắc.”
Theo ông Dũng, địa phương kiên trì định hướng phát triển du lịch xanh, du lịch trải nghiệm gắn với nông nghiệp hữu cơ và bảo tồn không gian làng quê truyền thống. “Người nông dân Trà Quế bây giờ không chỉ biết trồng rau mà còn biết quảng bá hình ảnh quê hương, giao tiếp với khách quốc tế và làm du lịch cộng đồng rất chuyên nghiệp. Họ thực sự là những 'đại sứ du lịch' của địa phương”, ông Dũng nhấn mạnh.
Du lịch còn góp phần thay đổi cách nhìn của nhiều gia đình về nghề nông. Ông Lê Tâm, một hộ trồng rau lâu năm ở Trà Quế, kể trước đây con cái thường muốn bỏ ruộng đi làm công ty vì nghĩ nghề nông cực nhọc và ít tương lai. Nhưng khi khách du lịch tìm tới ngày càng đông, các con bắt đầu thấy công việc của cha mẹ cũng có giá trị riêng.
Giữ nguyên bản sắc, kết nối văn hóa
Điều đáng chú ý là cả Trà Quế lẫn tour cưỡi trâu ở Thanh Tây đều không tạo ra “sân khấu” nhân tạo. Người dân vẫn giữ nhịp sống thường nhật, chỉ mở cửa làng quê để du khách bước vào trải nghiệm. Chính sự chân thật ấy trở thành điều khác biệt giữa thời điểm nhiều sản phẩm du lịch đang bị thương mại hóa.
Ông Trần Văn Khoa, Giám đốc điều hành Công ty du lịch Jack Trần Tours Hội An, cho biết: “Chúng tôi không biến nông thôn thành công viên giải trí. Điều quan trọng là giữ nguyên bản sắc và đời sống thật của người dân, sau đó tạo thêm những trải nghiệm để kết nối du khách với văn hóa địa phương.”
Sự hấp dẫn của du lịch nông nghiệp nằm ở cảm giác “được sống như người bản địa”. Du khách thực sự bước xuống ruộng, chạm vào bùn đất, trò chuyện với nông dân và cảm nhận nhịp sống làng quê bằng tất cả giác quan. Nhiều du khách sau khi rời Hội An vẫn nhớ mãi những cuộc gặp gỡ đời thường ở Trà Quế hay Thanh Tây. Có người quay lại chỉ để gặp gia đình nông dân từng tiếp đón; có người vẫn giữ liên lạc, gửi thư và quà từ phương xa.
“Hello… no chemical!”
Ông Nguyễn Lợi kể rằng vốn tiếng Anh của ông được học ngay giữa ruộng rau từ những lần trò chuyện với khách quốc tế. Không qua trường lớp, ông chỉ nhớ những câu đơn giản để giới thiệu về nghề trồng rau. “Hello… no chemical!” (xin chào, không hóa chất), ông vừa nói vừa cười lớn. “Ban đầu nói không ai hiểu, mình cũng ngại lắm. Nhưng riết rồi quen. Khách thích vì thấy nông dân thật thà.”
Theo nhiều hộ dân ở Trà Quế, chính sự mộc mạc, tự nhiên ấy khiến du khách quốc tế cảm thấy gần gũi. Có người ở lại cả buổi chỉ để học cách tưới rau, gánh nước hay nghe nông dân kể chuyện về cuộc sống làng quê ven sông Cổ Cò.
