Việt Nam đang triển khai xây dựng phiên bản số của di sản văn hóa nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong thời đại công nghệ số. Dự án này do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, với mục tiêu số hóa các di sản vật thể và phi vật thể trên toàn quốc.
Số hóa di sản: Bước tiến mới trong bảo tồn
Theo thống kê, Việt Nam hiện có hơn 40.000 di tích được xếp hạng, trong đó có 8 di sản thế giới được UNESCO công nhận. Việc số hóa giúp tạo ra các bản sao 3D, hình ảnh độ phân giải cao và dữ liệu số hóa chi tiết, cho phép người xem khám phá di sản mọi lúc mọi nơi.
Ông Nguyễn Văn Hùng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho biết: “Số hóa di sản không chỉ giúp bảo tồn nguyên vẹn các giá trị văn hóa trước tác động của thời gian và thiên tai, mà còn mở ra cơ hội quảng bá rộng rãi đến công chúng quốc tế.”
Ứng dụng công nghệ hiện đại
Dự án sử dụng các công nghệ như quét laser 3D, chụp ảnh 360 độ, và thực tế ảo (VR) để tái hiện chân thực các di tích, hiện vật. Ví dụ, Hoàng thành Thăng Long đã được số hóa với mô hình 3D chi tiết, cho phép du khách tham quan trực tuyến qua nền tảng web.
Bên cạnh đó, các di sản phi vật thể như ca trù, quan họ cũng được ghi âm, ghi hình chất lượng cao và lưu trữ trên cơ sở dữ liệu số. Điều này giúp bảo tồn các loại hình nghệ thuật truyền thống đang có nguy cơ mai một.
Lợi ích cho du lịch và giáo dục
Phiên bản số của di sản văn hóa không chỉ phục vụ công tác bảo tồn mà còn thúc đẩy du lịch thông minh. Du khách có thể trải nghiệm tham quan ảo trước khi đến thực địa, giúp tăng lượng khách và nâng cao trải nghiệm.
Trong lĩnh vực giáo dục, các trường học có thể sử dụng tài liệu số hóa để giảng dạy lịch sử, văn hóa một cách sinh động. Theo số liệu từ Bộ, đã có hơn 500.000 lượt truy cập vào các bảo tàng trực tuyến trong năm 2024.
Thách thức và hướng phát triển
Mặc dù đạt được nhiều kết quả, việc số hóa di sản vẫn đối mặt với thách thức về kinh phí và nhân lực công nghệ. Bộ Văn hóa đang kêu gọi sự tham gia của các doanh nghiệp công nghệ và tổ chức quốc tế để mở rộng dự án.
Trong tương lai, Việt Nam đặt mục tiêu số hóa 100% di sản quốc gia vào năm 2030, đồng thời xây dựng nền tảng tích hợp cho phép người dùng truy cập dễ dàng. Đây được xem là bước đi chiến lược để bảo vệ và phát huy di sản văn hóa dân tộc trong kỷ nguyên số.
