Không gian trà cổ thụ Hoàng Liên tại Hà Nội chính thức được công nhận là di sản văn hóa
Ngày 5 tháng 3 năm 2026, tại căn nhà cổ số 13 Trần Phú thuộc phường Ba Đình, thành phố Hà Nội, một sự kiện quan trọng đã diễn ra trong lĩnh vực văn hóa. Hội Di sản Văn hóa Việt Nam đã tổ chức lễ công bố và trao quyết định số 09/QĐ-HDSVHVN, chính thức công nhận Không gian di sản văn hóa Hoàng Liên cổ thụ trà trở thành hội viên tổ chức thuộc hội. Quyết định này không chỉ là một bước ngoặt cho không gian thưởng trà đặc biệt mà còn khẳng định giá trị văn hóa sâu sắc của loại trà quý hiếm này, được vun đắp qua nhiều năm bởi những người sáng lập tâm huyết.
Giá trị văn hóa và sự công nhận từ Hội Di sản Văn hóa Việt Nam
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Văn Trụ, Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa Việt Nam, đã phát biểu tại buổi lễ, nhấn mạnh tầm quan trọng của trà trong đời sống văn hóa Việt Nam. Ông cho biết: "Về trà, Hội Di sản Văn hóa Việt Nam từ lâu đã rất quan tâm. Trà Việt Nam có truyền thống rất lâu đời, gắn liền với đời sống sinh hoạt của người dân. Qua nghiên cứu, trà Việt Nam vô cùng phong phú và đa dạng, gắn bó với nhiều sự kiện, lễ hội. Tổ chức UNESCO cũng đã có những đánh giá cao về trà Việt Nam."
Ông Trụ cũng chia sẻ thêm về Hoàng Liên cổ thụ trà: "Riêng Hoàng Liên cổ thụ trà là đặc sản quý hiếm của Việt Nam. Vì sản lượng thu hái được mỗi năm không nhiều, nên giá trị của nó rất đặc biệt. Hôm nay, tôi rất vui khi các đồng chí có sáng kiến tổ chức không gian di sản văn hóa trà như thế này. Không gian này là nơi hội tụ của các nghệ sĩ, nhà trí thức và những người quan tâm đến trà, để giới thiệu cho mọi người biết trà Hoàng Liên cổ thụ quý như thế nào, cách chế biến và pha chế cầu kỳ ra sao."
Đặc điểm độc đáo của Hoàng Liên cổ thụ trà
Ông Phan Quốc Tuấn, chủ nhiệm ban điều hành Không gian di sản văn hóa Hoàng Liên cổ thụ trà, đã giải thích chi tiết về loại trà này. Hoàng Liên cổ thụ trà không phải là loại trà thông thường; nó chỉ có ở vùng núi Hoàng Liên Sơn thuộc tỉnh Lào Cai. Những búp trà được thu hái từ những cây trà cổ thụ có tuổi đời hàng trăm năm, sinh trưởng hoàn toàn tự nhiên ở độ cao trên 2.000 mét so với mực nước biển.
Ở độ cao này, cây trà hấp thụ tinh khí của trời đất, quanh năm bao phủ bởi sương mù và gió lạnh, tạo nên những búp trà trắng như tuyết với hương vị thanh khiết, khác biệt hoàn toàn so với trà trồng công nghiệp. Mỗi năm, sản lượng trà khô chỉ giới hạn ở mức vài tấn, điều này cho thấy sự quý hiếm và giá trị đặc biệt của dòng trà này.
Ông Tuấn cũng nhấn mạnh cách tiếp cận bền vững của dự án: "Để có được những chén trà thơm, những người thực hiện dự án đã phối hợp chặt chẽ với đồng bào dân tộc địa phương để trông nom, bảo vệ từng gốc trà cổ thụ, tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng cao. Không vội vã chạy theo thương mại hóa, tôi và cộng sự chọn cách đi chậm nhưng chắc, đó là tích lũy giá trị và xây dựng thương hiệu di sản."
Định hướng phát triển và bảo tồn trong tương lai
Tiến sĩ Nguyễn Thế Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Di sản Văn hóa Việt Nam, đã đưa ra những định hướng quan trọng sau khi không gian được công nhận. Ông cho rằng nhóm điều hành tại số 13 Trần Phú cần duy trì ba trụ cột chính của di sản Hoàng Liên cổ thụ trà:
- Hoàn thiện kỹ thuật chế biến trà qua nhiều thế hệ, đảm bảo chất lượng và truyền thống được giữ vững.
- Định hình nghệ thuật thưởng trà, xây dựng văn hóa trà riêng biệt của người Việt, phản ánh sự tinh tế và sâu sắc trong từng chén trà.
- Tạo sinh kế bền vững, gắn quyền lợi của đồng bào địa phương với việc gìn giữ và bảo tồn rừng trà cổ thụ, thúc đẩy sự phát triển hài hòa giữa con người và thiên nhiên.
Sự kiện này không chỉ là một bước tiến trong việc bảo tồn di sản văn hóa mà còn mở ra cơ hội để quảng bá rộng rãi hơn về trà Việt Nam ra thế giới. Với sự công nhận từ Hội Di sản Văn hóa Việt Nam, Không gian di sản văn hóa Hoàng Liên cổ thụ trà hứa hẹn sẽ trở thành điểm đến văn hóa ý nghĩa, thu hút sự quan tâm của cả trong nước và quốc tế.
