Động Liên Hoa ở Ninh Bình: Phát hiện bảo vật quốc gia 18 tranh ma nhai 600 năm tuổi
Động Liên Hoa tọa lạc trong khuôn viên chùa Phong Phú, thuộc phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Khu vực này là một khoảng đất rộng, nằm tách biệt với khu dân cư, được bao quanh bởi những cánh đồng ruộng xanh mướt. Mặc dù ngôi chùa không có quy mô bề thế, nhưng phía tây của nó ẩn chứa động Liên Hoa – nơi lưu giữ 18 bức tranh ma nhai (khắc trực tiếp trên vách đá) mô tả các vị la hán, được xác định có niên đại hơn 600 năm.
Giá trị độc bản của bộ tranh ma nhai
Theo đánh giá của các nhà khoa học trong hồ sơ công nhận bảo vật quốc gia, bộ 18 tranh khắc này là duy nhất ở Việt Nam, không chỉ về loại hình ma nhai mà còn trong hệ thống văn khắc nói chung. Đây cũng là bộ tranh mô tả và khắc họa hình ảnh các vị la hán sớm nhất và cổ nhất được phát hiện tại nước ta. Bộ tranh đóng vai trò như một tư liệu quý hiếm, cung cấp nhiều thông tin giá trị cho việc nghiên cứu nghệ thuật Phật giáo thời Trần, cũng như lịch sử và sự phát triển của Phật giáo Việt Nam.
Chi tiết về động Liên Hoa và các bức tranh
Động Liên Hoa nằm ở phía tây chùa Phong Phú, tuy không có kích thước lớn nhưng bên trong chứa đựng nhiều dấu tích cổ xưa. Ngoài các bài văn thơ ma nhai, điểm nhấn đặc biệt là 18 bức tranh ma nhai hình 18 vị la hán được khắc trên vách đá theo hàng ngang, nối liền nhau và cao cách mặt đất hơn 1 mét. Mỗi bức tranh đều thể hiện dáng vẻ, tư thế, cử chỉ và nét mặt khác nhau, tạo nên sự đa dạng và sinh động.
Dựa trên các đặc điểm về mỹ thuật, chi tiết trang trí và hoa văn, kết hợp với đối chiếu từ các tư liệu ghi chép, Sở Văn hóa – Thể thao tỉnh Ninh Bình đã xác định niên đại tạo tác của bộ tranh này vào thời Trần, hoặc có thể vào cuối thời Lý. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa xác định được đầy đủ danh xưng của từng vị la hán trong 18 bức họa do nhiều phần tranh và chữ bị mờ theo thời gian.
Nỗ lực khôi phục và nghiên cứu
Ngành văn hóa tỉnh Ninh Bình đang tích cực thực hiện các biện pháp để khôi phục các chữ Hán trên các ma nhai, đồng thời đối chiếu với danh sách các vị tôn giả la hán trong Pháp trụ ký. Quá trình nghiên cứu cũng tập trung vào tạo hình, kết hợp với các nguồn tài liệu mô tả hành trạng, phép tu và pháp lực nhằm làm rõ hơn về từng bức tranh. Bên cạnh đó, trong động Liên Hoa còn có hệ thống các tượng đá, nhiều bài văn thơ ma nhai và các bia đá cổ, góp phần làm phong phú thêm giá trị di sản của địa điểm này.
Công nhận bảo vật quốc gia
Vào ngày 3 tháng 2, bộ tranh khắc ma nhai 18 vị la hán ở động Liên Hoa đã chính thức được công nhận là bảo vật quốc gia. Sự kiện này không chỉ khẳng định giá trị lịch sử và văn hóa to lớn của di sản, mà còn mở ra cơ hội để bảo tồn và phát huy những giá trị độc đáo này cho các thế hệ tương lai. Động Liên Hoa với bộ tranh ma nhai cổ xưa đang trở thành một điểm đến hấp dẫn cho những ai yêu thích khám phá di sản Phật giáo và lịch sử Việt Nam.
