Lễ Hội Đền Kỳ Cùng - Đền Tả Phủ: Nét Văn Hóa Đặc Sắc Của Lạng Sơn
Tại tỉnh Lạng Sơn, lễ hội đền Kỳ Cùng - đền Tả Phủ là một sự kiện văn hóa truyền thống quan trọng, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân và du khách. Sự kiện này không chỉ là dịp tưởng nhớ công lao của các vị quan lịch sử mà còn là cơ hội để quảng bá những giá trị văn hóa đậm đà bản sắc của địa phương.
Lịch Sử Và Ý Nghĩa Của Hai Ngôi Đền
Đền Kỳ Cùng, tọa lạc tại phường Đông Kinh, tỉnh Lạng Sơn, được xây dựng vào khoảng thời Hậu Lê. Ban đầu, đây chỉ là một ngôi miếu nhỏ thờ Thần Giao Long, còn được biết đến là Thần sông Kỳ Cùng. Trải qua hàng trăm năm lịch sử, ngôi đền hiện nay thờ Quan lớn Tuần Tranh, một vị quan được cử lên trấn ải tại Lạng Sơn, có công dẹp giặc và giữ gìn sự bình yên cho nhân dân.
Trong khi đó, đền Tả Phủ, nằm ở phường Kỳ Lừa, tỉnh Lạng Sơn, được nhân dân xây dựng vào năm Chính Hòa thứ 4 (1683). Ngôi đền này được lập nên để tri ân và phụng thờ Tả Đô đốc Hán Quận công Thân Công Tài. Ông là một nhân vật lịch sử có công lớn trong việc mở mang thương trường, giao lưu buôn bán giữa Việt Nam và Trung Quốc vào cuối thế kỷ 17. Không chỉ vậy, ông còn mở ra 7 con đường và 7 phường cho phố chợ Kỳ Lừa, góp phần cải thiện và nâng cao đời sống của người dân các dân tộc tại Lạng Sơn.
Di Sản Văn Hóa Quốc Gia
Theo tiến sĩ Hoàng Văn Páo, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn, lễ hội truyền thống đền Kỳ Cùng - đền Tả Phủ là sự gắn kết hài hòa giữa các nghi thức tế lễ, rước kiệu và các trò chơi, diễn xướng dân gian đặc sắc. Sự kiện này không chỉ thể hiện lòng biết ơn của người dân đối với công đức của Tả Đô đốc Hán Quận công Thân Công Tài và Quan lớn Đệ ngũ Tuần Tranh, mà còn là dịp để bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.
Năm 1993, cả hai di tích đền Kỳ Cùng và đền Tả Phủ đã được Bộ Văn hóa - Thông tin, nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, xếp hạng cấp quốc gia. Đến năm 2015, lễ hội đền Kỳ Cùng - đền Tả Phủ chính thức được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị văn hóa to lớn của sự kiện này.
Các Hoạt Động Chính Trong Lễ Hội
Phần lễ chính của lễ hội tập trung vào hai ngày quan trọng là ngày 22 và ngày 27 tháng Giêng Âm lịch. Các nghi thức bao gồm lễ tế khai hội, đón rước, lễ an vị và lễ tạ, với sự tham gia của lãnh đạo Tỉnh ủy Lạng Sơn và các nhân vật chủ chốt từ hai phường Kỳ Lừa và Đông Kinh.
Phần hội của lễ hội cũng không kém phần sôi động, với nhiều hoạt động đặc sắc như:
- Nghi thức rước kiệu đi qua nhiều tuyến phố chính của tỉnh Lạng Sơn, thu hút đông đảo người dân và du khách.
- Các trò chơi dân gian truyền thống như tranh đầu pháo, hát sli, lượn, lảy cỏ, tạo nên không khí vui tươi và gắn kết cộng đồng.
- Những hoạt động hưởng ứng đa dạng, bao gồm chương trình văn nghệ vào đêm 26 tháng Giêng Âm lịch, Hội thi giã bánh giầy - bánh ngải, và Hội đua bè mảng trên sông Kỳ Cùng.
Lễ hội không chỉ là dịp để người dân địa phương tỏ lòng biết ơn và tưởng nhớ công lao của các vị quan, mà còn là cơ hội để du khách giao lưu, gặp gỡ, vui chơi và tham gia vào các hoạt động văn hóa truyền thống. Qua đó, lễ hội góp phần quảng bá hình ảnh và giá trị văn hóa đặc trưng của tỉnh Lạng Sơn đến với du khách trong và ngoài nước.
