Cựu chiến binh tìm lại ký ức chiến trường tại hang Sơn Kiều sau 58 năm
Câu chuyện bắt đầu từ năm năm trước, khi ông Đinh Viết Bình, Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ du lịch Xuân Mai, quê ở huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình (cũ), trong một chuyến khảo sát để lập dự án khai thác du lịch sinh thái hang Sơn Kiều, đã phát hiện trong hang có hai chiếc sạp làm bằng gỗ đã cũ kỹ. Một chiếc bị mục nát, trong khi chiếc còn lại vẫn còn nguyên vẹn. Ngoài ra, ông còn tìm thấy một số viên pin lớn bằng ly nước và các vật dụng như dao, lưỡi lê... Nhận định đây có thể là kỷ vật của bộ đội hoặc thanh niên xung phong thời kháng chiến chống Mỹ, ông Bình đã cẩn thận bảo quản chúng. Riêng chiếc sạp gỗ còn lại, ông giữ nguyên trạng, không thay đổi.
Hành trình kết nối với quá khứ
Từ thông tin do ông Bình cung cấp, chúng tôi đã liên lạc được với cựu chiến binh Nguyễn Trường Thanh, 82 tuổi, hiện sinh sống tại quận Gò Vấp (cũ), Thành phố Hồ Chí Minh. Ông Thanh kể lại, vào tháng 6 năm 1968, đơn vị của ông hành quân từ Thanh Hóa vào chiến đấu tại chiến trường Quảng Đà và được biên chế vào Sư đoàn 338, Quân khu 5. Trên đường đi, họ phải đối mặt với bom đạn của giặc Mỹ đánh phá ác liệt suốt ngày đêm. Khi đến Quảng Bình, đơn vị được giao liên dẫn đường đến khu vực có nhiều dãy núi đá vôi và dừng chân nghỉ ngơi tại hang Sơn Kiều trong hai ngày.
Hang đá này khá rộng rãi, với nhiều thạch nhũ đẹp, được bao bọc bởi các dãy núi đá vôi, tạo nên một nơi trú ẩn an toàn và kín đáo. Tại đây, ông Thanh và đồng đội đã chặt cây rừng để làm sạp, ưu tiên cho thương binh và bệnh binh nghỉ ngơi, trong khi những người khác mắc võng nằm ngoài hang. Giọng ông chùng xuống, nghẹn ngào khi nhớ lại rằng phần lớn đồng đội trong chuyến hành quân đó đã mãi mãi nằm lại trên chiến trường Quảng Đà. Bản thân ông bị thương bốn lần và hiện vẫn mang di chứng của chất độc da cam.
Cuộc tìm kiếm đầy xúc động
Dù thời gian trôi qua, người cựu chiến binh già vẫn không nguôi nhớ thương đồng đội và những tháng ngày hành quân qua đất Quảng Bình. Dù tuổi cao và sức khỏe hạn chế, ông Thanh vẫn đau đáu mong muốn tìm lại ký ức một thời khói lửa. Sau một thời gian lục lại ký ức và kết nối thông tin, vào tháng 8 năm 2024, ông quyết định đi tìm dấu vết con đường hành quân năm xưa.
Khi xác định lại vị trí đóng quân cách đây gần 60 năm, ông đến xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Bình (cũ) và hỏi thăm người dân địa phương. May mắn thay, ông gặp được ông Đinh Viết Bình và được dẫn đến hang Sơn Kiều. Tại đây, người cựu chiến binh một thời trận mạc vô cùng xúc động khi nhìn thấy chiếc sạp mà chính ông và đồng đội đã làm và nghỉ ngơi từ 58 năm trước, vẫn được khu du lịch sinh thái trân trọng bảo quản cẩn thận.
Ông Thanh chia sẻ, trở lại hang Sơn Kiều, cảnh vật vẫn như ngày hôm qua. Trước mắt ông hiện lên hình ảnh các đồng đội, những chàng trai tuổi mười tám, đôi mươi, đang quây quần nghỉ ngơi trên sạp gỗ và những chiếc võng mắc tạm ngoài cửa hang. Sự kiện này đã khơi dậy những kỷ niệm sâu sắc về thời kỳ hào hùng nhưng cũng đầy gian khó.
Hy vọng cho tương lai
Sau khi trở về từ hang Sơn Kiều phía tây tỉnh Quảng Bình (cũ), ông Thanh đã thông tin cho một số đồng đội hiện đang sinh sống tại nhiều địa phương. Mọi người đã hẹn nhau, nếu sức khỏe cho phép, sẽ trở lại thăm hang Sơn Kiều vào năm 2026 để cùng ôn lại kỷ niệm về những năm tháng chiến đấu trên đất lửa Quảng Trị Anh hùng.
Từ câu chuyện cảm động của cựu chiến binh Nguyễn Trường Thanh, chúng tôi mong muốn các cơ quan chức năng tỉnh Quảng Trị sớm khảo sát hang Sơn Kiều. Việc này nhằm đánh giá và nhìn nhận vai trò lịch sử của hang động trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, cũng như giá trị của các kỷ vật được phát hiện và lưu giữ tại đây. Qua đó, có thể xem xét đưa hang Sơn Kiều vào danh mục di tích lịch sử, góp phần giáo dục thế hệ trẻ về lòng yêu nước và ghi nhớ sự hy sinh của thế hệ cha anh.
