Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố hôm Chủ nhật rằng Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận sau gần bốn tháng xung đột liên tiếp. Theo ông Trump, thỏa thuận bao gồm điều khoản mở lại Eo biển Hormuz cho hoạt động vận tải thương mại và chấm dứt các lệnh phong tỏa đã gây xáo trộn cho nền kinh tế toàn cầu.
Thỏa thuận chính thức
"Thỏa thuận với Cộng hòa Hồi giáo Iran hiện đã hoàn tất", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social. Hiện vẫn chưa rõ liệu thỏa thuận có bao gồm cam kết của Iran từ bỏ chương trình hạt nhân và cho phép đưa lượng uranium đã làm giàu ra khỏi nước này hay không - điều mà ông Trump từ lâu vẫn yêu cầu.
Các quan chức cấp cao Iran hiện chưa đưa ra bình luận công khai về thỏa thuận. Tuy nhiên, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, quốc gia đã tham gia hỗ trợ hòa giải cũng cho biết, hai bên đã đạt được thỏa thuận và sẽ tổ chức lễ ký kết chính thức tại Thuỵ Sĩ vào thứ Sáu tới.
Lễ ký kết và tác động
Trong một bài đăng khác trên Truth Social, ông Trump cũng xác nhận lễ ký kết sẽ diễn ra vào thứ Sáu. "Khi eo biển được mở lại sau lễ ký kết thỏa thuận vào thứ Sáu, nhằm phục vụ hoạt động rà phá thủy lôi, dầu mỏ sẽ lại được lưu thông ở cả hai chiều cho khu vực và toàn thế giới", ông Trump viết.
Nhà Trắng chưa phản hồi ngay lập tức về các chi tiết cụ thể của thỏa thuận. Trước đó, hôm thứ Năm, ông Trump từng úp mở về khả năng đạt được thỏa thuận khi hủy bỏ kế hoạch đã công bố trước đó về việc tấn công Iran "rất mạnh", sau khi khuôn khổ thỏa thuận dần hình thành.
Căng thẳng trước thỏa thuận
Tuy nhiên, căng thẳng giữa Mỹ và Iran vẫn kéo dài đến tận thứ Sáu khi ông Trump cáo buộc các lãnh đạo Iran làm rò rỉ những điều khoản không chính xác của thỏa thuận được đề xuất. Theo nội dung bị cho là rò rỉ và được một hãng truyền thông nhà nước Iran công bố, Iran sẽ tiếp tục kiểm soát eo biển Hormuz, trong khi Mỹ sẽ rút binh lính và trao trả hàng tỷ USD tài sản của Iran.
Giá dầu đã giảm sau khi ông Trump thông báo về một thỏa thuận sắp đạt được. Tuy nhiên, ngay cả khi eo biển Hormuz được mở lại, giá năng lượng có thể vẫn chưa trở về mức dưới 70 USD/thùng như trước chiến tranh trong nhiều tháng tới. Nguyên nhân là việc khôi phục các mỏ dầu và khí đốt ở Trung Đông bị tên lửa và máy bay không người lái Iran phá hủy có thể mất nhiều tháng, thậm chí tới một năm; đồng thời cần thời gian để rà phá thủy lôi tại Hormuz và đưa các tàu chở dầu đang mắc kẹt tiếp tục hành trình.
Diễn biến phức tạp
Những diễn biến liên tục thay đổi liên quan đến thỏa thuận, cùng sự chuyển biến chóng mặt từ các động thái quân sự cứng rắn sang những bước đột phá ngoại giao, đã phản ánh rõ nét cuộc đối đầu Mỹ - Iran cho đến nay. Hai nước từng đồng ý ngừng bắn vào đầu tháng 4, nhưng sau đó cả hai bên vẫn tiến hành nhiều cuộc tấn công trong khu vực.
Ngay cả trong những ngày trước khi thỏa thuận được công bố hôm Chủ nhật, căng thẳng vẫn tiếp diễn. Quân đội Mỹ được cho là đã tấn công các mục tiêu quân sự Iran mới nhất vào hôm thứ Tư. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết, cuộc tấn công này nhằm đáp trả một vụ tập kích của Iran khiến một trực thăng Mỹ bị bắn hạ.
