Liên minh châu Âu (EU) vừa đạt được thỏa thuận về các quy tắc mới nhằm tăng cường trục xuất những người di cư không có giấy tờ hợp pháp. Đây được xem là bước thay đổi mạnh mẽ trong chính sách nhập cư cứng rắn nhất của EU trong nhiều thập kỷ.
Nội dung chính của quy định mới
Tuần trước, Nghị viện châu Âu (EP) và các nước thành viên EU đã nhất trí về các quy tắc mới, cho phép các nước thành viên gửi người di cư bị từ chối đến nước thứ ba. Các quy tắc này bổ sung cho dự luật di cư do Ủy ban châu Âu (EC) đề xuất vào năm ngoái. Theo EC, dự luật mới sẽ đơn giản hóa thủ tục và cung cấp cho chính phủ nhiều công cụ hơn để trục xuất, đồng thời vẫn tôn trọng các quyền cơ bản của người di cư. Dự luật cần được EP và các chính phủ EU phê chuẩn chính thức.
Trung tâm hồi hương bên ngoài EU
Điểm nổi bật là điều khoản cho phép các nước thành viên EU thiết lập cái gọi là "trung tâm hồi hương" bên ngoài khối dành cho những người bị từ chối đơn xin tị nạn hoặc bị yêu cầu rời khỏi EU. Các trung tâm này có thể là địa điểm quá cảnh trước khi hồi hương hoặc nơi ở lại lâu dài. Những người bị trục xuất có thể được gửi đến các trung tâm ở quốc gia mà họ không có mối liên hệ nào, giúp EU bỏ qua việc một số quốc gia xuất xứ từ chối tiếp nhận công dân của họ.
Tăng thời gian giam giữ và hình phạt
Dự luật kéo dài thời gian giam giữ tối đa đối với người di cư bất hợp pháp đang chờ hồi hương từ 6 tháng lên 2 năm, có thể gia hạn thêm 6 tháng và không giới hạn đối với những người bị coi là gây rủi ro an ninh. Thời hạn cấm nhập cảnh tăng từ 5 năm lên 10 năm, và những người gây rủi ro an ninh có thể bị cấm nhập cảnh vĩnh viễn. Ngoài ra, chính quyền được phép tịch thu tài sản, giam giữ trẻ vị thành niên, thu thập dữ liệu sinh trắc học và khám xét nơi cư trú của người di cư trái phép.
Phản ứng và tranh cãi
Quy định mới được thông qua trong bối cảnh EU chịu áp lực chính trị từ lực lượng cánh hữu thúc đẩy chính sách nhập cư cứng rắn hơn. Ủy viên châu Âu Magnus Brunner cho biết: "Với các quy định mới, chúng ta có nhiều quyền kiểm soát hơn đối với việc ai có thể đến EU, ai có thể ở lại và ai cần phải rời đi."
Tuy nhiên, đề xuất này cũng phơi bày sự chia rẽ nội bộ EU. Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez lên tiếng phản đối, trong khi các nhà lập pháp cánh tả ở Đức mô tả quy định là "vô nhân đạo". Các tổ chức nhân đạo như Ủy ban cứu trợ quốc tế (IRC) chỉ trích rằng quy định mới trao cho chính phủ quyền lực quá lớn để giam giữ và trục xuất, mở rộng việc sử dụng các cơ sở giam giữ bên ngoài lãnh thổ EU.
Triển khai và thách thức
Hiệp ước EU về di cư và tị nạn được thông qua vào tháng 4/2024, dự kiến có hiệu lực vào ngày 12/6 tới. Từ năm 2025, một số nước châu Âu đã áp đặt kiểm soát biên giới trong khu vực Schengen. Giới chức EU đánh giá quy định mới là "mắt xích còn thiếu" trong khuôn khổ chính sách di cư nghiêm ngặt hơn. Tuy nhiên, việc triển khai có thể gặp khó khăn vì chỉ các quốc gia không thuộc EU đáp ứng tiêu chuẩn nhân quyền mới được đặt trung tâm hồi hương. Một số nhà phân tích cho rằng ít quốc gia sẵn lòng đặt các trung tâm này do lo ngại hậu quả tiêu cực trong nước.
