Ngày 12/7, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố tạm thời đóng cửa eo biển Hormuz “cho đến khi có thông báo mới”, theo Đài Phát thanh - Truyền hình Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRIB). Nguyên nhân được đưa ra là một tàu đã “gây nguy hại đến an ninh hàng hải khi tắt các hệ thống của mình” và bị buộc phải dừng lại sau khi bị tấn công. IRGC không cung cấp thông tin chi tiết về con tàu, nhưng cho biết một số tàu đã cố gắng đi qua theo “lộ trình không được phép” và phớt lờ các cảnh báo. Hãng thông tấn Fars sau đó đưa tin con tàu đã bị phóng một tên lửa hành trình để cảnh cáo.
IRGC yêu cầu Mỹ chấm dứt can thiệp khu vực
IRGC tuyên bố eo biển sẽ bị đóng cửa cho đến khi “Mỹ chấm dứt sự can thiệp tại khu vực này”. Lực lượng này cũng cảnh báo mọi hành động gây hấn nhằm vào Iran “sẽ vấp phải phản ứng mạnh mẽ, đồng thời các căn cứ mới của đối phương trong khu vực sẽ trở thành mục tiêu tấn công”.
Trước đó, ngày 11/7, các quan chức cấp cao Mỹ cho biết Washington yêu cầu Iran công khai tuyên bố chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền trên eo biển, đồng thời bảo đảm tất cả các tuyến hàng hải được mở và tàu thuyền qua lại mà không phải nộp bất kỳ khoản phí nào.
Đàm phán qua trung gian Oman và Pakistan
Một nguồn tin cấp cao Iran nói với Reuters rằng Iran, Mỹ, Qatar và Pakistan đã nhất trí tiến hành đàm phán. Các nhà trung gian đang nỗ lực thu xếp một cuộc điện đàm giữa các bên vào ngày 12/7, thời điểm Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi có mặt tại Oman. Hiện chưa rõ các nỗ lực này có thành công hay không. Theo tuyên bố của Ngoại trưởng Iran, ông Araqchi và Ngoại trưởng Oman Sayyid Badr Albusaidi đã gặp nhau tại Oman để trao đổi “quan điểm về các cơ chế phù hợp nhằm bảo đảm tàu thuyền đi lại an toàn qua eo biển Hormuz”. Hãng thông tấn nhà nước Oman sau đó cho biết các nhà đàm phán Oman và Iran sẽ tiếp tục đối thoại “ở cả cấp kỹ thuật và cấp chính trị”.
Oman đang làm trung gian hòa giải, với mục tiêu chấm dứt cuộc chiến. Kể từ khi Mỹ và Israel không kích Iran hôm 28/2, xung đột đã khiến tình hình tại Vùng Vịnh bất ổn và đẩy giá cả thế giới tăng cao. CNN đưa tin ngày 11/7 rằng Oman đã đưa ra một dự thảo đề xuất về eo biển Hormuz, trong đó cho phép tự do hàng hải qua luồng phía nam nằm trong vùng lãnh hải Oman. Theo kế hoạch, các tàu đi qua luồng phía bắc thuộc vùng lãnh hải Iran sẽ phải xin phép trước từ Tehran, nhưng không bị thu phí.
Bối cảnh thỏa thuận Islamabad và đàm phán Thụy Sĩ
Ngày 17/6, Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad với sự trung gian của Pakistan, cam kết giải quyết bất đồng bằng đối thoại và giảm căng thẳng khu vực. Thỏa thuận được cộng đồng quốc tế, trong đó có Việt Nam, hoan nghênh như một bước tiến quan trọng nhằm duy trì hòa bình, ổn định ở Trung Đông và bảo đảm an ninh hàng hải, năng lượng toàn cầu.
Tại vòng đàm phán cấp cao ở Thụy Sĩ ngày 22/6, cả Washington và Tehran đều đánh giá các cuộc thảo luận đạt kết quả tích cực, mở đường cho một thỏa thuận toàn diện về an ninh khu vực, tự do hàng hải qua eo biển Hormuz. Hai bên cũng nhất trí thành lập cơ chế giảm xung đột liên quan Lebanon dưới sự hỗ trợ của Qatar và Pakistan.
