Eo biển Hormuz, một trong những tuyến đường biển quan trọng nhất thế giới, đang trở thành tâm điểm của những lo ngại toàn cầu khi căng thẳng giữa Iran và Mỹ leo thang. Mỗi ngày, khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 20% nhu cầu dầu toàn cầu, đi qua eo biển hẹp này. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây cũng có thể gây ra những cú sốc lớn cho thị trường năng lượng và nền kinh tế thế giới.
Vị trí chiến lược của eo biển Hormuz
Eo biển Hormuz nằm giữa vịnh Ba Tư và vịnh Oman, kết nối các nhà sản xuất dầu lớn ở Trung Đông với thị trường toàn cầu. Iran, Ả Rập Xê Út, Iraq, Kuwait, Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đều phụ thuộc vào eo biển này để xuất khẩu dầu thô và khí đốt tự nhiên hóa lỏng. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), khoảng 80% dầu thô đi qua Hormuz được tiêu thụ bởi các nước châu Á, bao gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Căng thẳng Iran-Mỹ leo thang
Trong những tuần gần đây, Mỹ đã tăng cường hiện diện quân sự ở vùng Vịnh, bao gồm việc triển khai tàu sân bay USS Abraham Lincoln và máy bay ném bom B-52. Đáp lại, Iran tuyên bố sẵn sàng phong tỏa eo biển Hormuz nếu bị đe dọa. Tổng thống Iran Hassan Rouhani từng cảnh báo: "Nếu Mỹ muốn ngăn chặn xuất khẩu dầu của Iran, chúng tôi sẽ không cho phép bất kỳ giọt dầu nào đi qua eo biển Hormuz." Tuyên bố này ngay lập tức làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng năng lượng mới.
Tác động đến kinh tế toàn cầu
Giá dầu thô đã tăng vọt lên mức cao nhất trong nhiều tháng, vượt 70 USD/thùng, do lo ngại nguồn cung bị thắt chặt. Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa, giá dầu có thể tăng lên 100 USD/thùng hoặc cao hơn. Điều này sẽ gây áp lực lên lạm phát toàn cầu, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là ở các nước nhập khẩu dầu lớn như Trung Quốc và Ấn Độ.
Các kịch bản đối phó
Các quốc gia đang tìm cách giảm thiểu rủi ro. Mỹ đã thúc đẩy các đồng minh tăng cường an ninh hàng hải thông qua liên minh quân sự. Ả Rập Xê Út và UAE đã xây dựng các đường ống dẫn dầu thay thế để tránh eo biển Hormuz. Tuy nhiên, các giải pháp này chỉ có thể bù đắp một phần nhỏ sản lượng dầu bị mất. Theo một số chuyên gia, thế giới đang phải đối mặt với "kịch bản tồi tệ nhất" kể từ cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973.
Phản ứng của cộng đồng quốc tế
Liên Hợp Quốc và nhiều quốc gia đã kêu gọi kiềm chế và đối thoại. Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif nhấn mạnh: "Chúng tôi không muốn chiến tranh, nhưng chúng tôi sẽ tự vệ." Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Mike Pompeo tuyên bố: "Mỹ sẽ đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz." Sự leo thang này đang đặt thế giới trước nguy cơ xung đột quân sự với hậu quả khó lường.
