Thảo Cầm Viên Sài Gòn: Hành trình 162 năm từ đất hoang đến biểu tượng xanh
Trước thềm sinh nhật lần thứ 162, Thảo Cầm Viên tại phường Sài Gòn, TP.HCM, đã gửi lời mời đặc biệt đến du khách tham dự lễ kỷ niệm vào ngày 22/3. Sự kiện hứa hẹn mang đến nhiều trải nghiệm thú vị, bao gồm mini game chào mừng, chương trình ca nhạc - xiếc hấp dẫn, và giới thiệu động vật mới có tên Cacao. Đây là cột mốc quan trọng đánh dấu hành trình dài từ thửa đất hoang thành điểm đến yêu thích, gắn bó với ký ức bao thế hệ người dân thành phố, và một cú lội ngược dòng ấn tượng trước nguy cơ đóng cửa.
Sở thú lâu đời nhất Việt Nam với di sản phong phú
Vào ngày 23/3/1864, Thảo Cầm Viên được người Pháp xây dựng trên vùng đất hoang ở phía Đông Bắc rạch Thị Nghè, ban đầu với tên gọi Vườn Bách Thảo, cổng chính nằm trên đường Nguyễn Bỉnh Khiêm. Chỉ một năm sau, công trình hoàn thành với nhiều loài thú và cây quý hiếm nhập từ Ấn Độ, Thái Lan, Lào, Campuchia, mở rộng diện tích lên 20 ha và chính thức đón khách từ năm 1869. Đến năm 1956, nơi đây được tu sửa, tái thiết và đổi tên thành Thảo Cầm Viên như ngày nay.
Qua nhiều thập kỷ, Thảo Cầm Viên không ngừng cải tạo chuồng trại, nâng cao điều kiện sống cho động vật, đồng thời thực hiện chương trình trao đổi với các vườn thú khác để làm phong phú bộ sưu tập. Hiện nay, đây là vườn thú có tuổi thọ đứng thứ 8 trên thế giới, tự chủ hoàn toàn về tài chính từ năm 2015 mà không nhận hỗ trợ ngân sách.
Với vai trò là 'lá phổi xanh' của TP.HCM, Thảo Cầm Viên được phủ bóng bởi hơn 2.500 cây xanh, trong đó có khoảng 1.800 cây gỗ thuộc 260 loài, bao gồm lan nội địa, xương rồng, bonsai và thảm cỏ xanh trên diện tích 20 ha. Nhiều cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi được xem là quý hiếm nhất Việt Nam. Đây còn là 'mái nhà chung' của hơn 2.000 cá thể động vật, từ các loài có vú như khỉ, gấu ngựa, báo hoa mai, đến chim, bò sát, và những loài quý hiếm như hổ Bengal, vượn má vàng, cá sấu hoa cà.
Bên cạnh công tác chăm sóc và bảo tồn các giống loài có nguy cơ tuyệt chủng, Thảo Cầm Viên còn nhân giống thành công nhiều động thực vật quý hiếm, góp phần gia tăng số lượng cá thể, bảo tồn nguồn gen và duy trì sự đa dạng sinh học trong tự nhiên.
Hồi sinh ngoạn mục sau thách thức
Năm 2025, Thảo Cầm Viên đón hơn 1,8 triệu lượt khách, doanh thu đạt gần 148,6 tỷ đồng, đánh dấu sự trở lại mạnh mẽ sau thời kỳ khó khăn. Trong đại dịch Covid-19 năm 2020, doanh thu giảm mạnh từ hơn 330 triệu đồng/ngày xuống còn 15 triệu đồng/ngày, buộc đơn vị phải đối mặt với áp lực tài chính và nguy cơ đóng cửa nếu không được tháo gỡ cơ chế.
Tuy nhiên, bước ngoặt đến vào năm 2022 khi Thảo Cầm Viên bùng nổ trở lại với doanh thu 145 tỷ đồng, cao gấp 3 lần năm liền trước. Đến năm 2023, nơi đây lọt top thảo luận trên mạng xã hội, bán được 1,83 triệu vé và thu về gần 95 tỷ đồng, được công nhận là điểm tham quan hấp dẫn hàng đầu tại TP.HCM.
Theo đại diện Thảo Cầm Viên Sài Gòn, sự thay đổi rõ rệt bắt đầu từ giữa 2023 với việc triển khai các dự án cải tạo gần một nửa hệ thống chuồng trại, nâng cấp cơ sở vật chất, chuẩn hóa quy trình chăm sóc - an toàn - vệ sinh, và đa dạng hóa hoạt động trải nghiệm. Nhờ chuỗi hoạt động kỷ niệm 160 năm và nhiều sự kiện dành cho giới trẻ, đơn vị thu về gần 128 tỷ đồng năm 2024.
Sức hút của Thảo Cầm Viên còn đến từ những 'ngôi sao đời thường' như hươu cao cổ Thảo Em, gia đình capybara Phú, Quý, Cát, Tường, trưởng chuồng mèo Mika, gấu mèo Tai Nơ, hà mã lùn Dzít, và gấu Noel Miss Saigon Zoo. Các buổi fan meeting động vật đã đẩy mạnh lượt thảo luận trên mạng xã hội, thu hút đông đảo khách tham quan.
Ngày 19/3/2025, Thảo Cầm Viên lần đầu mở tour đêm 'Khi màn đêm buông xuống' sau 161 năm, cho phép du khách quan sát các loài săn mồi như hổ, báo, linh cẩu trong hành trình tìm kiếm thức ăn, cũng như chứng kiến động vật ăn cỏ và chim nước hoạt động mạnh mẽ vào ban đêm. Tour này hiện được tổ chức tất cả các ngày trong tuần.
Ông Nguyễn Bá Phú, Phó Giám đốc Xí nghiệp Động vật Thảo Cầm Viên Sài Gòn, chia sẻ năm 2025 đơn vị tập trung vào các nhóm giải pháp chính như cải tạo môi trường sống, dinh dưỡng chuyên biệt, kỹ thuật thú y và kiểm soát sinh sản, góp phần ổn định và làm phong phú quần thể. Nhiều loài đã đạt thành tích sinh sản đáng chú ý, chẳng hạn như hồng hạc và sếu vương miện.
Với hành trình 162 năm, Thảo Cầm Viên không chỉ là điểm đến giải trí mà còn là biểu tượng của sự kiên cường, đổi mới và cam kết bảo tồn thiên nhiên, tiếp tục thu hút hàng triệu du khách và ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng người dân TP.HCM.
