Ẩm thực Việt Nam: Động lực chính thu hút du khách quốc tế
Theo báo cáo từ Hiệp hội Du lịch Ẩm thực Thế giới (WFTA), hơn 80% du khách quốc tế hiện nay lựa chọn trải nghiệm ẩm thực bản địa làm mục tiêu trọng tâm của chuyến đi. Chi tiêu cho ăn uống chiếm trung bình 30% tổng ngân sách du lịch, minh chứng rằng ẩm thực không chỉ làm phong phú hành trình mà còn trở thành yếu tố then chốt để thu hút khách du lịch.
Những thành tựu nổi bật trên bản đồ ẩm thực toàn cầu
Trong những năm gần đây, ẩm thực Việt Nam liên tục được vinh danh tại các giải thưởng uy tín quốc tế. Cụ thể, Giải thưởng Ẩm thực Thế giới (World Culinary Awards) đã trao tặng Việt Nam danh hiệu “Điểm đến Ẩm thực tốt nhất châu Á 2025”. Thủ đô Hà Nội được công nhận là “Thành phố ẩm thực mới nổi tốt nhất châu Á 2025”, trong khi Thành phố Hồ Chí Minh được tạp chí Time Out của Anh xếp ở vị trí thứ 4 trong danh sách 20 thành phố có ẩm thực ngon nhất thế giới.
Năm 2025, các món ăn đặc trưng như bánh mì, nem rán, bún bò Huế và cà phê Việt đã lần lượt lọt vào top những món ăn hấp dẫn nhất thế giới, theo các bảng xếp hạng từ các diễn đàn và tạp chí du lịch danh tiếng như Taste Atlas, CNN Travel và Condé Nast Traveller.
Nâng tầm du lịch ẩm thực: Từ sản phẩm phụ đến trải nghiệm độc lập
Đại diện nhiều doanh nghiệp lữ hành nhận định, ẩm thực là lợi thế cạnh tranh đặc biệt của du lịch Việt Nam. Foodtour ngày càng được thiết kế như một sản phẩm độc lập, mỗi món ăn gắn liền với câu chuyện văn hóa và cách tiếp cận “đa tầng”. Không chỉ giới thiệu nguyên liệu hay kỹ thuật chế biến, món ăn còn được kết nối với cách thưởng thức và ký ức cộng đồng, mở ra cánh cửa khám phá lịch sử, tập quán và tri thức bản địa.
Thực tế, những món ăn như phở bò, bún chả, nem rán và bánh xèo đã vượt ra ngoài phạm vi bữa ăn thường ngày để trở thành biểu tượng văn hóa. Nhiều chính khách và người nổi tiếng quốc tế đã công khai bày tỏ sự yêu thích với ẩm thực Việt Nam.
Chiến lược phát triển và những bước đi cụ thể
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng vấn đề không nằm ở sự khác biệt của ẩm thực Việt, mà là cách Việt Nam biến nó thành sản phẩm du lịch quốc gia thông qua chiến lược chuẩn hóa và đầu tư mạnh mẽ. Một số địa phương đã chủ động khai thác lợi thế này:
- Từ năm 2022, Sở Du lịch Hải Phòng ra mắt bản đồ ẩm thực Hải Phòng Foodtour trên nền tảng số, phát miễn phí tại các nhà ga, bến xe và địa điểm công cộng.
- Tại Quảng Ninh, ẩm thực được đưa vào không gian công cộng, gắn với các sự kiện văn hóa, thể thao và lễ hội để kích cầu du lịch.
- Các sự kiện định kỳ như Lễ hội Văn hóa ẩm thực Hà Nội, Lễ hội ẩm thực chay Huế, Festival Phở Nam Định và Lễ hội bánh dân gian Nam Bộ thu hút đông đảo du khách.
Nền tảng hội nhập: Chuẩn hóa nhân lực và danh hiệu nghệ nhân
Hiệp hội Du lịch Việt Nam (VITA) đã kiên trì xây dựng chiến lược chuẩn hóa lực lượng nhân sự ẩm thực. Năm 2025, hàng loạt sự kiện quốc gia như “Lễ hội Bánh mì Việt Nam năm 2025” và “Ngày hội Sợi gạo Việt lần thứ 1 – Món ngon từ bún” được tổ chức, nâng cao độ nhận diện thương hiệu ẩm thực Việt trên truyền thông quốc tế.
Lực lượng đầu bếp Việt Nam tham gia các cuộc thi quốc tế trong năm 2025 đã giành nhiều huy chương vàng, bạc và giải đồng đội. VITA triển khai hệ thống xét tặng danh hiệu Nghệ nhân nghề Bếp, nghề Bánh, Pha chế thức uống và Điêu khắc củ quả, tham chiếu tiêu chuẩn quốc tế để đảm bảo giá trị toàn cầu.
Theo Chủ tịch VITA Vũ Thế Bình, danh hiệu Nghệ nhân có sứ mệnh kép: bảo tồn di sản ẩm thực và chuẩn hóa nghề theo tiêu chuẩn quốc tế. “Mỗi ứng viên là một người giữ lửa, góp phần gìn giữ và chuyển hóa giá trị ẩm thực truyền thống”, ông Bình nhấn mạnh.
Đề xuất từ doanh nghiệp và tầm nhìn tương lai
Đại diện Vietravel đề xuất cần hoàn thiện cơ chế, chính sách, xây dựng bộ tiêu chí nhận diện, tăng cường hợp tác công-tư và đào tạo nguồn nhân lực theo mô hình gắn kết nhà trường-doanh nghiệp-nghệ nhân. Chủ nhiệm Câu lạc bộ Điểm đến xứ Quảng Lê Quốc Việt cho rằng ẩm thực Việt đã có đủ “chất liệu” để tỏa sáng, cần một chiến lược đầu tư quyết liệt, dài hạn và nhất quán.
Trong bối cảnh du lịch trải nghiệm ngày càng chiếm ưu thế, ẩm thực là “ký ức du lịch” có sức sống lâu dài, chạm trực tiếp đến cảm xúc của du khách. Để xây dựng thương hiệu ẩm thực quốc gia, Việt Nam cần đồng bộ ba trụ cột: di sản-truyền thống, công nghiệp dịch vụ F&B, và thể chế chuẩn hóa nghệ nhân. Khi các trụ cột này vận hành hài hòa, mục tiêu tham gia sâu vào các festival ẩm thực quốc tế và đưa món ăn Việt trở thành biểu tượng du lịch sẽ không còn xa vời.
