Hội chợ, triển lãm: Từ không gian sự kiện đến điểm đến du lịch đa trải nghiệm
Trong dòng chảy mạnh mẽ của nền kinh tế sáng tạo toàn cầu, nhiều quốc gia đã không còn xem hội chợ và triển lãm như những địa điểm tổ chức sự kiện đơn thuần. Thay vào đó, họ định vị chúng thành những điểm đến trải nghiệm đặc sắc, mang lại giá trị đa tầng cho các đô thị hiện đại. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho Việt Nam trong việc đổi mới tư duy khai thác, nhằm kiến tạo sản phẩm du lịch hấp dẫn từ không gian hội chợ, triển lãm.
Thực trạng và thách thức tại Việt Nam
Lâu nay, các trung tâm triển lãm và hội chợ ở nước ta chủ yếu được thiết kế và vận hành để phục vụ các sự kiện mang tính thời điểm. Chúng thiếu tính liên tục và chưa tạo được sức hút đáng kể đối với du khách. Nguyên nhân chính đến từ việc phần lớn không gian này chưa được quy hoạch tổng thể, hạn chế về diện tích và hạ tầng kỹ thuật. Điều này khiến chúng khó tích hợp các hoạt động văn hóa, giải trí và dịch vụ bổ trợ, dẫn đến trải nghiệm của công chúng thường bị giới hạn trong khuôn khổ sự kiện nhất định.
Hệ quả là giá trị kinh tế tạo ra từ các không gian này không có sự bứt phá, phần lớn phụ thuộc vào tần suất tổ chức sự kiện, quy mô hội chợ và khả năng thu hút doanh nghiệp tham gia. Điều này làm giảm tiềm năng phát triển bền vững của ngành du lịch và kinh tế sáng tạo.
Kỳ vọng mới từ Trung tâm Hội chợ Triển lãm quốc gia
Trong bối cảnh đó, sự xuất hiện của Trung tâm Hội chợ Triển lãm quốc gia (VEC) tại Đông Anh, Hà Nội – một tổ hợp trung tâm triển lãm hiện đại hàng đầu Đông Nam Á – đang mở ra kỳ vọng mới cho Việt Nam. VEC hứa hẹn hình thành mô hình điểm đến gắn với hệ sinh thái đa trải nghiệm.
Sức hút lớn từ hàng loạt sự kiện được tổ chức thành công tại đây thời gian qua, như Triển lãm “80 năm Hành trình Độc lập – Tự do – Hạnh phúc” (tháng 8/2025), Hội chợ Mùa thu 2025, Hội chợ Mùa xuân 2026 cùng nhiều đại nhạc hội, concert và live show, đã cho thấy tiềm năng rõ nét trong việc định hình điểm đến văn hóa – giải trí hấp dẫn.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, dù các sự kiện này thu hút sự chú ý của đông đảo công chúng, chúng vẫn chưa đủ sức lấp đầy khoảng trống về không gian cũng như công năng phục vụ của VEC. Phần lớn vẫn mang tính thời điểm và chưa hình thành được chuỗi trải nghiệm liên tục.
Chuyển đổi tư duy: Từ hạ tầng sự kiện sang nền tảng giá trị tổng hợp
Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thọ Đạt, nguyên Hiệu trưởng Đại học Kinh tế quốc dân, nhấn mạnh: “Vấn đề cốt lõi là chuyển từ tư duy coi hội chợ, triển lãm là một loại hạ tầng phục vụ sự kiện sang việc coi đó là nền tảng tạo ra giá trị tổng hợp, có khả năng vận hành liên tục với nhiều chức năng kinh tế, văn hóa, du lịch.”
Có thể thấy, các trung tâm hội chợ và triển lãm thành công trên thế giới đều đã vượt ra khỏi tính chất cho thuê theo sự kiện để chuyển sang mô hình tích hợp. Ở đó, hội chợ và triển lãm chỉ là một thành phần trong hệ sinh thái rộng lớn hơn. Các không gian này không còn “tĩnh” như trước mà được thiết kế theo hướng “động” với khả năng vận hành liên tục, linh hoạt và thích ứng với nhiều loại hình hoạt động khác nhau.
- Ban ngày có thể là hoạt động chuyên môn như hội thảo và triển lãm.
- Buổi tối trở thành không gian kinh tế đêm, trình diễn văn hóa và giải trí.
- Ngày thường phục vụ cộng đồng với các hoạt động giáo dục và vui chơi.
- Dịp cao điểm tổ chức sự kiện quy mô lớn để thu hút du khách.
Đề xuất phát triển từ góc độ doanh nghiệp và chuyên gia
Ông Nguyễn Văn Tài, Giám đốc Vietsense Travel, chia sẻ: “Có ba yếu tố mà du khách hiện nay đặc biệt quan tâm, đó là: Check-in, trải nghiệm và thưởng thức. Vì thế, để không gian hội chợ, triển lãm trở thành điểm đến hấp dẫn, cần tạo nên những điểm nhấn thị giác đặc trưng giúp du khách ghi dấu hành trình; đồng thời đầu tư cho những trải nghiệm đa giác quan, mời chuyên gia nổi tiếng để làm nên những show diễn đẳng cấp, duy trì biểu diễn thường xuyên với tần suất cao để hình thành dòng khách ổn định, lâu dài và phát triển chuỗi dịch vụ tại chỗ như ẩm thực, mua sắm, giải trí…”
Bên cạnh đó, Tiến sĩ Lê Minh Khuê, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam, đề xuất tận dụng lợi thế của VEC nằm cạnh Di tích quốc gia đặc biệt Thành Cổ Loa, gần trung tâm Hà Nội và các làng nghề truyền thống. Ông khuyến nghị xây dựng hệ thống sản phẩm du lịch đặc thù dựa trên ba trụ cột: nền tảng di sản, công nghệ sáng tạo và tính bền vững của cộng đồng.
- Chương trình “Đêm Cổ Loa – Huyền thoại sống” với công nghệ 3D mapping tái hiện truyền thuyết xưa.
- “Công viên Nỏ Thần” với không gian trải nghiệm lịch sử thời An Dương Vương.
- “Phố Lễ hội – Chợ sáng tạo” giới thiệu sản phẩm OCOP và nghệ thuật đường phố.
- “Nhà Di sản 360°” đưa du khách đến mọi miền đất nước qua công nghệ VR/AR.
Ông Khuê khẳng định: Mô hình kết hợp linh hoạt giữa du lịch sự kiện, công nghệ số và bản sắc di sản sẽ là chìa khóa để mở cửa đón du khách, gia tăng mức chi tiêu và quảng bá thương hiệu quốc gia.
Hướng đi tương lai: Thúc đẩy du lịch MICE và hợp tác công – tư
Để biến không gian hội chợ, triển lãm trở thành sản phẩm du lịch có thể khai thác bền vững, chỉ dựa vào quy mô và mức độ đầu tư là chưa đủ. Cần chú trọng xây dựng sản phẩm trải nghiệm đủ khác biệt dựa trên chiều sâu văn hóa và lịch sử, đồng thời tăng cường kết nối với các điểm đến khác để hình thành những tour, tuyến du lịch hấp dẫn.
Nhiều chuyên gia cho rằng, cùng với thiết kế hành trình đa trải nghiệm, cần thúc đẩy hợp tác công – tư để huy động nguồn lực xã hội và xây dựng cơ chế vận hành linh hoạt. Điều này sẽ tạo sức hút và năng lực cạnh tranh cho không gian hội chợ, triển lãm, đồng thời là nền tảng để thúc đẩy loại hình du lịch MICE – một trong những phân khúc phát triển nhanh nhất của ngành kinh tế du lịch thế giới.
Việc đổi mới tư duy khai thác hội chợ, triển lãm không chỉ là cơ hội để Việt Nam nâng cao giá trị du lịch mà còn góp phần quảng bá hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế. Sự chuyển mình này đòi hỏi sự đồng lòng từ các nhà quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng để biến những không gian tiềm năng thành điểm đến du lịch đa trải nghiệm, bền vững và hấp dẫn.
