Từng công đoạn sản xuất nối tiếp nhau một cách cần mẫn và lặng lẽ, gìn giữ mạch nghề đã thấm sâu vào đời sống của làng biển Cà Ná qua bao thế hệ. Những ngày cận Tết, không khí tại đây không chỉ rộn ràng bởi nhịp lao động khẩn trương mà còn là điểm dừng chân quen thuộc thu hút du khách từ khắp nơi. Khi đến với xứ mắm, du khách không chỉ có cơ hội mua những chai nước mắm thơm nồng đậm vị biển, mà còn được lắng nghe những câu chuyện về thời gian, về nắng gió và sự bền bỉ kiên trì trước bao mùa sóng gió để bảo tồn nghề truyền thống nơi đầu sóng ngọn gió.
Quy trình sản xuất truyền thống tỉ mỉ
Theo quy trình sản xuất truyền thống được duy trì từ lâu đời, cá cơm sau khi đánh bắt sẽ được các cơ sở chọn lọc kỹ lưỡng. Chỉ những mẻ cá tươi ngon nhất mới được đưa vào ủ mắm. Cá được trộn trực tiếp với muối theo tỷ lệ ba phần cá và một phần muối, sau đó ủ trong thùng gỗ hoặc bể chứa từ 3 đến 5 tháng. Suốt 18 tháng tiếp theo, người làm mắm đều đặn đảo trộn mỗi ngày để mắm chín dần, đến khi đạt độ chín hoàn hảo mới tiến hành rút mắm, pha theo tỷ lệ đạm đã công bố và chiết rót thành phẩm.
Công đoạn rút mắm từ bể khi đạt độ chín và chiết vào chai thành phẩm đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm lâu năm. Càng cận Tết, không khí sản xuất tại các cơ sở nước mắm Cà Ná càng thêm hối hả và nhộn nhịp. Trong các xưởng mắm, công nhân thoăn thoắt thực hiện các thao tác chiết rót, đóng chai, dán nhãn để cho ra đời hàng nghìn chai nước mắm, sẵn sàng phục vụ nhu cầu tiêu dùng và làm quà biếu dịp xuân về.
Những nỗi lo ẩn sau nhịp lao động khẩn trương
Thế nhưng, phía sau nhịp lao động khẩn trương ấy vẫn phảng phất những nỗi lo âu và băn khoăn. Nhiều chủ cơ sở sản xuất cho biết, dù đã bước vào cao điểm Tết, song sức mua năm nay giảm đáng kể so với những năm trước. Trầm ngâm bên những thùng mắm đã chuẩn bị từ nhiều tháng trước nhưng đến nay vẫn còn nguyên, ông Trần Văn Tư, chủ cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống Ngọc Tư thổ lộ: “Giá nước mắm Tết hiện dao động từ 120.000 đến 300.000 đồng mỗi thùng 6 chai, tùy loại. Thế nhưng việc buôn bán không được như mong muốn, chủ yếu chỉ bán lẻ, có ngày không bán được thùng nào”.
Dù cơ sở đã triển khai nhiều chương trình khuyến mãi hấp dẫn, nhưng lượng khách hàng vẫn thưa thớt và không ổn định. Cùng chung tâm trạng lo lắng, anh Trần Ngọc Duy, chủ cơ sở nước mắm truyền thống Ngọc Duy cho biết, vào thời điểm này những năm trước, mỗi ngày doanh thu đạt vài triệu đồng, còn năm nay có ngày gần như không có giao dịch nào. Theo anh Duy, một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là tuyến cao tốc Bắc-Nam đã thông tuyến, lượng du khách không còn di chuyển nhiều trên quốc lộ 1 như trước, nên ít có cơ hội ghé lại làng mắm.
Nỗ lực níu chân khách hàng
Sản phẩm mắm Cà Ná đã đạt chứng nhận OCOP, khẳng định chất lượng và uy tín. Anh Trần Hoàng Uy, chủ cơ sở mắm truyền thống Chi Ninh chia sẻ, các sản phẩm trong làng đều đạt chứng nhận này, thể hiện sự cam kết với tiêu chuẩn cao. Dịp Tết năm nay, các cơ sở đã tất bật đóng hàng nghìn chai nước mắm với nhiều dung tích khác nhau, đồng thời chuẩn bị thêm các phần quà nhỏ như chai mắm 60ml, túi xách, nước hoa... để tri ân khách mua đơn hàng từ 499.000 đồng trở lên.
Chương trình khuyến mãi này kéo dài đến hết tháng Giêng âm lịch, với mong muốn níu chân du khách và kích cầu tiêu dùng. Tuy nhiên, lượng khách hàng đến mua sắm vẫn chưa đạt như kỳ vọng của các chủ cơ sở. Theo ghi nhận thực tế, hầu hết các cơ sở sản xuất nước mắm đều trưng bày hàng hóa bắt mắt, mang đậm dấu ấn của làng nghề truyền thống ven biển, nhưng lượng khách vẫn rất thưa thớt và đơn lẻ.
Niềm tin và hy vọng vào tương lai
Với những người đã gắn bó cả đời với nghề làm mắm, niềm vui lớn nhất không chỉ là bán được hàng dịp Tết, mà còn là thương hiệu “nước mắm Cà Ná” ngày càng được nhiều người biết đến và tin dùng. Tuy nhiên, năm nay niềm vui ấy chưa thực sự trọn vẹn do tình hình kinh doanh còn nhiều khó khăn. Các cơ sở sản xuất nước mắm Cà Ná trưng bày nhiều sản phẩm chất lượng, nhưng lượng khách hàng đến khá đơn lẻ và không ổn định.
Ông Lê Lúc, Chủ tịch Hội Nông dân xã Cà Ná cho biết, để phục vụ thị trường Tết, địa phương đã khuyến cáo và hầu hết các cơ sở chế biến nước mắm đều đặt tiêu chí chất lượng, an toàn thực phẩm và uy tín thương hiệu lên hàng đầu. “Bà con hiểu rất rõ rằng, muốn giữ nghề thì phải giữ chữ tín. Dù việc kinh doanh năm nay chưa đạt như mong muốn, nhưng người làm mắm Cà Ná vẫn quyết tâm một lòng gắn bó với nghề”, ông Lúc chia sẻ với sự kiên định.
Rời khỏi Cà Ná, mang theo những lo toan và băn khoăn của bà con làng mắm, song chúng tôi vẫn tin tưởng rằng ngọn lửa nghề nơi đây sẽ tiếp tục được gìn giữ một cách bền bỉ và kiên cường. Bởi hơn ai hết, người làm mắm Cà Ná hiểu rõ rằng, trong từng giọt mắm sóng sánh màu hổ phách không chỉ có vị mặn mòi đặc trưng của biển, mà còn kết tinh niềm tin, sự nhẫn nại và hy vọng vào mỗi mùa xuân mới - mùa biển mới. Để nước mắm truyền thống Cà Ná mãi đồng hành cùng niềm vui và hạnh phúc của mọi gia đình mỗi độ Tết đến, xuân về.
