Apple và Huawei nổi bật khi ngành smartphone đối mặt khủng hoảng chip nhớ
Trong bối cảnh làn sóng tăng giá smartphone đang diễn ra mạnh mẽ tại thị trường Trung Quốc và toàn cầu, Apple và Huawei lại thể hiện sự khác biệt đáng chú ý. Trong khi các đối thủ như Xiaomi, OPPO, Vivo và Honor chuẩn bị tăng giá với mức có thể lên tới hơn 200 USD cho mỗi thiết bị, Apple vừa ra mắt iPhone 17e với mức giá giữ nguyên so với thế hệ trước. Tương tự, Huawei cũng tuyên bố không tăng giá điện thoại trong năm nay. Sự tương phản này đang đặt ra những câu hỏi quan trọng về chiến lược kinh doanh và khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng trong ngành công nghệ.
Nguyên nhân sâu xa của làn sóng tăng giá
Làn sóng tăng giá smartphone hiện nay có nguyên nhân chính từ sự biến động mạnh của thị trường chip nhớ. Từ tháng 9/2025 đến tháng 2/2026, giá giao ngay chip nhớ đã tăng hơn 300%, một mức tăng chưa từng có trong lịch sử ngành bán dẫn. Trong quý I/2026, giá hợp đồng DRAM tăng 90-95% so với tháng trước, trong khi NAND flash tăng 55-60%. Đối với một chiếc điện thoại Android tầm trung có giá 2.500 nhân dân tệ (khoảng 363 USD) năm ngoái, chi phí chip nhớ chiếm khoảng 12% giá thành, tương đương 300 nhân dân tệ (43 USD). Năm nay, con số này đã nhảy vọt lên 500-600 nhân dân tệ (72-87 USD), chiếm hơn 20% giá thành sản phẩm.
Nguyên nhân sâu xa của việc tăng giá chip nhớ xuất phát từ nhu cầu bùng nổ cho trí tuệ nhân tạo (AI). Một máy chủ AI hiệu năng cao cần lượng DRAM nhiều hơn 8-10 lần so với máy chủ thông thường. Các nhà sản xuất chip hàng đầu như Samsung, SK Hynix và Micron đã chuyển hơn 80% năng lực sản xuất tiên tiến sang sản xuất chip HBM dành cho máy chủ AI. Hệ quả là chip nhớ đa năng dành cho smartphone trở nên khan hiếm và đắt đỏ hơn bao giờ hết. Bên cạnh đó, giá đồng và nhôm cũng tăng cao, tạo thêm áp lực chi phí cho các nhà sản xuất điện thoại.
Chiến lược thông minh của Apple
Tại thị trường Trung Quốc, iPhone 17e phiên bản 256 GB năm nay có giá 4.499 nhân dân tệ (khoảng 653 USD), thấp hơn 1.000 nhân dân tệ (145 USD) so với iPhone 16e, trong khi cấu hình còn được nâng cấp với chip A19 mới. Có ba lý do chính giải thích cho khả năng giữ giá ổn định của Apple:
- Khối lượng mua hàng khổng lồ: Apple thu mua chip nhớ với khối lượng cực lớn, cho phép công ty đàm phán mức giá thấp nhất và khóa giá dài hạn với các nhà cung cấp.
- Tự chủ công nghệ modem: Chip modem C1X do Apple tự phát triển có chi phí thấp hơn đáng kể so với chip Qualcomm X70 mà các hãng Android đang sử dụng.
- Tái sử dụng thiết kế: iPhone 17e tái sử dụng gần như toàn bộ thiết kế của iPhone 16e, giúp tiết kiệm hoàn toàn chi phí phát triển khuôn mẫu mới.
Mục tiêu chiến lược của Apple rất rõ ràng: iPhone 17e được định giá nằm trong phân khúc chính của các mẫu Android cận cao cấp. Đúng thời điểm đối thủ tăng giá, Apple tung ra sản phẩm với giá cạnh tranh để chiếm thị phần và kéo người dùng mới vào hệ sinh thái iOS.
Huawei và chiến lược tự chủ toàn diện
Trong khi đó, Huawei cũng thể hiện sự khéo léo đáng nể trong việc kiểm soát chuỗi cung ứng. Chip Kirin, modem mạng và chip xử lý hình ảnh đều do hãng tự phát triển, giúp Huawei không chịu biến động giá từ bên ngoài. Năng lực sản xuất chip Kirin tăng 60% trong năm nay, giúp chi phí giảm đáng kể sau khi sản xuất hàng loạt.
Huawei đã hợp tác với Yangtze Memory Technologies (YMTC) từ dòng Mate 40, biến đây thành mẫu cao cấp đầu tiên sử dụng chip NAND nội địa. Hai bên còn ký thỏa thuận cung ứng dài hạn, giúp Huawei giữ nguồn chip nhớ ổn định dù giá toàn cầu tăng vọt. Hiện tại, chip nhớ nội địa rẻ hơn chip nhập khẩu 15-20%, và tỷ lệ nội địa hóa linh kiện cốt lõi của Huawei đã vượt 90%.
Về chiến lược, Huawei đang ưu tiên mở rộng hệ sinh thái HarmonyOS thay vì tối ưu lợi nhuận phần cứng. Mục tiêu 100 triệu thiết bị cài HarmonyOS trong năm nay hoàn toàn khả thi khi doanh số điện thoại mục tiêu đã ở mức 70 triệu chiếc. Chiến lược "nhiều tính năng hơn, giá thấp hơn" là cách nhanh nhất để mở rộng tệp người dùng và củng cố vị thế trên thị trường.
Bài học cho ngành công nghệ
Hiện tại, nhiều hãng smartphone buộc phải tăng giá do phụ thuộc vào chip bên thứ ba và thiếu sức mạnh trong việc kiểm soát chuỗi cung ứng. Trong khi đó, Apple và Huawei có thể giữ hoặc giảm giá nhờ tự chủ công nghệ cốt lõi, chuỗi cung ứng được kiểm soát chặt chẽ và chiến lược dài hạn rõ ràng.
Đợt tăng giá chip nhớ lần này được dự đoán sẽ kéo dài đến ít nhất năm 2027. Đối với người tiêu dùng, đây là thời điểm cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi nâng cấp thiết bị. Các sản phẩm như iPhone 17e hay Huawei Mate 80 có thể là lựa chọn thông minh để đảm bảo tính cạnh tranh về giá trị và giá cả trong bối cảnh thị trường đầy biến động.
Câu chuyện của Apple và Huawei không chỉ là về giá cả, mà còn là minh chứng cho tầm quan trọng của việc xây dựng chuỗi cung ứng bền vững và tự chủ công nghệ trong kỷ nguyên số. Khi các yếu tố bên ngoài ngày càng khó lường, khả năng kiểm soát nguồn cung và chi phí sản xuất sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quyết định trên thị trường toàn cầu.
