Đằng sau những cỗ máy trị giá hàng triệu USD là khát vọng lớn hơn của Vinmec: Xây dựng hệ sinh thái robot phẫu thuật hàng đầu tại Việt Nam và mở rộng cơ hội tiếp cận y học chính xác cho mọi người dân.
Ca phẫu thuật thay khớp gối bằng robot AI đầu tiên tại Đồng bằng sông Cửu Long
Chỉ vài tháng trước, với bà Nguyễn Thị Thu Nguyệt (72 tuổi, Cần Thơ), việc đi lại trên chính đôi chân của mình luôn là một thử thách. Nhiều năm sống chung với thoái hóa khớp gối hai bên, những cơn đau kéo dài khiến bà ngày càng hạn chế vận động. Khớp gối phải biến dạng nặng, lệch trục, mỗi bước đi đều trở nên khó khăn. Với những trường hợp như vậy, trước kia, người bệnh thường phải tìm đến các trung tâm y khoa lớn ở Hà Nội hoặc TPHCM nếu muốn tiếp cận những kỹ thuật thay khớp tiên tiến nhất.
Tháng 6 năm nay, điều đó đã thay đổi. Tại Bệnh viện Đa khoa Vinmec Cần Thơ, bà Nguyệt trở thành bệnh nhân tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long được thay khớp gối bằng robot AI tự động hóa hoàn toàn MISSO. Trước khi mũi khoan đầu tiên chạm vào xương, toàn bộ ca mổ gần như đã được hoàn thành trên không gian 3D. Từ dữ liệu CT, hệ thống xây dựng mô hình giải phẫu riêng của người bệnh, tính toán từng đường cắt xương, từng góc đặt khớp và phương án phục hồi trục chi tối ưu.
Nếu như trước đây, độ chính xác của ca phẫu thuật phụ thuộc chủ yếu vào kinh nghiệm của phẫu thuật viên thì nay robot có thể hỗ trợ thực hiện các thao tác với sai số dưới 1mm. Kết quả sau mổ cho thấy, khớp nhân tạo được đặt đúng vị trí, trục chi được phục hồi tối ưu. Chỉ sau vài ngày, người bệnh đã có thể tập vận động sớm, đi lại nhẹ nhàng và xuất viện.
Mô hình trung tâm phẫu thuật robot công nghệ cao
Câu chuyện của bà Nguyệt không chỉ là thành công của một ca phẫu thuật, điều đó còn phản ánh sự thay đổi lớn hơn đang diễn ra trong ngành y tế Việt Nam: Những công nghệ từng chỉ xuất hiện tại các trung tâm hàng đầu thế giới đang dần hiện diện ngay tại từng địa phương.
Đó cũng chính là triết lý đứng sau sự ra đời của hệ thống Trung tâm Phẫu thuật Robot Công nghệ cao Vinmec - nơi robot không còn là một thiết bị đơn lẻ, mà là mắt xích trong hệ sinh thái đa kết nối hàng đầu Việt Nam.
Trong nhiều năm, sự phát triển của robot phẫu thuật tại Việt Nam chủ yếu gắn với những dự án đầu tư đơn lẻ. Một bệnh viện sở hữu một hệ thống robot. Một nhóm bác sĩ làm chủ một nền tảng công nghệ. Thành tựu đạt được chủ yếu giới hạn trong phạm vi của từng cơ sở. Mô hình này tạo ra những trung tâm xuất sắc nhưng chưa đủ để giải quyết bài toán lớn hơn của ngành y tế: Làm thế nào để chất lượng điều trị tiên tiến không chỉ tập trung ở một vài trung tâm mà có thể lan tỏa tới nhiều vùng miền khác nhau?
Từ thực tế đó, Vinmec lựa chọn một hướng đi khác. Thay vì xây dựng những “ốc đảo công nghệ”, hệ thống phát triển mạng lưới robot liên viện với Vinmec Times City giữ vai trò trung tâm kết nối. Cùng với đó, các trung tâm phẫu thuật robot quy mô lớn tại Vinmec Smart City, Vinmec Đà Nẵng, Vinmec Central Park, Vinmec Cần Thơ và các bệnh viện khác được vận hành trên cùng một nền tảng chiến lược.
Hiện hệ thống Trung tâm Phẫu thuật Robot Công nghệ cao Vinmec là đơn vị có khả năng triển khai đồng thời nhiều hệ thống robot phẫu thuật hàng đầu thế giới trên cùng một mô hình vận hành thống nhất. Theo GS.TS.BS Trần Trung Dũng - Tổng giám đốc Hệ thống Y tế Vinmec, đây không đơn thuần là chiến lược đầu tư công nghệ, mà là định hướng xây dựng một mạng lưới y tế kết nối trên quy mô toàn hệ thống, nơi tri thức, dữ liệu, chuyên gia và các nền tảng công nghệ tiên tiến cùng vận hành thống nhất.
Mô hình “3 trong 1”: Cá thể hóa - Tự động hóa - Chuẩn hóa
Trong “cuộc đua” công nghệ y tế hiện nay, việc sở hữu robot tiên tiến không còn là lợi thế mang tính quyết định. Điều tạo nên khác biệt nằm ở khả năng chuyển hóa công nghệ thành năng lực điều trị thực sự, giúp cải thiện kết quả cho người bệnh trên quy mô lớn.
“Đó cũng là lý do hệ thống Trung tâm Phẫu thuật Robot Công nghệ cao Vinmec được xây dựng theo mô hình “3 trong 1” gồm cá thể hóa - tự động hóa - chuẩn hóa, lần đầu tiên được triển khai đồng bộ tại Việt Nam. Ba yếu tố này không tồn tại độc lập mà tạo thành một chuỗi giá trị khép kín, bắt đầu từ việc xây dựng kế hoạch điều trị riêng cho từng bệnh nhân, được hiện thực hóa bằng hệ sinh thái robot hiện đại và cuối cùng được chuẩn hóa thành tri thức để đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao”, PGS.TS.BS Phạm Văn Bình - Giám đốc hệ thống Trung tâm Phẫu thuật Robot Công nghệ cao Vinmec - chia sẻ.
Trước đây, thành công của một ca phẫu thuật phụ thuộc chủ yếu vào kinh nghiệm của phẫu thuật viên. Tại Vinmec, với công nghệ dựng hình và mô phỏng 3D, toàn bộ quá trình được tính toán từ trước dựa trên dữ liệu riêng của từng bệnh nhân. Từ hình ảnh CT, MRI và các dữ liệu chẩn đoán chuyên sâu, bác sĩ có thể tái tạo chính xác cấu trúc giải phẫu, xác định tổn thương, lựa chọn phương án can thiệp tối ưu và dự báo rủi ro trước khi bước vào phòng mổ. Nhờ đó, cuộc phẫu thuật thực tế không còn là quá trình “vừa làm vừa đánh giá”, mà được “may đo” cho từng người bệnh.
Nếu cá thể hóa là bộ não của hệ thống thì robot chính là công cụ giúp biến những tính toán thành hành động chính xác. Điểm khác biệt của Vinmec nằm ở việc không phụ thuộc vào một nền tảng robot duy nhất mà xây dựng hệ sinh thái đa robot, cho phép lựa chọn công nghệ phù hợp với từng chuyên khoa và từng chỉ định điều trị.
Hệ sinh thái đa robot với công nghệ hàng đầu thế giới
Trong lĩnh vực ngoại tổng quát, Vinmec sở hữu những hệ thống robot đỉnh cao như Da Vinci Xi, Hugo RAS và Toumai MT-1000 giúp phẫu thuật viên thao tác linh hoạt tại những vùng giải phẫu phức tạp với khả năng quan sát phóng đại và độ chính xác cao. Robot Toumai MT-1000 có khả năng phẫu thuật từ xa dựa trên nền tảng truyền dẫn 5G cho thấy khoảng cách địa lý ngày càng ít ảnh hưởng đến cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao.
Ở lĩnh vực thần kinh - cột sống, tổ hợp StealthStation S8, Mazor X Stealth Edition và O-arm với StealthStation O2 cung cấp khả năng dẫn đường, định vị và kiểm chứng hình ảnh ngay trong quá trình phẫu thuật. Trong chấn thương chỉnh hình, các hệ thống robot ROSA, MISSO và CORI hỗ trợ tính toán vị trí đặt khớp, cân chỉnh trục chi và định vị dụng cụ với độ chính xác dưới 1mm.
“Mỗi nền tảng robot được thiết kế cho một nhiệm vụ riêng nhưng cùng hướng tới mục tiêu chung là giảm tổn thương mô lành, nâng cao độ chính xác và tối ưu kết quả điều trị”, PGS.TS.BS Phạm Văn Bình cho hay. Ngoài ra, giá trị lớn nhất của hệ sinh thái không chỉ nằm ở việc sở hữu nhiều công nghệ hiện đại, mà ở khả năng tích hợp chúng vào thực hành lâm sàng hiệu quả. “Điều chúng tôi hướng tới không phải là sở hữu nhiều robot nhất, mà là xây dựng một hệ sinh thái - nơi công nghệ, dữ liệu và chuyên môn được chuẩn hóa và chia sẻ trên toàn mạng lưới”, GS.TS.BS Trần Trung Dũng khẳng định.
Đào tạo nhân lực chất lượng cao và quỹ hỗ trợ bệnh nhân
Mục tiêu của Vinmec không chỉ là phát triển trung tâm điều trị, mà còn xây dựng một đơn vị học thuật về phẫu thuật robot, kết hợp giữa thực hành lâm sàng, đào tạo hàn lâm, nghiên cứu khoa học và chuyển giao kỹ thuật, với sự tham gia của các chuyên gia phẫu thuật robot hàng đầu Việt Nam và quốc tế. Do đó, đội ngũ bác sĩ Vinmec vận hành hệ thống đều trải qua quá trình đào tạo và sát hạch nghiêm ngặt, được cấp chứng chỉ từ các tổ chức quốc tế trước khi tham gia thực hành lâm sàng. Ngoài tạo ra lợi ích cho riêng Vinmec, mô hình này còn góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành ngoại khoa Việt Nam trong nhiều năm tới.
Hiện chi phí đầu tư những hệ thống phẫu thuật robot hiện đại nhất thế giới thường lên tới hàng triệu USD cùng yêu cầu vận hành, bảo trì và đào tạo nhân lực rất cao. Điều đó khiến không ít người mặc định rằng, robot phẫu thuật là công nghệ dành riêng cho một nhóm nhỏ bệnh nhân có điều kiện kinh tế. Tuy nhiên, công nghệ dù tiên tiến đến đâu cũng khó tạo ra tác động xã hội nếu chỉ phục vụ số ít.
GS.TS.BS Trần Trung Dũng cho biết: “Mọi thành tựu công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi người bệnh được tiếp cận. Đầu tư cho robot phẫu thuật không phải để tạo ra khoảng cách mới trong chăm sóc sức khỏe, mà để rút ngắn khoảng cách ấy, giúp nhiều người dân Việt Nam được điều trị bằng những tiêu chuẩn tiên tiến nhất ngay tại quê hương”.
Từ quan điểm đó, cùng với sự ra đời của hệ thống Trung tâm Phẫu thuật Robot Công nghệ cao, Quỹ Hỗ trợ Bệnh nhân Phẫu thuật Robot được thành lập với nguồn tài trợ gần 300 tỷ đồng từ Tập đoàn Vingroup. Hiện rào cản lớn nhất của phẫu thuật robot không phải là thiếu công nghệ hay chuyên gia, mà là chi phí. Vì vậy, tác động trực tiếp của quỹ là giúp một lựa chọn điều trị vốn được xem là “cao cấp” trở nên khả thi hơn với nhiều bệnh nhân. Khi chi phí trợ cụ và vật tư chuyên dụng được hỗ trợ, người bệnh có thể đưa ra quyết định điều trị dựa trên hiệu quả chuyên môn thay vì bị giới hạn bởi khả năng tài chính.
Tác động của chương trình không dừng ở chi phí ca mổ. Khi nhiều bệnh nhân được tiếp cận phẫu thuật robot sớm hơn, họ có cơ hội hưởng lợi từ các ưu thế của phương pháp này như giảm xâm lấn, ít đau sau mổ, giảm nguy cơ biến chứng, rút ngắn thời gian nằm viện và phục hồi nhanh hơn. Điều đó đồng nghĩa với việc giảm các chi phí phát sinh trong quá trình điều trị, từ thuốc men, chăm sóc hậu phẫu đến thời gian trì hoãn công việc của người bệnh và gia đình.
Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với xu hướng phát triển của nhiều hệ thống y tế tiên tiến trên thế giới, nơi giá trị của đổi mới sáng tạo được đánh giá không chỉ bằng trình độ công nghệ mà còn bằng số lượng người được hưởng lợi từ những tiến bộ đó.
“Từ những cánh tay robot trong phòng mổ hôm nay, một nền tảng mới cho y học chính xác đang dần được hình thành. Ở đó, công nghệ không còn là đích đến cuối cùng, mà là phương tiện để kết nối tri thức, đưa những chuẩn mực điều trị tiên tiến nhất đến với mọi người bệnh, bất kể họ đang ở đâu”, GS.TS.BS Trần Trung Dũng nhấn mạnh.
