Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam: Thành tựu ấn tượng và định hướng đột phá
Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam vừa công bố những kết quả nghiên cứu khoa học nổi bật trong năm 2025, khẳng định vị thế dẫn đầu cả nước. Từ đầu năm đến tháng 10/2025, Viện đã công bố hơn 2.300 công trình khoa học, trong đó có hơn 1.700 công trình quốc tế trên các tạp chí uy tín thuộc hệ thống ISI/Web of Science. Đồng thời, Viện được cấp hơn 100 bằng sở hữu trí tuệ, thể hiện sự phát triển mạnh mẽ trong hoạt động nghiên cứu và sáng tạo.
Dẫn đầu về công bố quốc tế và đột phá công nghệ
Với gần 2.000 công bố quốc tế mỗi năm, Viện Hàn lâm đạt tỷ lệ khoảng 1,7 công bố trên mỗi tiến sĩ hàng năm, tương đương với các tổ chức nghiên cứu hàng đầu của các nước phát triển. Viện tiếp tục giữ vị trí số một cả nước về số lượng công bố quốc tế theo xếp hạng Nature Index, một chỉ số quan trọng đánh giá chất lượng nghiên cứu khoa học toàn cầu.
Trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, Viện Hàn lâm đã đạt được nhiều thành tựu đáng chú ý, bám sát Danh mục công nghệ chiến lược ban hành kèm theo Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ. Cụ thể:
- Về trí tuệ nhân tạo (AI): Viện đã chế tạo và làm chủ quy trình sản xuất phần cứng mô-đun tự lái ứng dụng AI cho xe ô-tô điện tự hành. Đồng thời, xây dựng giải pháp AI/IoT để phát hiện và cảnh báo bất thường sức khỏe vật nuôi theo thời gian thực, cũng như phát triển mô hình dự đoán tình trạng sức khỏe cây lúa dựa trên công nghệ viễn thám và học sâu.
- Về công nghệ sinh học: Ứng dụng thành công công nghệ prime editing – công nghệ chỉnh sửa hệ gen tiên tiến nhất hiện nay – để khôi phục chức năng gen Rc ở lúa. Viện cũng xác định biến thể gen mới trên trục TLR4/MyD88 liên quan đến ung thư đại trực tràng, cung cấp chỉ dấu sinh học cho y học cá thể hóa, và phân lập, nuôi cấy thành công nhiều dòng tế bào phục vụ nghiên cứu thịt nhân tạo.
- Về năng lượng và vật liệu tiên tiến: Phát triển công nghệ lõi điện phân nước sản xuất hydro từ năng lượng mặt trời và gió. Chế tạo vật liệu nano ứng dụng trong nhiệt trị, chẩn đoán hình ảnh MRI và mang thuốc, cùng với vật liệu điện cực pin Li-ion thế hệ mới (MoS-Se@Gr) có hiệu suất lưu trữ năng lượng cao.
Thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực
Viện Hàn lâm đã triển khai đồng bộ và hiệu quả việc xử lý hồ sơ công việc trên môi trường điện tử. 100% hồ sơ công việc được xử lý toàn trình trên Hệ thống Quản lý Văn bản và Điều hành (VAST-Office), với toàn bộ văn bản được ký số bằng chữ ký số chuyên dùng công vụ do Ban Cơ yếu Chính phủ cấp. Trong năm 2025, tổng số 7.655 văn bản được gửi và nhận qua Trục liên thông văn bản quốc gia. Hệ thống VAST-Mail đã cấp hơn 4.000 tài khoản thư điện tử công vụ, và cổng thông tin điện tử vast.gov.vn ghi nhận gần 4,8 triệu lượt truy cập.
Về nguồn nhân lực, Viện Hàn lâm đã tổ chức và cử cán bộ tham gia các khóa huấn luyện về ứng cứu sự cố cho VNCERT/CC và Mạng lưới ứng cứu sự cố quốc gia. Viện cũng hoàn thành bồi dưỡng chuyển đổi số trên nền tảng MOOCs, tham gia Hội nghị phổ biến Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, và dự các sự kiện về AI, Data Center & Cloud Computing do Viettel IDC tổ chức.
Thủ tướng Phạm Minh Chính thăm và chỉ đạo
Nhân dịp này, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã tới thăm và làm việc với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Trong bài phát biểu, Thủ tướng nhấn mạnh: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia. Nguyên khí thịnh thì quốc gia mạnh, nguyên khí suy thì quốc gia yếu.” Ông khẳng định, trong thời đại khoa học và công nghệ, đội ngũ trí thức và nhà khoa học chính là lực lượng tiên phong tạo ra tri thức mới, công nghệ mới cho đất nước.
Thủ tướng đề nghị Viện Hàn lâm cần phát triển đột phá, khẳng định vai trò trung tâm khoa học công nghệ hàng đầu của Việt Nam, với mục tiêu đến năm 2030 trở thành tổ chức nghiên cứu khoa học công nghệ hàng đầu trong khu vực Đông Nam Á. Ông nhấn mạnh thực hiện đồng bộ 4 chuyển đổi: chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, và chuyển đổi cơ cấu, chất lượng nguồn nhân lực.
Về thể chế và chính sách, Thủ tướng yêu cầu Viện Hàn lâm xây dựng chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng XIV, hoàn thiện Hồ sơ trình Bộ Chính trị Đề án nghiên cứu khoa học và làm chủ một số công nghệ chiến lược trước ngày 15/3/2026. Ông cũng giao nhiệm vụ trình Thủ tướng Chính phủ Đề án tăng cường năng lực Viện Hàn lâm ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực và thế giới vào tháng 4/2026.
Kết quả nổi bật và tầm nhìn tương lai
Viện Hàn lâm hiện có khoảng 3,5 nghìn cán bộ, viên chức, nhà khoa học, bao gồm 52 giáo sư, 172 phó giáo sư, 916 tiến sĩ, và 786 thạc sĩ. Trong năm 2025, Viện có 2,3 nghìn công trình công bố trên các tạp chí uy tín và được cấp 105 bằng độc quyền sáng chế và giải pháp hữu ích, tăng 2,7 lần so với năm 2024. Giai đoạn 2021-2025, Viện có hơn 12 nghìn công trình khoa học được công bố và được cấp gần 300 bằng sáng chế, gấp 1,5 lần giai đoạn trước.
Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã trao Huân chương Lao động hạng Nhất tặng Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, ghi nhận những đóng góp to lớn trong suốt 50 năm xây dựng và phát triển. Ông tin tưởng rằng, với truyền thống đoàn kết và sức sáng tạo vô hạn, Viện Hàn lâm sẽ tiếp tục chinh phục những đỉnh cao mới, xứng đáng là niềm tự hào của khoa học Việt Nam.
