Phạm Anh Tuấn (sinh năm 1991) hiện đang công tác tại KTH Royal Institute of Technology (Thụy Điển), là một nhà khoa học trẻ nổi bật trong lĩnh vực địa kỹ thuật, hạ tầng bền vững và nền móng năng lượng (energy piles). Với khoảng 50 công bố quốc tế, trong đó 36 bài thuộc nhóm Q1, anh nằm trong Top 2% nhà khoa học có ảnh hưởng nhất thế giới theo xếp hạng của Stanford University và Elsevier. Anh cũng là thành viên Ban Biên tập tạp chí Geosynthetics International (Q1) và tham gia phản biện cho hơn 30 tạp chí khoa học quốc tế.
Từ Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng, anh tiếp tục học tập và nghiên cứu tại Pháp, Nhật Bản, Anh và Thụy Điển. Đằng sau hồ sơ ấn tượng là một hành trình không ít chông chênh, va vấp và tự học cách đứng dậy để kiên định với lựa chọn của mình.
Bước ngoặt từ những ngày mông lung
TS. Phạm Anh Tuấn chia sẻ rằng hành trình đến với nghiên cứu khoa học của anh không hề rõ ràng ngay từ đầu. Năm 2009, khi bắt đầu đại học, anh gần như không có định hướng cụ thể. Năm thứ nhất, anh học với trạng thái “cho có”, chủ yếu để qua môn. Anh từng mơ ước trở thành bác sĩ, nhưng biến cố gia đình, đặc biệt là sự ra đi của mẹ, đã thay đổi cách nghĩ của anh. Dần dần, anh mất động lực với con đường cũ và buộc phải tìm lại phương hướng mới.
Cuốn hút bởi những điều “không nhìn thấy”
Anh đến với địa kỹ thuật một cách tự nhiên, khi bắt đầu học nghiêm túc hơn. Anh bị cuốn hút bởi những vấn đề liên quan đến đất, nền móng và công trình ngầm – những thứ nằm dưới lòng đất, không dễ nhìn thấy nhưng quyết định sự ổn định của công trình phía trên. Anh thường nói vui rằng đây là ngành “không nhìn thấy”, nhưng càng nghĩ càng thấy đúng.
Nuôi dưỡng lại ước mơ
Sau năm thứ nhất, anh tự hỏi nếu không thay đổi, vài năm nữa mình sẽ trở thành ai? Câu hỏi đó thôi thúc anh tham gia các câu lạc bộ học thuật, tự học và thử sức với các kỳ thi Olympic. Từ giải Khuyến khích, anh dần đạt kết quả tốt hơn. Việc được thầy cô tin tưởng giao nhiệm vụ hướng dẫn các em khóa sau khiến anh hiểu mình đã không còn đứng ở điểm xuất phát.
Bước ngoặt quyết định: Rời Việt Nam năm 2016
Quyết định rời Việt Nam năm 2016 để học tập và nghiên cứu ở nước ngoài là bước ngoặt lớn nhất. Nó không chỉ thay đổi môi trường học tập mà còn thay đổi cách anh nhìn về khoa học. Anh buộc phải tiếp cận khoa học theo chuẩn mực chặt chẽ hơn, độc lập hơn và thực tế hơn. Anh bắt đầu đặt câu hỏi: vấn đề mình làm có ý nghĩa gì, đóng góp được gì?
Tư duy nghiên cứu và hướng đi hiện tại
Trải nghiệm quốc tế giúp anh nhận ra khoa học không chỉ là tri thức mà còn là văn hóa làm việc. Mỗi nơi có cách tiếp cận khác nhau, nhưng điểm chung là coi trọng chuẩn mực học thuật, tinh thần phản biện và tính độc lập. Hiện tại, anh tập trung vào ba hướng chính: nền móng năng lượng, hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu và vật liệu bền vững. Anh đặc biệt tâm huyết với energy piles – hướng tiếp cận giúp công trình vừa chịu lực vừa hỗ trợ sưởi ấm, làm mát, tiết kiệm năng lượng.
Phát triển công cụ ứng dụng: PileNext và EnergyPile
Anh chọn phát triển các công cụ như PileNext và EnergyPile vì nhận ra khoảng cách giữa lý thuyết và thực tế. Nhiều nghiên cứu tốt nhưng khó áp dụng do quá phức tạp. Anh muốn chuyển hóa tri thức thành công cụ dễ sử dụng cho kỹ sư và doanh nghiệp. Đối với anh, đây là cách kết nối tri thức hàn lâm với nhu cầu thực tiễn.
Top 2%: Không phải đích đến
Việc được xếp vào Top 2% nhà khoa học có ảnh hưởng nhất thế giới là sự ghi nhận mang tính tham chiếu, cho thấy hướng nghiên cứu của anh có giá trị học thuật. Nhưng anh chưa bao giờ xem đó là đích đến. Anh cho rằng danh hiệu này nhắc nhở mình phải nghiêm túc hơn với dữ liệu, phương pháp và trách nhiệm của một người làm khoa học.
Bài học đắt giá từ hành trình
Điều đáng giá nhất với anh là việc không dừng lại trong những giai đoạn khó khăn. Anh từng mất phương hướng, mệt mỏi và hoài nghi, nhưng vẫn đi tiếp. Anh đúc kết ba điều: luôn giữ mình ở vị trí người học, kiên trì, và biến tri thức thành giá trị thực. Anh tin rằng khoa học là hành trình dài của sự kiên trì, không phải con đường cho những người muốn thành công nhanh.
Lời khuyên cho người trẻ
TS. Phạm Anh Tuấn khuyên người trẻ Việt Nam chấp nhận việc mình không hoàn hảo, không quá áp lực phải chứng minh bản thân quá sớm. Điều quan trọng là kiên nhẫn xây dựng nền tảng vững chắc, duy trì thái độ học hỏi và khiêm nhường. Khi bước ra thế giới, cần giữ kết nối với thực tiễn đất nước để tiếng nói khoa học có giá trị và sức ảnh hưởng lớn hơn.
Trân trọng cảm ơn Tiến sĩ đã chia sẻ!
