Trung Quốc vừa đạt được bước tiến quan trọng trong lĩnh vực hàng không vũ trụ khi tập đoàn quốc doanh China Aerospace Science and Technology Corporation (CASC) phóng thành công tên lửa đẩy Long March 10B và thu hồi tầng đẩy bằng cách hạ cánh chính xác xuống một tàu thu hồi hoạt động trên biển. Sự kiện diễn ra vào ngày 10/7/2026, đưa Trung Quốc trở thành quốc gia thứ hai trên thế giới thực hiện được kỹ thuật này sau SpaceX.
Phương pháp thu hồi độc đáo
Khác với SpaceX khi Falcon 9 mở chân đáp hạ cánh xuống sà lan, Trung Quốc sử dụng một tàu thu hồi được trang bị khung thép lớn với hệ thống lưới căng phía trên. Khi tầng đẩy quay trở lại từ không gian, nó thực hiện hạ cánh có điều khiển và được lưới bắt gọn, hạn chế va chạm trực tiếp với boong tàu. Yêu cầu kỹ thuật phía sau rất phức tạp, đòi hỏi phần mềm dẫn đường độ chính xác cao, cảm biến hiện đại và động cơ có khả năng khởi động lại nhiều lần trong điều kiện khắc nghiệt khi lao vào bầu khí quyển.
Tầm quan trọng của tái sử dụng tên lửa
Theo CASC, tầng đẩy vừa thu hồi có khả năng mang tải trọng tương đương Falcon 9 của SpaceX. Công ty đặt mục tiêu thực hiện chuyến bay tái sử dụng đầu tiên trước khi năm 2026 kết thúc, đánh dấu bước chuyển từ thử nghiệm sang khai thác thực tế. Việc tái sử dụng tầng đẩy nhiều lần giúp giảm mạnh chi phí phóng vệ tinh, tăng tần suất triển khai nhiệm vụ, tương tự cuộc cách mạng mà SpaceX đã tạo ra với Falcon 9.
Tác động địa chính trị và cạnh tranh
Victoria Samson, Giám đốc phụ trách An ninh và Ổn định Không gian tại Secure World Foundation, nhận định thành công của CASC là một "bước ngoặt cực kỳ lớn". Bà cho rằng khi Trung Quốc hoàn thiện công nghệ tái sử dụng, chi phí phóng vệ tinh giảm đáng kể sẽ giúp Bắc Kinh mở rộng chương trình không gian trong nước và gia tăng ảnh hưởng quốc tế, đặc biệt tại các thị trường đang phát triển như châu Phi, Trung Đông và Đông Nam Á, nơi nhu cầu kết nối Internet vệ tinh tốc độ cao ngày càng tăng.
Dù Trung Quốc khó cạnh tranh trực tiếp với SpaceX tại thị trường phương Tây do quy định an ninh quốc gia, nhưng việc sở hữu tên lửa tái sử dụng cho phép nước này mở rộng mạng lưới truyền thông vệ tinh và trung tâm dữ liệu quỹ đạo, cạnh tranh trực tiếp với hệ sinh thái Starlink. Đáng chú ý, màn thu hồi diễn ra chỉ vài ngày sau khi tài liệu điều tra quốc tế cho thấy Trung Quốc và Nga hợp tác nghiên cứu biện pháp vô hiệu hóa Starlink, vốn đã hỗ trợ Ukraine.
Cuộc đua tên lửa tái sử dụng toàn cầu
SpaceX vẫn dẫn đầu với Starship - hệ thống tên lửa lớn nhất từng chế tạo, thiết kế tái sử dụng hoàn toàn. Dù lần thử gần nhất chỉ đạt kết quả một phần, SpaceX dự kiến tiếp tục bay thử trong tháng này. Blue Origin của Jeff Bezos từng thu hồi thành công tầng đẩy năm 2025 và tái sử dụng năm 2026, nhưng vụ nổ hồi tháng 5 làm chậm tiến độ. Rocket Lab phát triển tên lửa Neutron tái sử dụng, còn Stoke Space hướng tới hệ thống tái sử dụng hoàn toàn, dự kiến bay thử trong năm nay.
