Trung Quốc đang tiến hành thử nghiệm một nguyên mẫu lò phản ứng hạt nhân cỡ nhỏ có thể được đặt trên xe tải. Đây là một bước tiến mới, cho thấy tham vọng mở rộng ứng dụng năng lượng hạt nhân ra ngoài các nhà máy điện truyền thống của quốc gia này.
Thông tin từ chuyên gia
Thông tin được ông Wu Yican, cố vấn khoa học trưởng tại Viện Công nghệ An toàn Năng lượng Hạt nhân thuộc Viện Khoa học Vật lý Hợp Phì, công bố với tờ Science and Technology Daily trong tuần trước. Theo ông Wu, đây được xem là “tổ máy điện hạt nhân gắn trên phương tiện đầu tiên trên thế giới có công suất 10 megawatt”. Nhóm nghiên cứu hiện đang tìm kiếm cơ hội để đưa công nghệ này vào sử dụng thực tế.
Ứng dụng tiềm năng
Với công suất 10 MW, lò phản ứng này có khả năng cung cấp điện cho một trung tâm dữ liệu AI quy mô trung bình. Lĩnh vực này đang tiêu thụ lượng điện khổng lồ khi nhu cầu đào tạo mô hình trí tuệ nhân tạo ngày càng tăng cao. Ông Wu gọi công nghệ này là một “ngân hàng điện hạt nhân”, đại diện cho thế hệ hệ thống năng lượng hạt nhân mới với thiết kế nhỏ gọn hơn đáng kể so với các lò phản ứng truyền thống. Ông nhấn mạnh: “Công nghệ này có mức độ an toàn rất cao trong một kích thước cực kỳ nhỏ gọn và có thể hoạt động trong nhiều thập kỷ mà không cần tiếp nhiên liệu.”
Theo giới khoa học Trung Quốc, lò phản ứng di động này có thể giúp giải quyết bài toán cung cấp điện tại các khu vực khó tiếp cận hoặc có điều kiện đặc biệt. Các ứng dụng được nhắc tới bao gồm:
- Cấp điện cho vùng sâu vùng xa, hải đảo biệt lập
- Nguồn điện dự phòng khẩn cấp trong môi trường đặc biệt
- Hệ thống động lực cho tàu biển
- Các sứ mệnh không gian
- Hỗ trợ trung tâm dữ liệu và hệ thống tính toán AI
Khác biệt so với nhà máy truyền thống
Khác với các nhà máy điện hạt nhân truyền thống vốn đòi hỏi diện tích lớn, thời gian xây dựng kéo dài nhiều năm và vốn đầu tư khổng lồ, mô hình lò phản ứng siêu nhỏ có tính cơ động cao hơn và có thể triển khai linh hoạt tại nhiều địa điểm khác nhau.
Ông Wu cho biết quá trình phát triển các hệ thống hạt nhân thế hệ mới đang được đẩy mạnh tại Trung Quốc. Theo ông, các công nghệ tương lai phải được xây dựng trên nguyên tắc đảm bảo an toàn ngay từ gốc. Ông chỉ ra: “Chúng phải linh hoạt hơn, dễ tiếp cận hơn và thông minh hơn để đáp ứng nhu cầu năng lượng đa dạng trong tương lai.”
Liên kết với AI và các ứng dụng khác
Theo nhà khoa học này, các ứng dụng của công nghệ hạt nhân trong tương lai có thể trải rộng từ pin hạt nhân siêu nhỏ dùng cho máy trợ tim cho tới nguồn điện công suất lớn phục vụ thám hiểm đại dương và không gian. Ông cũng cho rằng năng lượng hạt nhân và trí tuệ nhân tạo đang ngày càng gắn kết chặt chẽ. Ông nói: “Năng lượng hạt nhân là động lực quan trọng cho sự phát triển của AI, cung cấp nền tảng điện ổn định, sạch và có khả năng chống chịu cao để đáp ứng nhu cầu tính toán khổng lồ.” Ở chiều ngược lại, AI cũng đang thay đổi hoạt động nghiên cứu và phát triển trong ngành hạt nhân, có thể tạo ra những thay đổi mang tính cách mạng đối với ngành công nghiệp này.
Hiện trạng năng lượng hạt nhân Trung Quốc
Theo Hiệp hội Năng lượng Hạt nhân Trung Quốc, tính đến năm ngoái, nước này có 59 tổ máy điện hạt nhân thương mại đang vận hành, sản xuất khoảng 467,7 tỷ kWh điện. Con số này đáp ứng khoảng 4,82% tổng nhu cầu điện của Trung Quốc, đưa nước này đứng thứ hai thế giới sau Mỹ về sản lượng điện hạt nhân.
Triển vọng trong y tế và các lĩnh vực khác
Ngoài lĩnh vực năng lượng, ông Wu dự báo trong thập kỷ tới, công nghệ hạt nhân còn có thể tạo ra bước đột phá trong sản xuất tiên tiến, an toàn công nghiệp và y tế. Ông cho biết các phân tử phóng xạ có thể được sử dụng để đánh giá chức năng cơ thể, hỗ trợ chẩn đoán và điều trị bệnh, bao gồm ung thư. Trung Quốc hiện ghi nhận hơn 5 triệu ca ung thư mới mỗi năm. Theo ông Wu, nếu công nghệ hạt nhân giúp cải thiện điều trị, giá trị xã hội và kinh tế mang lại sẽ rất lớn.
