Tầng trên của một tên lửa Falcon 9 do SpaceX (Mỹ) vận hành sẽ vô tình đâm vào Mặt Trăng vào ngày 5/8, tạo ra một hố va chạm cùng cột bụi và nhiều mảnh vụn trong không gian. Theo hãng tin AP, tầng đẩy này đã trôi dạt trên quỹ đạo hơn một năm sau khi thực hiện nhiệm vụ phóng hai tàu đổ bộ lên Mặt Trăng.
Sự kiện diễn ra vào lúc sáng sớm theo giờ Mỹ, nên các khu vực phía đông nước này, Canada và phần lớn Nam Mỹ sẽ có điều kiện quan sát rõ nhất. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng ánh sáng lóe lên khi va chạm chỉ kéo dài chưa đầy một giây và quá mờ để nhìn bằng mắt thường từ Trái Đất. Luồng vật chất phát ra có thể vươn xa nhiều kilomet vào không gian, hiển thị rõ qua kính thiên văn trong hàng chục phút.
Nhiệm vụ hơn một năm trước của Falcon 9
Falcon 9 được phóng từ Cape Canaveral thuộc bang Florida (Mỹ) vào ngày 21.7. Sau khi đưa hai tàu đổ bộ lên quỹ đạo hướng tới Mặt Trăng, tầng trên của tên lửa tiếp tục trôi dạt trong không gian. Sau hơn một năm, quỹ đạo của nó đưa vật thể vào đường va chạm với Mặt Trăng.
SpaceX chưa bao giờ có ý định để tên lửa đâm vào Mặt Trăng. Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng sự cố sắp tới hoàn toàn có thể tránh được nếu tầng trên của tên lửa được đẩy vào quỹ đạo quanh Mặt Trời ngay sau khi hoàn thành nhiệm vụ chính.
Vị trí va chạm gần hố Einstein
Theo chuyên gia theo dõi không gian Bill Gray, cú va chạm sẽ xảy ra với tốc độ 8.700 km/giờ tại khu vực gần hố va chạm Einstein, nằm ở rìa phía tây của Mặt Trăng – nơi đang được Mặt Trời chiếu sáng. Năng lượng giải phóng ước tính tương đương 3 tấn thuốc nổ TNT, đủ để tạo ra một hố va chạm, cột bụi và nhiều mảnh vụn.
Dù năng lượng lớn, tác động chính nằm ở luồng vật chất bắn ra từ điểm va chạm. Cột bụi và đá mảnh có thể bay cao nhiều kilomet vào không gian, phản chiếu ánh sáng Mặt Trời và trở nên quan sát được qua kính thiên văn trong thời gian dài, ngay cả khi bản thân vụ nổ quá mờ đối với mắt thường.
NASA và Hàn Quốc sẽ quan sát hiện trường
Tàu trinh sát Mặt Trăng của NASA cùng tàu vũ trụ Danuri của Hàn Quốc sẽ thu thập hình ảnh và dữ liệu về vụ va chạm. Những quan sát này có thể giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về cấu trúc lớp bề mặt Mặt Trăng, đồng thời kiểm chứng các mô hình mô phỏng hố va chạm do vật thể nhân tạo tạo ra.
Sự cố thứ hai của nhân loại
Đây sẽ là trường hợp thứ hai được ghi nhận về một tên lửa đã ngừng hoạt động vô tình đâm vào Mặt Trăng, sau sự cố phần tên lửa Trung Quốc tạo ra hai hố va chạm ở vùng khuất của Mặt Trăng vào năm 2022. Sự việc một lần nữa cho thấy thách thức trong việc quản lý rác không gian, khi ngày càng nhiều tầng tên lửa và vệ tinh cũ trôi nổi trên quỹ đạo mà không có kế hoạch loại bỏ an toàn.
Với việc các cơ quan vũ trụ và công ty tư nhân tăng cường hoạt động thăm dò Mặt Trăng, các sự cố kiểu này có thể trở nên thường xuyên hơn. Việc thu thập dữ liệu từ vụ va chạm Falcon 9 không chỉ giúp hiểu về Mặt Trăng mà còn đóng góp cho quy trình vận hành không gian bền vững trong tương lai.
