Thiếu hụt chip DRAM kéo dài đến 2027, giá bộ nhớ tiếp tục leo thang
Theo báo cáo mới nhất từ Nikkei Asia, ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt chip nhớ DRAM nghiêm trọng, dự kiến kéo dài ít nhất đến cuối năm 2027. Các nhà sản xuất hàng đầu tại Mỹ và Hàn Quốc, dù liên tục mở rộng công suất, chỉ có thể đáp ứng khoảng 60% nhu cầu toàn cầu vào thời điểm đó. Đây là vấn đề cấp bách chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, gây ra nhiều hệ lụy cho thị trường công nghệ.
Sự bùng nổ AI thúc đẩy nhu cầu vượt tầm kiểm soát
Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là các hệ thống AI hoạt động tự động. Nhu cầu về chip nhớ từ lĩnh vực này đã tăng đột biến, vượt xa năng lực sản xuất hiện tại. Khoảng cách giữa cung và cầu ngày càng nới rộng, kéo theo:
- Giá bộ nhớ leo thang liên tục trên thị trường.
- Hàng hóa ngày càng khan hiếm, đặc biệt ở phân khúc bán lẻ.
- Áp lực lớn lên các nhà sản xuất thiết bị điện tử tiêu dùng.
Các ông lớn đua nhau xây dựng nhà máy mới
Để ứng phó, các tập đoàn sản xuất DRAM lớn như Samsung, SK Hynix, Micron và YMTC (Trung Quốc) đang gấp rút đưa dây chuyền mới vào hoạt động và xây dựng thêm cơ sở sản xuất. Riêng YMTC và CXMT đang triển khai ba nhà máy:
- Một nhà máy đã đi vào vận hành.
- Hai nhà máy dự kiến hoàn thành trong năm nay.
Việc này có thể giúp nhân đôi tổng sản lượng của cả hai hãng. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định dù có bao nhiêu nhà máy mới cũng khó bù đắp kịp nhu cầu. Các trung tâm dữ liệu phục vụ AI đang đặt mua trước toàn bộ nguồn cung cho cả năm, khiến thị trường smartphone và máy tính gần như không còn hàng để mua.
Tập trung vào bộ nhớ cao cấp, bỏ rơi sản phẩm thông thường
Hầu hết các dây chuyền sản xuất mới sẽ tập trung vào HBM (High Bandwidth Memory), loại bộ nhớ băng thông cực cao dành riêng cho AI, thay vì chip nhớ thông thường phục vụ người dùng cuối. Điều này càng làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hàng. Trong khi đó, Samsung và nhiều hãng khác đã ngừng sản xuất các loại DRAM thế hệ cũ như DDR3, DDR4 và LPDDR4. Micron thậm chí khai tử thương hiệu Crucial, dòng sản phẩm nhắm vào người dùng cá nhân và thị trường linh kiện máy tính, để chuyển toàn lực sang HBM và SOCAMM2, vốn có biên lợi nhuận cao hơn nhiều. Khoảng trống đó đang được các nhà sản xuất Trung Quốc lấp dần, nhưng vẫn chưa đủ để cân bằng thị trường.
Tốc độ tăng sản lượng chưa đáp ứng kịp nhu cầu
Theo Nikkei Asia, để theo kịp nhu cầu, ngành sản xuất DRAM cần tăng sản lượng thêm 12% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2027. Song theo Counterpoint, tốc độ tăng trưởng thực tế hiện chỉ đạt khoảng 7,5%, chưa bằng hai phần ba mức cần thiết. Counterpoint cũng cảnh báo các nhà sản xuất máy tính sẽ tiếp tục chịu áp lực từ giá bộ nhớ trong thời gian tới. Các phân tích trước đây đã chỉ ra rằng giá DRAM khó có thể trở về mức bình thường trước cuối năm 2028, và diễn biến thực tế ngày càng củng cố nhận định đó.
Người dùng cuối, từ người mua laptop đến ai muốn nâng cấp máy tính, nhiều khả năng vẫn phải trả giá cao trong ít nhất vài năm tới. Tình hình này đòi hỏi các giải pháp dài hạn và sự điều chỉnh chiến lược từ cả nhà sản xuất lẫn người tiêu dùng.
