Nghiên cứu mới: Sao Hỏa từng có đại dương rộng lớn, mở ra hy vọng tìm sự sống ngoài Trái Đất
Một nghiên cứu đột phá vừa được công bố trên tạp chí Nature đã cung cấp bằng chứng mạnh mẽ cho thấy sao Hỏa từng sở hữu một đại dương rộng lớn, bao phủ tới một phần ba bề mặt hành tinh. Phát hiện này không chỉ giải mã một phần lịch sử nước trên Hành tinh Đỏ mà còn mở ra thêm hy vọng trong việc tìm kiếm dấu vết sự sống ngoài Trái Đất.
Bí ẩn lâu năm về các "đường bờ biển" không hoàn hảo
Trong nhiều thập kỷ, các nhà khoa học đã biết rằng sao Hỏa từng có nước lỏng chảy trên bề mặt, dựa trên các đặc điểm địa chất được phát hiện qua các sứ mệnh thăm dò. Tuy nhiên, một câu hỏi then chốt vẫn chưa được giải đáp: liệu nước chỉ tồn tại dưới dạng sông, hồ nhỏ lẻ, hay đã từng hình thành những đại dương ổn định và lâu dài? Các nghiên cứu trước đây đã tìm thấy những dấu vết giống đường bờ biển, nhưng chúng lại nằm ở các độ cao khác nhau, gây nghi ngờ về giả thuyết đại dương.
Thay vì tập trung vào các "đường bờ biển" truyền thống, nhóm nghiên cứu mới do nhà địa chất hành tinh Abdallah Zaki từ Đại học Texas tại Austin và giáo sư Michael Lamb từ Viện Công nghệ California dẫn đầu đã áp dụng một cách tiếp cận sáng tạo. Họ tìm kiếm những dấu hiệu địa chất bền vững hơn, ít bị biến đổi theo thời gian, để xác định sự tồn tại của đại dương cổ đại.
Bước đột phá từ mô phỏng máy tính và dữ liệu sao Hỏa
Các nhà khoa học đã sử dụng mô phỏng máy tính để "rút cạn" đại dương trên Trái Đất, quan sát các đặc điểm địa hình còn lại sau khi nước biến mất. Kết quả cho thấy, ngoài nước, đặc điểm nổi bật nhất của đại dương chính là các dải đất bằng phẳng rộng hàng trăm kilomet, nằm ở độ sâu từ khoảng 15 đến 410 mét dưới mực nước biển. Những dải này, được gọi là đồng bằng ven biển và thềm lục địa, tạo thành một "vành" ổn định xung quanh ranh giới đất liền và đại dương.
Dựa trên phát hiện này, nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu địa hình của sao Hỏa do các tàu quỹ đạo thu thập. Họ phát hiện một vùng địa hình bằng phẳng rộng lớn ở bán cầu bắc hành tinh, có đặc điểm tương tự thềm lục địa trên Trái Đất. Vùng này nằm ở độ sâu khoảng 1.800 đến 3.800 mét dưới "mực nước biển giả định" của sao Hỏa và có quy mô đủ lớn để từng bao phủ tới một phần ba bề mặt hành tinh.
Ý nghĩa then chốt cho khả năng sự sống ngoài Trái Đất
Theo các nhà khoa học, một thềm lục địa khổng lồ như vậy không thể hình thành trong thời gian ngắn hay quanh các hồ nhỏ. Thay vào đó, nó đòi hỏi sự tồn tại của một khối nước lớn ổn định trong thời gian rất dài, có thể kéo dài hàng triệu năm. Abdallah Zaki nhấn mạnh rằng phát hiện này bổ sung một bằng chứng đơn giản nhưng quan trọng cho giả thuyết về đại dương cổ đại trên sao Hỏa.
Ngoài ra, nhóm nghiên cứu còn phát hiện các châu thổ sông, những vùng trầm tích hình tam giác được tạo ra khi sông đổ ra biển, dường như "ăn khớp" với vị trí của thềm lục địa trên sao Hỏa. Sự tương đồng này càng củng cố giả thuyết rằng sao Hỏa từng có một đại dương thực sự. Sự tồn tại lâu dài của nước là một điều kiện quan trọng cho sự sống, làm tăng khả năng từng có sinh vật tồn tại trên hành tinh này.
Hướng đi cho các sứ mệnh thăm dò trong tương lai
Các nhà khoa học cho rằng những sứ mệnh thăm dò trong tương lai có thể tập trung nghiên cứu khu vực thềm lục địa này. Nếu từng có sự sống trên sao Hỏa, các lớp trầm tích tại đây có thể đã lưu giữ dấu vết của nó, tương tự như cách trầm tích ven biển trên Trái Đất đôi khi chứa hóa thạch. Tuy nhiên, vẫn còn những câu hỏi chưa có lời giải, chẳng hạn như cơ chế hình thành thềm lục địa trên sao Hỏa, một vấn đề mà ngay cả trên Trái Đất vẫn chưa được hiểu rõ hoàn toàn.
Nghiên cứu được công bố trực tuyến ngày 15/4 trên tạp chí Nature, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong hành trình khám phá quá khứ bí ẩn của sao Hỏa. Với những phát hiện mới này, hy vọng về việc tìm thấy dấu vết sự sống ngoài Trái Đất đang trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết.
