Nghiên cứu mới hé lộ: Phụ nữ Homo sapiens kết đôi với nam giới Neanderthal
Trong lịch sử tiến hóa của loài người, thế giới từng có ít nhất 8-9 loài thuộc chi Homo vào thời điểm Homo sapiens, tức "người tinh khôn" hay "người hiện đại" chúng ta, ra đời. Các loài khác dần tuyệt chủng, nhưng một số vẫn để lại vài phần trăm DNA "ma" trong chúng ta thông qua hiện tượng giao phối dị chủng. Một nghiên cứu mới tập trung vào người Neanderthal, một loài cùng thuộc chi Người với chúng ta, đã đem lại bức tranh rõ ràng hơn về sự giao thoa giữa hai quần thể.
Bằng chứng di truyền từ nhiễm sắc thể X
Các nhà khoa học phát hiện rằng chủ yếu là phụ nữ Homo sapiens kết đôi với nam giới Neanderthal. Alexander Platt, nhà di truyền học từ Đại học Pennsylvania (Mỹ), cho biết: "Bất cứ khi nào người Neanderthal và người hiện đại giao phối, luôn có sự ưu tiên nam giới Neanderthal và nữ giới hiện đại, chứ không phải ngược lại." Hầu hết người hiện đại bên ngoài khu vực châu Phi cận Sahara đều sở hữu khoảng gần 2% DNA Neanderthal, nhưng DNA này không phân bố đều khắp bộ gene.
Đặc biệt, DNA của người Neanderthal tồn tại rất ít trong nhiễm sắc thể giới tính X của loài người hiện đại. Điều này cho thấy DNA Neanderthal chủ yếu được truyền lại từ những người cha khác loài, tức phụ nữ Homo sapiens lấy chồng Neanderthal. Nghiên cứu vừa công bố trên tạp chí Science đã tìm thêm bằng chứng ủng hộ lập luận này.
Phân tích bộ gene và những bí ẩn còn tồn tại
Nhóm tác giả đã xem xét bộ gene của người Neanderthal và DNA người được trộn lẫn trong thời kỳ giao phối dị chủng phổ biến cách đây 250.000 năm. Họ phát hiện dấu ấn di truyền của loài người hiện đại rõ rệt hơn trên nhiễm sắc thể X của người Neanderthal, thể hiện sự thừa hưởng DNA từ người mẹ Homo sapiens chứ không phải người cha.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi chưa được giải đáp:
- Phụ nữ loài người hiện đại đã mạo hiểm hòa nhập vào cộng đồng người Neanderthal hay nam giới Neanderthal đã đến với người Homo sapiens?
- Các tương tác này diễn ra trong hòa bình hay xung đột, công khai hay lén lút?
Những bí ẩn này vẫn chờ đợi các nghiên cứu sâu hơn trong tương lai.
Giả thuyết về sự vắng mặt của người mẹ khác loài
Một giả thuyết khác được đặt ra: có thể kết hợp giữa phụ nữ Neanderthal và nam giới Homo sapiens đem lại bất lợi về mặt di truyền cho con cái. Những đứa trẻ này không dễ dàng sống sót, nên ít để lại dấu ấn di truyền trên các thế hệ sau. Điều này giải thích phần nào sự thiếu vắng DNA từ những người mẹ Neanderthal trong bộ gene người hiện đại ngày nay.
Nghiên cứu này không chỉ làm sáng tỏ lịch sử tiến hóa phức tạp của loài người mà còn mở ra hướng đi mới trong việc tìm hiểu về sự tương tác giữa các loài cổ đại. Những phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của di truyền học trong việc giải mã quá khứ xa xôi của nhân loại.
