Nghiên cứu Oxford cảnh báo: AI chưa thể thay thế bác sĩ, nguy cơ chẩn đoán sai sức khỏe
Một nghiên cứu mới từ Đại học Oxford (Anh) đã đưa ra lời khuyến cáo mạnh mẽ: người dùng cần thận trọng tuyệt đối trước khi xin lời khuyên sức khỏe từ các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI). Bất chấp sự thổi phồng về khả năng của AI trong lĩnh vực y tế, thực tế cho thấy công nghệ này vẫn chưa sẵn sàng để đảm nhận vai trò của một bác sĩ chuyên nghiệp.
Nguy cơ từ việc tin tưởng AI quá mức
Theo bà Rebecca Payne, tác giả chính của nghiên cứu, việc hỏi các mô hình ngôn ngữ lớn về triệu chứng sức khỏe cá nhân có thể dẫn đến những hậu quả nguy hiểm. AI có khả năng đưa ra chẩn đoán sai lầm, đồng thời không nhận diện được các tình huống khẩn cấp cần can thiệp y tế ngay lập tức. Bà nhấn mạnh rằng người bệnh cần nhận thức rõ ràng về những giới hạn này để tránh rủi ro không đáng có.
Kết quả nghiên cứu đáng báo động
Nghiên cứu được thực hiện với sự tham gia của gần 1.300 người, những người này được cung cấp 10 kịch bản sức khỏe khác nhau, bao gồm đa dạng triệu chứng và bệnh lý. Các nhà khoa học đã ngẫu nhiên phân chia người tham gia sử dụng một trong ba chatbot AI phổ biến: GPT-4o của OpenAI, Llama 3 của Meta hoặc Command R+, nhằm xác định vấn đề sức khỏe chính xác. Một nhóm đối chứng riêng biệt sử dụng công cụ tìm kiếm trên Internet để so sánh.
Kết quả cho thấy chỉ khoảng 30% trong nhóm sử dụng AI nhận được chẩn đoán đúng cho các vấn đề sức khỏe được đưa ra. Tỷ lệ người dùng được cung cấp hướng xử lý phù hợp cũng chỉ đạt 45%. Đáng chú ý, hiệu quả này không hề vượt trội so với nhóm sử dụng Internet truyền thống, điều này làm dấy lên câu hỏi về tính ưu việt thực sự của AI trong lĩnh vực chẩn đoán y khoa.
Nguyên nhân từ cách giao tiếp của con người
Một nghịch lý thú vị được các chuyên gia chỉ ra: mặc dù các chatbot AI thường đạt điểm cao trong các bài kiểm tra và kỳ thi y khoa, nhưng hiệu quả thực tế lại không như kỳ vọng. Vấn đề có thể nằm ở cách con người tương tác với AI. Trên thực tế, người bệnh thường không cung cấp đầy đủ thông tin chi tiết về tình trạng sức khỏe của mình cho chatbot, dẫn đến dữ liệu đầu vào không chính xác.
Ngoài ra, người dùng còn gặp khó khăn trong việc diễn giải các ý kiến do AI đưa ra. Họ có thể hiểu sai hoặc thậm chí phớt lờ lời khuyên từ chatbot, làm giảm hiệu quả của quá trình tư vấn. Sự thiếu hụt kỹ năng giao tiếp và hiểu biết về y tế khiến việc sử dụng AI trở nên rủi ro hơn.
Lời khuyên từ chuyên gia quốc tế
Nhà nghiên cứu David Shaw tại Đại học Maastricht (Hà Lan) đánh giá cao tầm quan trọng của nghiên cứu này. Ông cho rằng nó làm nổi bật những rủi ro y khoa thực tế mà chatbot có thể gây ra cho công chúng. Shaw khuyến cáo mọi người chỉ nên tin tưởng thông tin y tế từ các nguồn chính thống, chẳng hạn như bác sĩ, cơ sở y tế được cấp phép hoặc các trang web y học uy tín.
Nghiên cứu từ Oxford không chỉ cảnh báo về nguy cơ trong lĩnh vực sức khỏe, mà còn mở rộng sang các khía cạnh khác của đời sống. Ví dụ, trong dịp Tết Nguyên đán, nhiều người dùng đang tận dụng AI để hỏi đáp về văn hóa, phong tục và cả tư vấn mua sắm. Điều này đặt ra câu hỏi: liệu kinh nghiệm truyền thống "thời ông bà" có đang bị thách thức bởi công nghệ? Làm thế nào để đặt lệnh hiệu quả mà không bị AI "thao túng" vẫn là một thách thức cần giải quyết.
Tóm lại, trong khi AI mang lại nhiều tiềm năng, việc ứng dụng nó vào lĩnh vực sức khỏe cần được tiếp cận một cách thận trọng. Người dùng nên xem AI như một công cụ hỗ trợ, chứ không phải là sự thay thế cho chuyên môn y tế chính thống.
