Sáng sớm ngày 26/7/2026, nhiều người dân và du khách tại Gia Lai đã chứng kiến hiện tượng mặt trời giả (sundog) rực rỡ trên bầu trời. Sự kiện này nhanh chóng thu hút sự chú ý của cộng đồng thiên văn nghiệp dư và người yêu thích khoa học.
Phát hiện bất ngờ trong Tuần lễ Thiên văn
Anh Xuân Bách, thành viên Câu lạc bộ Thiên văn nghiệp dư TP.HCM (HAAC), đang tham gia Tuần lễ Thiên văn cộng đồng quốc tế 2026 tại Trung tâm Khám phá khoa học và Đổi mới sáng tạo ở Gia Lai. Trong chuyến leo núi Xuân Vân vào lúc 5 giờ 45 phút sáng, anh cùng đoàn bất ngờ nhìn thấy hiện tượng sundog. "Trong khuôn khổ sự kiện, chúng tôi đi khám phá núi Xuân Vân. Khoảng 5 giờ 45 phút sáng, trong quá trình leo núi, tôi bất ngờ nhìn thấy hiện tượng này cùng cả đoàn nên chụp lại", anh Bách chia sẻ.
Một người đàn ông sống tại phường Quy Nhơn Nam (Gia Lai) cũng dậy sớm leo núi và trekking với khối đá "cậu bé học bài" đã tình cờ phát hiện hiện tượng tương tự. Anh cho biết thấy mặt trời "đẹp và lạ hơn so với ngày thường" nên đã nhanh chóng chụp lại khoảnh khắc bình minh với sundog.
Mặt trời giả là gì?
Theo anh Đặng Tuấn Duy, Chủ nhiệm CLB Thiên văn nghiệp dư TP.HCM (HAAC), hiện tượng mà anh Bách quan sát được chính là sundog. Sundog, hay còn gọi là parhelia, là hiện tượng quang học xuất hiện dưới dạng hai đốm sáng bảy sắc nằm hai bên mặt trời. Nguyên nhân chính là do ánh sáng mặt trời khúc xạ qua các tinh thể băng trong khí quyển. Space.com mô tả: "Chúng có thể xuất hiện dưới nhiều hình dạng khác nhau, đôi khi là những đốm màu hoặc đôi khi rất mạnh và sáng đến mức trông giống như hai mặt trời khác trên bầu trời".
Nguồn gốc tên gọi và điều kiện xuất hiện
Theo các tài liệu, tên gọi "sundog" có nguồn gốc từ thần thoại Hy Lạp, gắn với câu chuyện thần Zeus dắt chó đi dạo trên bầu trời. Hiện tượng này có thể quan sát trên toàn thế giới, bất cứ khi nào mặt trời ở gần đường chân trời. Một trong những điều kiện quan trọng nhất là khoảng cách giữa mặt trời và đường chân trời: mặt trời càng gần đường chân trời, hiện tượng càng dễ thấy. Khi mặt trời ở trên cao, ánh sáng khó xuyên qua các tinh thể băng. Do đó, thời điểm lý tưởng để ngắm sundog là lúc mặt trời mọc hoặc lặn.
Ý nghĩa thời tiết của sundog
Theo Saigon Astrokids, mặt trời giả thường báo hiệu sự thay đổi thời tiết. Sự xuất hiện của các tinh thể băng trong khí quyển có liên quan đến các khối không khí lạnh, điều này thường đi kèm với sự chuyển biến thời tiết. Nhiều người dân địa phương cũng hào hứng ghi lại khoảnh khắc này, tạo nên một trải nghiệm thú vị trong sự kiện thiên văn cộng đồng.
