Mỹ công bố kế hoạch đưa lò phản ứng hạt nhân lên Mặt Trăng vào năm 2030
Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng (OSTP) đã chính thức công bố tài liệu hướng dẫn các cơ quan liên bang xây dựng lộ trình phát triển công nghệ hạt nhân vũ trụ. Theo đó, Mỹ đặt mục tiêu đưa một lò phản ứng hạt nhân công suất trung bình lên quỹ đạo vào năm 2028 và một lò phản ứng lớn hoạt động trên bề mặt Mặt Trăng vào năm 2030.
Năng lượng hạt nhân: Giải pháp cho sứ mệnh không gian dài hạn
Jared Isaacman, Giám đốc NASA, nhấn mạnh trên mạng xã hội X rằng đã đến lúc nước Mỹ bắt tay vào phát triển năng lượng hạt nhân trong không gian. OSTP cũng khẳng định năng lượng hạt nhân sẽ cung cấp nguồn điện, hệ thống sưởi và lực đẩy ổn định, những yếu tố thiết yếu cho sự hiện diện lâu dài trên Mặt Trăng, Hỏa tinh và xa hơn nữa.
Lý do chính cho việc này là năng lượng Mặt Trời không đủ đáp ứng cho các sứ mệnh dài hạn. Một đêm trên Mặt Trăng kéo dài khoảng 14 ngày trên Trái Đất, khiến tấm pin mặt trời không hoạt động và cần đến pin lưu trữ khổng lồ. Trong khi đó, các lò phản ứng hạt nhân tạo ra năng lượng liên tục trong nhiều năm thông qua phản ứng phân hạch, không phụ thuộc vào ánh sáng hay nhiệt độ.
Thông số kỹ thuật và phân công trách nhiệm
Về thông số kỹ thuật, các lò phản ứng phải sản xuất ít nhất 20 kilowatt điện trong 3 năm trên quỹ đạo và ít nhất 5 năm trên bề mặt Mặt Trăng. Thiết kế cần có khả năng nâng công suất lên 100 kilowatt và phải mang tính mô-đun, dễ mở rộng.
NASA, Bộ Quốc phòng và Bộ Năng lượng sẽ cùng phối hợp thực hiện kế hoạch này. Bộ Năng lượng chịu trách nhiệm đảm bảo nhiên liệu, cơ sở hạ tầng và các tính năng an toàn, đồng thời đánh giá khả năng sản xuất tối đa 4 lò phản ứng trong vòng 5 năm. Các thiết kế đầu tiên dự kiến hoàn thành trong một năm.
Bối cảnh địa chính trị và mục tiêu chiến lược
Bối cảnh địa chính trị là yếu tố thúc đẩy quan trọng. Trung Quốc và Nga đã công bố kế hoạch chung xây dựng nhà máy hạt nhân trên Mặt Trăng từ tháng 3/2024, và khác với Mỹ, cả hai chưa ký Hiệp định Artemis. Giám đốc NASA Sean Duffy từng cảnh báo rằng quốc gia nào đặt lò phản ứng trước có thể tuyên bố vùng cấm xâm phạm, gây trở ngại nghiêm trọng cho các nước đến sau.
Nhà Trắng gọi kế hoạch này là bước đảm bảo "ưu thế vũ trụ của Mỹ". Các lò phản ứng được thiết kế để phục vụ cả hai mục đích: duy trì sự sống trên căn cứ Mặt Trăng trong tương lai và cung cấp lực đẩy cho các tàu thám hiểm sâu hơn vào vũ trụ, bao gồm các sứ mệnh có người lái tới Hỏa tinh.
Ngoài việc cấp điện cho căn cứ, công nghệ này còn cho phép phát triển động cơ đẩy điện hạt nhân, giúp tàu vũ trụ thực hiện các nhiệm vụ dài và phức tạp mà không lo cạn nhiên liệu hóa học. OSTP được giao nhiệm vụ xây dựng lộ trình chi tiết, xác định các trở ngại kỹ thuật và đưa ra khuyến nghị giải quyết.
