Kỹ sư Việt Nam tham gia chế tạo vệ tinh radar đầu tiên LOTUSat-1 tại Nhật Bản
Trong căn phòng điều khiển tại Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (VNSC) ở Hòa Lạc, Hà Nội, kỹ sư Lê Tiến Dung cùng các đồng nghiệp chăm chú theo dõi từng tín hiệu liên lạc với vệ tinh ngoài không gian. Hình ảnh này không chỉ là công việc thường ngày mà còn là minh chứng cho hành trình dài từ giảng đường đến dự án vệ tinh radar đầu tiên của Việt Nam – LOTUSat-1.
Ước mơ vũ trụ từ những ngày sinh viên
Trước khi bước vào lĩnh vực công nghệ vũ trụ, anh Dung theo học ngành Điện tử Viễn thông. Môn học Truyền thông vệ tinh đã để lại ấn tượng sâu sắc, khơi dậy ước mơ làm việc với không gian. Tuy nhiên, thời điểm đó, công nghệ vũ trụ ở Việt Nam còn khá mới mẻ, chưa có chuyên ngành đào tạo riêng biệt và cơ hội thực hành hạn chế.
Phần lớn kiến thức, anh Dung tự học qua sách chuyên ngành và tài liệu nước ngoài, cùng với sự hướng dẫn của các giảng viên từng tham gia dự án vệ tinh. Chỉ một lần, anh được thầy dẫn đi tham quan trạm điều khiển vệ tinh Vinasat-1, nơi những thiết bị hiện đại và quy mô lớn đã để lại ấn tượng mạnh, thôi thúc anh theo đuổi con đường nghiên cứu.
“Tôi từng nói với thầy giáo rằng ‘Một ngày nào đó, em sẽ mời thầy đến chứng kiến mình điều khiển vệ tinh’. Khi ấy, câu nói này được xem như viển vông, nhưng giờ đây, giấc mơ ấy đang dần thành hiện thực”, anh Dung chia sẻ.
Hành trình chế tạo vệ tinh radar tại Nhật Bản
Tháng 5/2022, anh Dung cùng hơn 20 kỹ sư của VNSC được cử sang Nhật Bản, trực tiếp tham gia quá trình chế tạo, tích hợp và thử nghiệm vệ tinh LOTUSat-1. Đây là vệ tinh công nghệ radar đầu tiên của Việt Nam, có khối lượng 570 kg với nhiều ưu điểm. Vệ tinh sẽ chụp ảnh và cung cấp các thông tin chính xác giúp ứng phó với thảm họa thiên nhiên, biến đổi khí hậu, quản lý nguồn tài nguyên và giám sát môi trường.
Trong gần một năm làm việc tại Nhật Bản, anh Dung phụ trách phân hệ truyền thông của vệ tinh, đảm bảo duy trì liên lạc ổn định giữa vệ tinh và trạm mặt đất. Đồng thời, anh tham gia phụ trách phân hệ Payload SAR – được coi là “trái tim” của vệ tinh, có nhiệm vụ chụp ảnh bề mặt Trái Đất bằng công nghệ radar với độ phân giải lên tới 1 m và có thể hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết.
Quá trình chế tạo diễn ra trong hệ thống phòng sạch quy mô lớn, nơi các kỹ sư phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về an toàn, mặc đồ bảo hộ chuyên dụng và khử tĩnh điện trước khi tiếp cận thiết bị. Chỉ một dòng tĩnh điện rất nhỏ từ cơ thể cũng có thể làm hỏng những bảng mạch có giá trị hàng triệu USD.
Áp lực công việc luôn hiện hữu, đặc biệt khi tích hợp hệ thống radar SAR vào thân vệ tinh. Các kỹ sư phải làm việc liên tục từ sáng đến tối để đảm bảo từng chi tiết đạt độ chính xác tuyệt đối. “Trong công nghệ vũ trụ, chỉ một sai sót rất nhỏ dưới mặt đất cũng có thể khiến nhiệm vụ thất bại hoàn toàn khi vệ tinh đã lên quỹ đạo. Vì vậy, mọi quy trình đều phải được kiểm tra nhiều lần để đảm bảo sai số bằng 0”, anh nói.
Khoảnh khắc xúc động khi vệ tinh thành hình
Sau thời gian làm việc căng thẳng, khi vệ tinh được tích hợp hoàn chỉnh và vượt qua các bài thử nghiệm, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn để chuẩn bị phóng lên quỹ đạo, anh Dung và các đồng nghiệp rất xúc động. Thành quả của cả tập thể hiện hữu rõ ràng trước mắt – một vệ tinh hoàn chỉnh mang dấu ấn đóng góp của các kỹ sư Việt Nam.
“Trước đây, chúng tôi chủ yếu thiết kế và mô phỏng trên máy tính. Khi tận mắt nhìn thấy vệ tinh nặng 570 kg dần thành hình và vượt qua các bài thử nghiệm khắt khe, đó thực sự là một khoảnh khắc rất xúc động”, anh Dung chia sẻ.
Chuẩn bị cho giai đoạn vận hành từ mặt đất
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ tại Nhật Bản và trở về Việt Nam, anh Dung cùng các đồng nghiệp tiếp tục chuẩn bị cho giai đoạn vận hành vệ tinh từ mặt đất. Tại Trung tâm điều khiển và vận hành vệ tinh, anh đảm nhiệm việc theo dõi, giám sát các trạng thái hoạt động thường ngày của vệ tinh; đồng thời lập kế hoạch hoạt động và gửi các lệnh lên vệ tinh thông qua trạm mặt đất với anten đường kính 9,3m.
“Chúng tôi rất mong chờ ngày vệ tinh LOTUSat-1 chính thức hoạt động và gửi về những dữ liệu đầu tiên phục vụ đất nước. Khi đó, mọi nỗ lực của cả tập thể kỹ sư Việt Nam và các đối tác quốc tế sẽ thực sự được đền đáp”, anh chia sẻ.
Dự án LOTUSat-1 không chỉ là bước tiến quan trọng của ngành vũ trụ Việt Nam mà còn khẳng định năng lực của các kỹ sư trong nước trong việc làm chủ công nghệ cao, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.
