Cuốn sách mới của Sarah O'Connor, We Are Not Machines, ra mắt ngày 4/6, đặt ra câu hỏi về tương lai của lực lượng lao động trong bối cảnh AI và tự động hóa ngày càng phổ biến. Theo The Guardian, việc tìm kiếm và giữ một công việc tử tế chưa bao giờ dễ dàng, nhưng mọi thứ đang trở nên khó khăn hơn với AI. Vào tháng 6, số lượng vị trí tuyển dụng tại Vương quốc Anh đã giảm xuống mức thấp nhất trong 5 năm. Các tiêu đề tin tức cảnh báo về một cú sốc việc làm do AI gây ra sắp xảy ra.
AI tiếp nối máy móc thay thế con người?
Kể từ kỷ nguyên công nghiệp hóa, con người đã xung đột với máy móc để đảm bảo điều kiện làm việc tử tế. Những lo ngại về rủi ro sức khỏe do công việc lặp đi lặp lại hay sự mai một của tay nghề thủ công không phải mới. Dù AI là công nghệ mới, mối đe dọa của nó đối với người lao động chỉ tái hiện các cuộc đấu tranh cũ. Tên sách lấy từ tấm biển của thợ mỏ đình công ở Thụy Điển năm 1969, phản đối phương pháp giám sát sản lượng mới, với dòng chữ 'Vi är ej maskiner' (Chúng tôi không phải là máy móc).
Frederick Winslow Taylor, cha đẻ của tư vấn quản lý, có ảnh hưởng lớn trong sách. Dù Taylor đã qua đời hơn một thế kỷ, 'chủ nghĩa Taylor' cho rằng quy trình sản xuất có thể chia nhỏ thành các thành phần đo lường được vẫn tồn tại ở hầu hết nơi làm việc. Theo O'Connor, vấn đề không nằm ở công nghệ mới mà ở giả định đi kèm. Bà viết: 'Nếu bạn coi sức lao động con người chỉ là yếu tố cần tối ưu hóa trong hệ thống phức tạp, thì bạn cũng sẽ nhìn nhận tiềm năng công nghệ mới qua lăng kính đó'.
O'Connor cũng đề cập đến sự đánh đổi: 'Nếu hiệu suất máy móc kém hơn con người một chút, nhưng rẻ hơn và nhanh hơn nhiều, thì đó là sự đánh đổi mà nhiều nhà tuyển dụng, khách hàng và người tiêu dùng sẵn sàng chấp nhận'. Những ai từng lắp ráp nội thất theo hướng dẫn do AI viết khó hiểu, hay bị mắc kẹt trong chatbot chăm sóc khách hàng, đã trực tiếp trải nghiệm hệ quả này. Trong văn hóa, người xem phim có phụ đề nhận được bản dịch thiếu sức sống từ AI. Đây là minh chứng cho việc con người đang phải thích nghi với thế giới do AI chi phối, theo The Scientist.
Con người không ngồi yên đợi bị thay thế
Người lao động và người tiêu dùng không bất lực. Những câu chuyện hy vọng cho thấy họ tự nắm quyền chủ động: các biên kịch thuộc Hiệp hội Biên kịch Mỹ (WGA) đã đình công để thiết lập quy định về sử dụng AI trong kịch bản; nhân viên chăm sóc sức khỏe tại Hà Lan tự thành lập mô hình hành nghề riêng để điều chỉnh dịch vụ phù hợp với từng bệnh nhân, không bị gò bó bởi giới hạn thời gian.
O'Connor gợi ý người lao động cần sớm giành quyền kiểm soát cách AI được áp dụng trong ngành nghề của họ, và quá trình đấu tranh đòi hỏi hợp tác tập thể như tham gia công đoàn. Bà cho rằng các biên kịch Hollywood đã làm tốt trách nhiệm, khác với các dịch giả đã quá muộn trong việc bảo vệ quyền lợi. Trên tờ Financial Times, O'Connor viết: 'Phải thừa nhận rằng cố gắng định hình cách ứng dụng công nghệ qua tranh luận, đàm phán và hành động của con người có thể mệt mỏi và tốn công sức... Thế nhưng, điều đó vẫn tốt hơn là ngồi nhìn một nhóm nhỏ phát triển AI chạy đua kiến tạo tương lai'.
