Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc với mức tối đa 1 tỷ đồng/năm
Ngày 13/4 vừa qua, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chính thức phê duyệt "Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc giai đoạn 2026-2030" (Vietnam Research Excellence Fellowship – VREF). Chương trình này cung cấp mức hỗ trợ tài chính lên tới 1 tỷ đồng mỗi năm cho mỗi nghiên cứu sinh, với thời gian hỗ trợ tối đa là 3 năm, nhằm thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ chất lượng cao.
Bối cảnh và mục tiêu của chương trình VREF
Việc triển khai chương trình VREF xuất phát từ yêu cầu cấp thiết trong việc phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ, một nhiệm vụ trọng tâm được xác định trong các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW. Thực tế cho thấy, mặc dù quy mô đào tạo tiến sĩ tại Việt Nam có xu hướng gia tăng, nhưng điều kiện bảo đảm cho hoạt động nghiên cứu vẫn còn nhiều hạn chế. Nhiều nghiên cứu sinh thiếu nguồn lực để triển khai các nghiên cứu chất lượng cao, cơ hội tham gia hoạt động học thuật quốc tế còn hạn chế, và số lượng công bố quốc tế cùng sản phẩm khoa học chưa tương xứng với tiềm năng.
Chương trình VREF được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển mạnh mẽ thông qua cách tiếp cận mới: đầu tư có trọng điểm, gắn với kết quả đầu ra và sản phẩm cụ thể. Quan điểm triển khai của chương trình nhấn mạnh việc xác định nghiên cứu sinh là lực lượng nghiên cứu nòng cốt, trực tiếp thực hiện và tạo ra các kết quả khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đồng thời, việc hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc được coi là đầu tư chiến lược nhằm phát triển đội ngũ nhà khoa học và chuyên gia công nghệ có năng lực dẫn dắt sự phát triển của quốc gia.
Cơ chế tuyển chọn và chỉ tiêu cụ thể
Chương trình VREF dự kiến hằng năm tuyển chọn và hỗ trợ kinh phí nghiên cứu cho khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc. Cơ chế tuyển chọn sẽ được thực hiện minh bạch, cạnh tranh, với việc đánh giá dựa trên kết quả đầu ra và gắn hỗ trợ với sản phẩm cụ thể. Chương trình ưu tiên phân bổ nguồn lực cho nhóm trực tiếp tham gia các nhiệm vụ nghiên cứu làm chủ, tạo ra công nghệ lõi, phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược; phần còn lại dành cho nhóm thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu đột phá thuộc những lĩnh vực khoa học khác.
Các chỉ tiêu cụ thể về chất lượng đầu ra của chương trình bao gồm:
- Tối thiểu 60% kết quả nghiên cứu được công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế uy tín (thuộc nhóm Q1 hoặc danh mục uy tín như Nature Index).
- Tối thiểu 20% có đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.
- Tối thiểu 15% được chuyển giao, thương mại hóa hoặc ứng dụng vào thực tiễn.
Đổi mới trong quản lý và hợp tác
Chương trình VREF áp dụng cơ chế quản lý chặt chẽ, theo dõi và đánh giá nhiệm vụ theo các mốc tiến độ và kết quả đầu ra. Việc cấp và tiếp tục bố trí kinh phí gắn trực tiếp với kết quả thực hiện; các trường hợp không đáp ứng yêu cầu sẽ bị điều chỉnh hoặc chấm dứt hỗ trợ theo quy định. Đáng chú ý, chương trình còn áp dụng cơ chế chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học, cho phép xử lý linh hoạt đối với các nhiệm vụ có tiềm năng nhưng phát sinh yếu tố khách quan.
Bên cạnh đó, chương trình tăng cường quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục và viện nghiên cứu, đồng thời thúc đẩy sự tham gia thực chất của doanh nghiệp. Doanh nghiệp không chỉ đồng tài trợ mà còn tham gia đề xuất, triển khai và ứng dụng kết quả nghiên cứu. Các nhiệm vụ có định hướng rõ ràng về chuyển giao và thương mại hóa sẽ được ưu tiên, nhằm bảo đảm kết quả nghiên cứu có thể chuyển hóa thành sản phẩm, công nghệ phục vụ thực tiễn.
Kinh phí và phạm vi triển khai
Kinh phí thực hiện Chương trình VREF được bảo đảm từ ngân sách nhà nước và các nguồn huy động hợp pháp khác. Mức hỗ trợ được xác định theo tính chất, yêu cầu nhiệm vụ nghiên cứu, bảo đảm tập trung, hiệu quả và phù hợp với mục tiêu đề ra; tối đa 1 tỷ đồng/năm cho mỗi nghiên cứu sinh, với thời gian hỗ trợ tối đa 3 năm. Trường hợp cần thiết, nhiệm vụ có thể được xem xét gia hạn thời gian thực hiện nhưng không quá 2 năm và không làm tăng thời gian hỗ trợ kinh phí từ ngân sách nhà nước.
Chương trình được triển khai trên phạm vi toàn quốc với đối tượng tham gia là nghiên cứu sinh, các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, nhà khoa học trong và ngoài nước, cùng doanh nghiệp và các tổ chức tài trợ. VREF hướng tới hình thành mạng lưới các nhà khoa học trẻ, góp phần xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh và thúc đẩy hợp tác quốc tế.
