Biến đổi khí hậu không chỉ gây mất ngủ mà còn làm sâu sắc bất bình đẳng kinh tế toàn cầu
Một nghiên cứu mới do các nhà khoa học từ Đại học Nam Kinh, Trung Quốc, phối hợp với các tổ chức quốc tế như Đại học Harvard, Đại học Chicago (Mỹ) và Đại học Monash (Australia) công bố trên tạp chí Nature Sustainability ngày 21/3 đã tiết lộ những tác động đáng lo ngại của biến đổi khí hậu. Công trình này chỉ ra rằng nắng nóng không chỉ làm giảm chất lượng giấc ngủ mà còn có thể làm trầm trọng thêm tình trạng bất bình đẳng kinh tế trên toàn thế giới.
Nhiệt độ cao ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ và nhận thức
Theo nghiên cứu, nhiệt độ quá cao có thể làm giảm đáng kể chất lượng và thời lượng giấc ngủ của con người. Mức nhiệt lý tưởng cho một giấc ngủ ngon dao động trong khoảng từ 15 đến 19°C. Đặc biệt, trẻ em là nhóm đối tượng nhạy cảm nhất với sự gia tăng nhiệt độ. Việc thiếu ngủ kéo dài có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, bao gồm suy giảm trí nhớ, khả năng tập trung, trí thông minh và tốc độ xử lý nhận thức. Những yếu tố này sau đó tác động trực tiếp đến tiềm năng thu nhập trong tương lai của các cá nhân.
Phân tích toàn diện với dữ liệu từ 198 quốc gia
Nhóm nghiên cứu đã thực hiện mô phỏng chi tiết dựa trên dữ liệu từ 198 quốc gia và vùng lãnh thổ, sử dụng nhiều bộ dữ liệu và mô hình khác nhau. Trong đó, họ kết hợp mô hình theo dõi trạng thái giấc ngủ cá nhân thông qua thiết bị đeo tay với dữ liệu nhiệt độ môi trường để đưa ra kết quả chính xác. Kết quả cho thấy, trong kịch bản phát thải cao, khi nhiệt độ toàn cầu tăng khoảng 4°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, mỗi người có thể mất trung bình 16,37 giờ ngủ mỗi năm so với giai đoạn những năm 2000. Ngược lại, trong kịch bản tích cực phù hợp với mục tiêu của Thỏa thuận Paris (giới hạn mức tăng nhiệt toàn cầu ở 2°C), số giờ ngủ bị mất mỗi năm giảm xuống còn 3,42 giờ.
Thiệt hại kinh tế lên đến hàng nghìn tỷ USD
Bằng cách phân tích tác động của việc giảm thời lượng ngủ trung bình đến phân bố chỉ số IQ ở trẻ em từ 5 đến 14 tuổi, sau đó tính toán tổn thất năng suất lao động dựa trên sự suy giảm IQ, các nhà nghiên cứu ước tính thiệt hại kinh tế toàn cầu do thiếu ngủ có thể lên tới hàng nghìn tỷ USD. Phân tích cũng chỉ ra rằng mức độ mất ngủ lớn nhất có thể xảy ra tại các khu vực như Trung Đông, Đông Nam Á và châu Phi, trong khi châu Âu và châu Đại Dương chịu ảnh hưởng ít hơn. Cụ thể, trong kịch bản phát thải cao, mỗi người ở Iceland có thể mất khoảng 4,5 giờ ngủ mỗi năm, trong khi một số khu vực ở Trung Đông và Đông Nam Á có thể vượt quá 20 giờ.
Bất bình đẳng gia tăng giữa các khu vực
Kết quả nghiên cứu cho thấy một nghịch lý đáng lo ngại: các khu vực kém phát triển, vốn phát thải khí nhà kính ít hơn, lại phải gánh chịu chi phí kinh tế lớn hơn so với các quốc gia giàu có. Điều này đồng nghĩa với việc biến đổi khí hậu có thể làm sâu sắc thêm khoảng cách giàu nghèo giữa các khu vực trên thế giới. Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng nghiên cứu này có thể giúp xây dựng các chính sách khí hậu công bằng hơn, thông qua việc cắt giảm phát thải, cải thiện khả năng làm mát ban đêm, điều kiện nhà ở và khả năng thích ứng với nhiệt độ cao, đặc biệt là đối với trẻ em ở các khu vực dễ bị tổn thương.
Dự báo nhiệt độ tiếp tục gia tăng
Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới, năm 2025 được dự đoán nằm trong số những năm nóng nhất từng được ghi nhận. Dự báo cho giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7 năm 2026 cho thấy khả năng gia tăng hiện tượng El Niño, hiện tượng làm ấm định kỳ khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương. Điều này có thể khiến nhiệt độ toàn cầu tăng cao hơn và kéo theo các đợt nắng nóng cực đoan hơn, làm trầm trọng thêm các vấn đề về giấc ngủ và kinh tế đã được đề cập trong nghiên cứu.
