Các nhà khoa học đã phát hiện dấu vết bụi sao cổ trong băng Nam Cực, hé lộ hành trình của Trái Đất trong không gian ít nhất 80.000 năm. Phát hiện này đến từ nhóm nghiên cứu do nhà vật lý thiên văn hạt nhân Dominik Koll thuộc Trung tâm Helmholtz Dresden-Rossendorf (Đức) dẫn đầu.
Phát hiện đồng vị sắt hiếm 60Fe
Nhóm nghiên cứu đã phân tích 295 kg lõi băng thuộc dự án Khoan lõi băng châu Âu tại Nam Cực (EPICA). Họ làm tan băng, tách vật chất còn lại và đếm số nguyên tử 60Fe thu được. Kết quả cho thấy nồng độ 60Fe trong băng Nam Cực cao hơn mức có thể được tạo ra bởi tia vũ trụ va chạm với Trái Đất, củng cố giả thuyết rằng Hệ Mặt Trời từng đi qua một đám mây liên sao chứa bụi siêu tân tinh.
Đồng vị 60Fe chỉ hình thành trong điều kiện cực đoan
60Fe là đồng vị đặc biệt vì chỉ hình thành trong những điều kiện cực đoan như các vụ nổ siêu tân tinh. Do chu kỳ bán rã của nó chỉ khoảng 2,6 triệu năm, mọi lượng 60Fe tồn tại từ thời Trái Đất hình thành cách đây 4,5 tỷ năm đều đã biến mất. Điều này đồng nghĩa lượng 60Fe được tìm thấy ngày nay gần như chắc chắn có nguồn gốc từ ngoài không gian.
Băng Nam Cực - hộp đen lưu giữ lịch sử vũ trụ
Băng Nam Cực được xem như kho lưu trữ lịch sử của Trái Đất trong nhiều thập kỷ qua. Các lớp băng hình thành từ tuyết rơi tích tụ suốt khoảng 35 triệu năm đã giữ lại những hạt vật chất trong khí quyển, tạo thành một viên nang thời gian, giúp giới khoa học nghiên cứu môi trường và khí hậu cổ đại.
Đáng chú ý, lượng 60Fe trong lớp băng hàng chục nghìn năm trước thấp hơn nhiều so với lượng phát hiện trong tuyết hiện đại. Theo các nhà khoa học, điều này có thể liên quan đến việc Hệ Mặt Trời đang di chuyển trong đám mây liên sao cục bộ - khu vực chứa khí, bụi và plasma được cho là hình thành từ hoạt động siêu tân tinh.
Hành trình của Hệ Mặt Trời trong không gian
Phát hiện mới cho thấy lớp băng Nam Cực giống như hộp đen lưu giữ hành trình của Trái Đất trong không gian suốt ít nhất 80.000 năm. Dữ liệu cũng cho thấy Hệ Mặt Trời có thể đã đi từ vùng bụi thưa sang khu vực dày đặc hơn của đám mây liên sao - nơi chúng ta vẫn đang hiện diện ngày nay.
Nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí khoa học Physical Review Letters.
