Trong thế giới khoa học, có những thí nghiệm diễn ra chớp nhoáng, nhưng cũng có những dự án kéo dài hàng thế kỷ. Tại Australia, một thí nghiệm đã bền bỉ hoạt động suốt gần 100 năm và vẫn chưa kết thúc, mang tên thí nghiệm giọt hắc ín tại Đại học Queensland. Đây là thí nghiệm phòng thí nghiệm có thời gian chạy dài nhất thế giới, bắt đầu từ năm 1927.
Khởi nguồn và mục tiêu
Nhà vật lý Thomas Parnell khởi xướng thí nghiệm vào năm 1927 nhằm chứng minh rằng hắc ín – một chất có vẻ ngoài rắn chắc – thực chất là một chất lỏng siêu nhớt. Hắc ín, từng được dùng để chống thấm tàu thuyền, ở nhiệt độ phòng trông cứng như thủy tinh và có thể vỡ vụn khi bị búa đập. Tuy nhiên, bản chất của nó là một chất lỏng có độ nhớt cực cao, chảy rất chậm.
Quy trình thí nghiệm
Parnell nung nóng hắc ín, đổ vào phễu thủy tinh, chờ vài năm cho ổn định. Năm 1930, ông cắt cuống phễu, để hắc ín bắt đầu chảy. Từ đó, thí nghiệm chỉ gồm việc chờ những giọt hắc ín rơi vào cốc bên dưới. Tính đến nay, mới có 9 giọt rơi; giọt thứ 9 rơi vào tháng 4/2014. Giọt thứ 10 đang hình thành.
Độ nhớt và ý nghĩa khoa học
Độ nhớt của hắc ín cao hơn nước khoảng 100 tỷ lần, theo Guinness. Thí nghiệm là minh chứng trực quan cho thấy ranh giới giữa chất rắn và chất lỏng không phải lúc nào cũng rõ ràng. Nó dạy con người rằng thiên nhiên vận hành trên thang thời gian khổng lồ, vượt xa nhận thức thông thường.
Những lần lỡ hẹn và sức hấp dẫn
Chưa ai từng chứng kiến trực tiếp giọt hắc ín rơi; các lần rơi thường xảy ra khi không có người hoặc máy quay hỏng. Ngày nay, thí nghiệm được truyền hình trực tiếp, thu hút khán giả toàn cầu. Sức hấp dẫn nằm ở sự đơn giản: hắc ín, phễu, cốc và thời gian. Nó biến khái niệm độ nhớt khô khan thành hình ảnh đầy chất thơ: một giọt vật chất đánh đổi cả thanh xuân để buông mình.
Thí nghiệm như một lời nhắc nhở: thiên nhiên không vội vã, và những chân lý chỉ đến với người đủ kiên nhẫn. Giọt thứ 10 vẫn đang chậm rãi hình thành, tiếp nối hành trình vĩ đại của nó.
