Nhiều người có thói quen lưu ảnh căn cước công dân (CCCD) hoặc giấy tờ tùy thân trong điện thoại để tiện sử dụng. Tuy nhiên, thói quen này tiềm ẩn nguy cơ lộ lọt thông tin cá nhân nghiêm trọng, đặc biệt trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao gia tăng.
Nguy cơ từ việc lưu ảnh giấy tờ tùy thân trên điện thoại
Thời gian gần đây, các cơ quan chức năng liên tục cảnh báo về việc lưu trữ hình ảnh chứa dữ liệu nhạy cảm trên thiết bị cá nhân. Điện thoại thông minh có thể bị thất lạc, nhiễm mã độc hoặc bị truy cập trái phép, biến chúng thành điểm yếu để kẻ xấu lợi dụng. Những giấy tờ cần đặc biệt lưu ý bao gồm CCCD, chứng minh nhân dân, hộ chiếu và giấy phép lái xe. Các tài liệu này chứa đầy đủ thông tin định danh như số cá nhân, ngày sinh và ảnh chân dung. Nếu bị lộ, kẻ gian có thể mở tài khoản ngân hàng, vay tiền, giả mạo danh tính hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.
Người dân cũng được khuyến cáo không lưu trữ hình ảnh giấy tờ của người thân, bạn bè hoặc đồng nghiệp trên điện thoại cá nhân. Trong trường hợp xảy ra rò rỉ thông tin, người lưu giữ những dữ liệu này có thể phải chịu trách nhiệm liên quan.
Các loại hình ảnh cần hạn chế lưu trữ
Ảnh chụp hai mặt thẻ ngân hàng, thẻ tín dụng
Những hình ảnh này thường hiển thị đầy đủ thông tin quan trọng như số thẻ, thời hạn sử dụng và mã CVV. Chỉ cần sở hữu các dữ liệu này, kẻ gian có thể thực hiện giao dịch trực tuyến trái phép, mua sắm gian lận hoặc rút tiền mà chủ thẻ không kịp phát hiện.
Ảnh selfie dùng để xác thực danh tính
Đây là loại ảnh chụp khuôn mặt cùng giấy tờ tùy thân khi đăng ký tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc các ứng dụng tài chính. Nếu bị đánh cắp, chúng có thể bị lợi dụng để vượt qua các bước xác thực sinh trắc học và chiếm quyền kiểm soát tài khoản.
Ảnh chụp màn hình chứa OTP hoặc mã bảo mật
Các mã OTP, mã xác nhận giao dịch hay mã khôi phục thường chỉ có hiệu lực trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, nếu bị lộ đúng thời điểm, kẻ gian có thể nhanh chóng đăng nhập và chiếm đoạt tài khoản chỉ trong vài phút.
Ảnh lưu thông tin đăng nhập
Những hình ảnh chứa tên tài khoản, mật khẩu hoặc mã PIN được xem là mục tiêu giá trị của tội phạm mạng. Khi thiết bị bị mất hoặc nhiễm mã độc, các thông tin này có thể bị khai thác để truy cập trực tiếp vào tài khoản cá nhân.
Ảnh liên quan đến tài chính cá nhân
Bao gồm sao kê ngân hàng, hợp đồng vay vốn, hợp đồng bảo hiểm hoặc các chứng từ tài chính khác. Nếu bị rò rỉ, kẻ xấu có thể đánh giá tình hình tài chính của nạn nhân và xây dựng kịch bản lừa đảo tinh vi, đánh trúng tâm lý và thói quen chi tiêu.
Ảnh vé máy bay, hóa đơn điện tử
Những hình ảnh chứa mã đặt chỗ, mã QR, thông tin hành trình hoặc thanh toán có thể bị lợi dụng để truy cập dữ liệu cá nhân, thay đổi lịch trình hoặc thực hiện hành vi gian lận liên quan đến dịch vụ vận chuyển và thanh toán.
Ảnh tài liệu, giấy tờ doanh nghiệp
Các hợp đồng, báo cáo nội bộ hoặc tài liệu mật nếu lưu trên điện thoại mà không được bảo mật tốt có thể bị rò rỉ, gây tổn thất nghiêm trọng về tài chính, uy tín và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Ảnh chứa mã QR liên quan đến tài khoản cá nhân
Bao gồm mã QR đăng nhập vào ngân hàng, ví điện tử, mạng xã hội hoặc các dịch vụ số. Khi bị đánh cắp, những mã này có thể bị lợi dụng để đăng nhập trái phép mà không cần mật khẩu.
Ảnh email, tin nhắn chứa liên kết xác thực
Nhiều người có thói quen chụp lại email xác nhận, link kích hoạt tài khoản hoặc thông báo từ ngân hàng. Đây là nguồn dữ liệu có thể bị khai thác để chiếm quyền truy cập nếu thiết bị bị kiểm soát.
Ảnh hợp đồng điện tử có chữ ký số
Các hợp đồng vay, bảo hiểm hoặc giao dịch tài sản được ký điện tử nếu lưu trữ không an toàn trên điện thoại cá nhân có thể bị lợi dụng để giả mạo giao dịch hoặc dẫn đến tranh chấp pháp lý.
Luôn đề cao cảnh giác
Bên cạnh việc kiểm soát chặt chẽ các hình ảnh cá nhân, người dùng internet cần duy trì sự cảnh giác trước những tin nhắn, cuộc gọi hay email có nội dung yêu cầu truy cập vào đường link lạ hoặc quét mã QR. Đây thường là chiêu thức dụ dỗ nhằm dẫn nạn nhân đến các trang web giả mạo để đánh cắp thông tin tài khoản ngân hàng.
Nguyên tắc quan trọng cần ghi nhớ là tuyệt đối không chia sẻ số thẻ, mã bảo mật CVV, mật khẩu hay mã xác thực OTP/Smart OTP cho bất kỳ ai. Các đối tượng xấu thường giả danh nhân viên ngân hàng hoặc cán bộ công an để tạo áp lực, vì vậy việc giữ kín những thông tin cốt lõi này chính là lá chắn bảo vệ tài sản hiệu quả nhất.
Để đảm bảo an toàn tài chính cá nhân, việc hình thành thói quen thanh toán an toàn trong sinh hoạt hằng ngày là vô cùng cần thiết. Khi thanh toán trực tiếp tại cửa hàng hay nhà hàng, khách hàng nên tự thực hiện thao tác quẹt thẻ và không đưa thẻ cho nhân viên khi không quan sát được. Với các giao dịch trực tuyến, người dùng không nên lưu thông tin thẻ hoặc kích hoạt tính năng tự động điền trên các nền tảng thanh toán. Nếu không sử dụng thường xuyên, nên chủ động tắt chức năng thanh toán online cho thẻ tín dụng hoặc điều chỉnh hạn mức chi tiêu phù hợp với nhu cầu thực tế.
Ngoài ra, các ngân hàng cũng khuyến cáo khách hàng không cho người khác mượn thẻ dưới bất kỳ hình thức nào và hạn chế liên kết thẻ với những ví điện tử chưa được kiểm chứng về độ tin cậy. Đồng thời, người dân cần tránh sử dụng các dịch vụ trái quy định như rút tiền mặt qua máy POS, đáo hạn hoặc đảo nợ thẻ tín dụng, hay chi tiêu vượt hạn mức thẻ. Những hành vi này không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất tiền mà còn có thể vô tình tiếp tay cho các hoạt động gian lận tài chính.
