Các tài khoản 'bác sĩ AI' giả mạo đang tràn ngập TikTok, thu hút hàng triệu lượt xem bằng cách lan truyền những lời khuyên sức khỏe chưa được kiểm chứng. Nghiên cứu từ Anh chỉ ra rằng nhiều video trong số này chứa thông tin sai lệch nguy hiểm, tiềm ẩn rủi ro cho sức khỏe cộng đồng.
Thực trạng 'bác sĩ ảo' trên TikTok
Theo kết quả nghiên cứu được The Guardian công bố, các tài khoản sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra hình ảnh bác sĩ giả đang gia tăng nhanh chóng trên nền tảng TikTok. Những tài khoản này thường sử dụng deepfake để giả mạo ngoại hình của các bác sĩ thật, qua đó đưa ra các lời khuyên y tế đáng ngờ. Phó chủ tịch Hiệp hội Y khoa Anh, Tiến sĩ Emma Runswick, cảnh báo: 'Chúng lan truyền những thông tin sai lệch về y khoa và quảng bá những phương pháp chữa bệnh được gọi là thần kỳ. Các nền tảng như TikTok phải làm nhiều hơn nữa để ngăn chặn sự gia tăng của những lời khuyên y tế giả mạo… nếu không, công chúng có thể phải trả giá bằng sức khỏe và thậm chí cả tính mạng của mình.'
Nội dung sai lệch và quảng bá sản phẩm giả
Các 'bác sĩ AI' thường xuyên lan truyền những thông tin sai lệch về bệnh ung thư, chẳng hạn như cho rằng hâm nóng thức ăn trong hộp nhựa bằng lò vi sóng, sử dụng chất khử mùi hay ngủ cạnh điện thoại có thể gây ung thư. Tất cả những tuyên bố này đều bị Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Anh (Cancer Research UK) bác bỏ. Ngoài ra, các tài khoản này còn quảng bá các phương pháp chữa bệnh kỳ lạ, như trộn Coca-Cola với hành tây để giảm đau, hay giới thiệu sản phẩm giả mạo có tên 'Hyalethinap Plus Pro Max' như một giải pháp chống lão hóa. Một tài khoản giả mạo tuyên bố đã khuyên dùng sản phẩm này cho bệnh nhân trong nhiều năm, cho rằng nó chống lại 'rụng tóc, da yếu, móng giòn và đau khớp' bằng cách giúp cơ thể sản sinh ra 'các phân tử chống lão hóa một cách tự nhiên'. Tuy nhiên, The Guardian không tìm thấy bất kỳ bằng chứng nào về sự tồn tại của sản phẩm này thông qua tra cứu Internet cơ bản.
Tỉ lệ nội dung AI chiếm ưu thế
Nghiên cứu do công ty Hallam thực hiện đã phân tích 1.198 video, chọn ra 50 video hàng đầu dựa trên một loạt cụm từ khóa. Kết quả cho thấy nội dung do AI tạo ra xuất hiện trong 40% số video TikTok hàng đầu về sức khỏe, phần lớn được đăng tải bởi các tài khoản deepfake thiết kế giống bác sĩ thật. Đặc biệt, đối với cụm từ tìm kiếm 'mẹo sức khỏe', có tới 84% video được phân loại là nội dung do AI tạo ra hoặc có sự hỗ trợ của AI. Nghiên cứu cũng tìm hiểu các lời khuyên 'ảnh hưởng đến cuộc sống' về tài chính cá nhân và giáo dục, nhưng trọng tâm vẫn là lĩnh vực y tế.
Phản ứng từ TikTok
Về phía mình, TikTok bác bỏ kết quả nghiên cứu. Người đại diện của nền tảng chia sẻ video ngắn hàng đầu thế giới tuyên bố: 'Những phát hiện này từ một công ty tiếp thị có lợi ích thương mại không phản ánh chính xác nền tảng của chúng tôi.' TikTok cho rằng họ đã loại bỏ những thông tin sai lệch về sức khỏe, bao gồm các thông tin do AI tạo ra, đồng thời hợp tác với các cơ quan quản lý y tế để cung cấp thông tin đáng tin cậy. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế và nhà nghiên cứu vẫn kêu gọi các nền tảng mạng xã hội cần có biện pháp mạnh mẽ hơn để ngăn chặn sự lan truyền của thông tin sai lệch, đặc biệt là trong lĩnh vực sức khỏe, vì hậu quả có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng người dùng.
