Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị đã mở ra tư duy phát triển mới cho khu vực doanh nghiệp nhà nước, xác lập sứ mệnh không chỉ giữ vai trò nòng cốt trong các ngành thiết yếu mà còn tiên phong đổi mới sáng tạo, dẫn dắt tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Điều này được khẳng định tại tọa đàm trực tuyến “Đổi mới mô hình quản trị doanh nghiệp nhà nước trong bối cảnh mới” do Tạp chí Kinh tế-Tài chính tổ chức ngày 29/7.
Yêu cầu mới về tiêu chí đánh giá hiệu quả
Theo bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước (Bộ Tài chính), Nghị quyết 79-NQ/TW không chỉ thay đổi cách nhìn về vị trí, vai trò của doanh nghiệp nhà nước mà còn đặt ra hàng loạt yêu cầu mới. Trong đó, doanh nghiệp phải tập trung xây dựng các tập đoàn kinh tế quy mô lớn, đẩy mạnh đầu tư khoa học công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Bên cạnh các chỉ tiêu truyền thống như lợi nhuận và nộp ngân sách, cần bổ sung tiêu chí phản ánh năng lực đổi mới sáng tạo, quản trị số, thực hiện ESG và năng suất lao động.
Bà Thủy cho biết, Chính phủ đã ban hành Chương trình hành động tại Nghị quyết số 29/NQ-CP với nhiều nhiệm vụ trọng tâm như hoàn thiện cơ chế chính sách, đổi mới hệ thống quản trị theo thông lệ tốt, thúc đẩy chuyển đổi số, tăng cường quản trị rủi ro và minh bạch thông tin. Đồng thời, doanh nghiệp nhà nước cần phát huy vai trò dẫn dắt trong đổi mới sáng tạo, triển khai các dự án chiến lược và thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Khoảng cách giữa yêu cầu và năng lực quản trị
Ông Lê Duy Bình, Giám đốc điều hành Economica Việt Nam, nhận định khoảng cách giữa yêu cầu đổi mới và năng lực quản trị của nhiều doanh nghiệp nhà nước hiện nay vẫn còn khá lớn. Ông đề xuất tham khảo mô hình Temasek của Singapore, mô hình SASAC của Trung Quốc theo hướng “Chính phủ quản lý vốn, không quản lý doanh nghiệp”, cũng như mô hình Bắc Âu đề cao minh bạch và ESG.
Từ góc độ thực tiễn, bà Nguyễn Thị Sơn Bình, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ khách hàng doanh nghiệp (Tổng Công ty Viễn thông Viettel), cho rằng Nghị quyết 79-NQ/TW đã tạo “luồng sinh khí mới” sau nửa năm triển khai. Tại Viettel Telecom, doanh nghiệp áp dụng phương châm “vừa làm mẫu, vừa làm tiên phong” thông qua chuyển đổi quản trị dựa trên dữ liệu (Data-driven), ứng dụng AI và Big Data. Viettel cũng chuyển dịch từ Telco sang Techco và chia sẻ mô hình quản trị số với các doanh nghiệp nhà nước khác.
Phân định mục tiêu kinh doanh và công ích
Các diễn giả nhấn mạnh cần phân định rõ mục tiêu kinh doanh với nhiệm vụ công ích để đánh giá đúng năng lực doanh nghiệp; chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong đầu tư công nghệ và R&D; đo lường mức độ lan tỏa, hỗ trợ khu vực tư nhân như một chỉ tiêu quan trọng. Bà Vũ Thị Ánh Hồng, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế-Tài chính, khẳng định đổi mới quản trị không còn là chuyện nội bộ mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp nhà nước hoàn thành sứ mệnh dẫn dắt tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Đồng thời, doanh nghiệp nhà nước cần tăng cường liên kết với các thành phần kinh tế khác, đi đầu trong phát triển khoa học công nghệ, chuỗi cung ứng. Ông Lê Duy Bình cho rằng áp lực thị trường và cạnh tranh sẽ giúp họ trưởng thành hơn, hướng tới mục tiêu lọt vào nhóm doanh nghiệp hàng đầu thế giới hoặc khu vực châu Á - Thái Bình Dương và ASEAN.
Bà Nguyễn Thị Sơn Bình kết luận, Nghị quyết 79-NQ/TW không chỉ khẳng định vai trò chủ đạo của doanh nghiệp nhà nước mà còn đặt ra tư duy quản trị tiệm cận các chuẩn mực hiện đại quốc tế, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững trong kỷ nguyên số và xanh.
