Ẩn sau những phòng thí nghiệm và đề tài nghiên cứu là một kho tài sản trí tuệ giàu tiềm năng chưa được khai phá hết. Từ mô hình Lab to Market, các trường đại học đang từng bước đưa sáng chế Việt ra thị trường, biến tri thức khoa học thành giá trị kinh tế và động lực cho đổi mới sáng tạo.
Hành trình từ phòng thí nghiệm đến thị trường
Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Thị Thanh Hương – giảng viên Bộ môn Sinh lý học, Trường Đại học Y Hà Nội – đã tốt nghiệp Tiến sĩ tại Viện Karolinska (Thụy Điển), nơi xét duyệt giải Nobel Y học. Chị đồng thời là founder của phòng khám đa khoa DTH Medical Clinic Hà Nội, một trong những sáng chế đột phá được thương mại hóa và bảo hộ sở hữu trí tuệ. Năm 2021, chị tham gia chương trình Swiss IP Coaching (SIC) của BK Holdings.
“Nhờ nhân duyên đó, chúng tôi đã thật sự tạo ra đột phá trong y học, mang dấu ấn trí tuệ Việt Nam hỗ trợ người bệnh gia tăng chất lượng cuộc sống. Các sáng chế đột phá từ nghiên cứu, từ giấy tờ, từ công thức… đã được thương mại hóa và ứng dụng thành công”, Tiến sĩ, Bác sĩ Thanh Hương bày tỏ sự biết ơn.
Vai trò của BK Holdings trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Thực tế cho thấy, các nhóm nghiên cứu trong trường đại học và viện nghiên cứu là những người xuất sắc, tài năng, có khả năng sáng tạo tri thức rất tốt nhưng họ cần thêm những người mang hơi thở thị trường, mang lại thách thức và đồng hành cùng họ, vì tự bản thân họ start-up thì rất lẻ loi, nhiều chông gai. Xuất phát từ thực tế đó, từ sự kết nối của BK Holdings, việc thương mại hóa các kết quả nghiên cứu thành sản phẩm khởi nghiệp tiêu biểu đã được ghi nhận, nhất là phát triển thành công nhiều công ty khởi nguồn công nghệ (spin-off) như Công ty cổ phần công nghệ lưu điện khối lớn BK, DTP Battcom, DTH Medicine...
Tiến sĩ Nguyễn Trung Dũng, Tổng Giám đốc BK Holdings (Đại học Bách khoa Hà Nội) cho biết, xu hướng này đang thúc đẩy sự hình thành và phát triển của các doanh nghiệp spin-off, các công ty khởi nguồn từ kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ. Các doanh nghiệp này hình thành trên cơ sở khai thác tài sản trí tuệ, quy trình công nghệ hoặc bí quyết kỹ thuật do các viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học phát triển.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Trung Dũng, việc phát triển các sáng chế, giải pháp công nghệ đột phá hiện nay không chỉ dừng lại ở phòng thí nghiệm mà đòi hỏi một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện, bao gồm: khai thác và quản trị tài sản trí tuệ theo chiến lược đổi mới sáng tạo, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ, kết nối thị trường và thu hút đầu tư.
Mô hình sandbox và cầu nối giữa nghiên cứu và doanh nghiệp
Về mô hình hoạt động, BK Holdings được xây dựng theo hướng thí điểm (sandbox), đóng vai trò là đơn vị đầu tư, ươm tạo và thương mại hóa công nghệ trong trường đại học. Đây là một trong những mô hình tiên phong tại Việt Nam trong việc kết nối giữa nghiên cứu khoa học và doanh nghiệp. Trải qua gần hai thập kỷ hình thành và phát triển, BK Holdings gắn bó chặt chẽ với quá trình phát triển của Đại học Bách khoa Hà Nội, đóng vai trò cầu nối đưa các kết quả nghiên cứu ra thị trường.
Trong giai đoạn đầu, BK Holdings tập trung triển khai các dự án nghiên cứu của giảng viên và nhà khoa học, sử dụng nguồn tài trợ từ ngân sách nhà nước và các tổ chức quốc tế. Các kết quả nghiên cứu được thử nghiệm và chuyển giao thông qua các đơn vị thành viên, tiêu biểu như BK Contech – đơn vị chuyên về chuyển giao công nghệ các lĩnh vực thế mạnh bao gồm:
- Công nghệ vật liệu và vật liệu mới: vật liệu chống cháy, chịu nhiệt; vật liệu cho LED, điện tử; vật liệu xây dựng tiên tiến; vật liệu thân thiện môi trường.
- Cơ khí chế tạo và công nghiệp: thiết bị công nghiệp, dây chuyền sản xuất; công nghệ luyện kim (sắt xốp, vật liệu kim loại); máy móc tự động hóa sản xuất.
- Tự động hóa, robot và hệ thống thông minh: robot công nghiệp, hệ thống điều khiển (SCADA, PLC) cùng IoT trong sản xuất.
- Trí tuệ nhân tạo (AI) và khoa học dữ liệu: AI trong sản xuất, AI trong y tế (chẩn đoán, hình ảnh), phân tích dữ liệu doanh nghiệp.
- Năng lượng và công nghệ môi trường: năng lượng tái tạo (solar, biomass), công nghệ tiết kiệm năng lượng, xử lý chất thải công nghiệp.
- Công nghệ xây dựng và hạ tầng: công nghệ bê tông, vật liệu xây dựng; kết cấu, công trình; công nghệ thi công tiên tiến.
- Y sinh và công nghệ sức khỏe (emerging): công nghệ tế bào gốc, thiết bị y tế, AI trong y tế.
- Công nghệ số và chuyển đổi số: nền tảng số cho doanh nghiệp; ERP, quản trị thông minh và digital transformation solutions.
- Kinh tế dữ liệu và công nghệ sáng tạo (mới nổi): AI + văn hóa (du lịch, giáo dục), số hóa tri thức bản địa, creative tech.
Hiện nay, BK Holdings đang tiếp tục mở rộng vai trò từ đơn vị chuyển giao công nghệ sang phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp khoa học công nghệ và startup công nghệ sâu (deeptech), góp phần nâng cao giá trị các tài sản trí tuệ được tạo ra trong trường đại học.
Ba yếu tố then chốt để đưa sáng chế ra thị trường
“Để đưa được sáng chế ra thị trường cần phải hội tụ 3 yếu tố: sáng chế có tính ứng dụng cao giải quyết nhu cầu cụ thể và đủ lớn của thị trường, nhà khoa học có nguồn tài chính ươm tạo hỗ trợ ban đầu và phải có tổ chức hỗ trợ trung gian chuyên nghiệp độc lập với hệ thống hàn lâm trong trường đại học/viện nghiên cứu”, Tiến sĩ Nguyễn Trung Dũng nhấn mạnh.
Cơ hội từ Covid-19 và sự thay đổi tư duy
Trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân, Tiến sĩ Hứa Thùy Trang, Giám đốc Khối Hợp tác Doanh nghiệp của BK Holdings (Đại học Bách khoa Hà Nội), cho biết một trong những bước ngoặt quan trọng của đơn vị đến sau giai đoạn Covid-19. Trong bối cảnh dịch bệnh khiến chuyên gia nước ngoài không thể vào Việt Nam và doanh nghiệp trong nước gặp khó khăn trong việc nhập khẩu công nghệ, nhiều doanh nghiệp đã buộc phải tìm kiếm giải pháp trong nước. Đây chính là cơ hội để BK Holdings và các nhà khoa học Việt Nam khẳng định năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ và cung cấp giải pháp thay thế.
Đáng chú ý, giai đoạn này cũng đánh dấu sự thay đổi mạnh mẽ về tư duy nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Các phát kiến, sáng chế và giải pháp công nghệ không còn dừng lại ở nghiên cứu hàn lâm mà hướng đến khả năng ứng dụng và thương mại hóa, đặc biệt trong các lĩnh vực như năng lượng mới, năng lượng tái tạo và tự động hóa. Xu hướng này thúc đẩy sự hình thành các doanh nghiệp spin-off, mô hình khởi nghiệp từ kết quả nghiên cứu khoa học trong trường đại học.
Nghị quyết 57 và những rào cản thể chế
Liên quan đến khung chính sách, TS Hứa Thùy Trang nhận định Nghị quyết 57-NQ/TW là dấu mốc quan trọng trong việc định hướng phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết đã đề cập đến việc tháo gỡ các rào cản thể chế, tạo điều kiện cho mô hình doanh nghiệp spin-off phát triển trong hệ thống giáo dục đại học. Tuy nhiên, theo bà, một số nội dung như cơ chế định giá tài sản trí tuệ để góp vốn, hay phân chia lợi ích giữa nhà trường – nhà khoa học – doanh nghiệp, cần tiếp tục được cụ thể hóa để bảo đảm tính khả thi và minh bạch.
Chương trình Lab to Market và cách tiếp cận liên ngành
Xuất phát từ thực tiễn đó, BK Holdings đã triển khai chương trình Lab to Market nhằm đưa các kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thị trường. Trong mô hình này, BK Holdings đóng vai trò là đơn vị trung gian ươm tạo, kết nối ba bên gồm nhà khoa học (chủ sở hữu sáng chế), đội ngũ kỹ sư triển khai và nhà đầu tư tư nhân, từ đó thúc đẩy quá trình thương mại hóa công nghệ.
Một điểm nổi bật trong hoạt động của BK Holdings là cách tiếp cận liên ngành. Đơn vị đã và đang kết nối nguồn lực từ nhiều cơ sở đào tạo và nghiên cứu như Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Xây dựng, Đại học Y Hà Nội, Đại học Dược, Đại học Ngoại thương, Đại học Quốc gia Hà Nội…, nhằm tích hợp các thế mạnh về công nghệ, kỹ thuật và kinh doanh. Ví dụ, các giải pháp trong lĩnh vực xây dựng có thể kết hợp giữa cơ khí, vật liệu và IoT để tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh.
Các mô hình thương mại hóa tài sản trí tuệ
Về các mô hình thương mại hóa tài sản trí tuệ, TS Hứa Thùy Trang cho biết BK Holdings đang triển khai nhiều hình thức linh hoạt như:
- Li-xăng (licensing): cho phép doanh nghiệp sử dụng sáng chế, nhà khoa học vẫn giữ quyền sở hữu và nhận chia sẻ doanh thu.
- Chuyển giao công nghệ kèm đào tạo, nâng cao năng lực cho đơn vị tiếp nhận.
- Góp vốn bằng tài sản trí tuệ thông qua định giá sáng chế để thành lập doanh nghiệp mới cùng nhà đầu tư.
Với kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực khai thác và quản trị tài sản trí tuệ theo chiến lược đổi mới sáng tạo, bà Trang cho biết BK Holdings xây dựng chiến lược đổi mới sáng tạo và công cụ tư vấn doanh nghiệp có mô hình tăng trưởng dựa trên tài sản trí tuệ theo định hướng thị trường, từ đó hỗ trợ các nhà khoa học phát triển công nghệ phù hợp với điều kiện trong nước, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.
Thách thức trong định giá tài sản trí tuệ
Tuy nhiên, Tiến sĩ Hứa Thùy Trang cũng thẳng thắn nhìn nhận những thách thức hiện hữu, đặc biệt là vấn đề định giá tài sản trí tuệ tại Việt Nam. Hiện nay, việc định giá vẫn chủ yếu dựa trên chi phí nghiên cứu hoặc uy tín của nhà sáng chế. Trong hệ sinh thái này, BK Holdings đóng vai trò trung gian quan trọng, góp phần lấp đầy khoảng trống giữa nghiên cứu và thị trường. Đơn vị hỗ trợ các nhà khoa học có thế mạnh chuyên môn được nâng cao năng lực trong các lĩnh vực còn hạn chế như kinh doanh, marketing và quản trị doanh nghiệp. Bên cạnh đó, BK Holdings cũng đóng vai trò bảo chứng uy tín, giúp gia tăng niềm tin của nhà đầu tư đối với các dự án công nghệ, đồng thời tham gia điều phối, xử lý rủi ro và các vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai.
Hợp tác quốc tế và mở rộng hệ sinh thái
Mở rộng hợp tác quốc tế, BK Holdings kết nối với các tổ chức như Nhật Bản trong chương trình UNDP “Việt Nam – Japan Incubation Program”; đối tác Canada trong dự án AGILE “Thúc đẩy đổi mới, tăng trưởng và nâng cao năng lực lãnh đạo cho doanh nghiệp Việt Nam”; Thụy Sĩ, WIPO trong chương trình IPMC “Quản trị sở hữu trí tuệ thúc đẩy kinh doanh và toàn cầu hóa”. Các lĩnh vực tiềm năng được tập trung bao gồm công nghệ giáo dục, tự động hóa, chăm sóc sức khỏe, lĩnh vực y tế (công nghệ tế bào gốc, chẩn đoán bệnh hiếm, AI trong y tế), năng lượng sạch, vật liệu mới, cũng như kinh tế dữ liệu và khai thác tri thức bản địa gắn với AI trong văn hóa, giáo dục và du lịch.
Đối với các startup trẻ, Tiến sĩ Hứa Thùy Trang khuyến nghị cần kết hợp giữa công nghệ lõi phát triển trong nước với các mô hình kinh doanh hiện đại và mạng lưới chuyên gia quốc tế, từ đó xây dựng nền tảng phát triển bền vững trong dài hạn.
BK Contech và những thành tựu công nghệ tiêu biểu
Theo chia sẻ của Tiến sĩ Hứa Thùy Trang, mô hình Lab to Market đang trở thành định hướng xuyên suốt trong việc đưa các kết quả nghiên cứu khoa học ra thị trường. Trong nhiều năm qua, BK Holdings đã tích lũy kinh nghiệm trong các lĩnh vực đào tạo, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, hợp tác với các doanh nghiệp lớn trong nước như MobiFone, BIDV, Vietnam Airlines, cũng như các tập đoàn đa quốc gia như Microsoft, Cisco và Samsung. Các chương trình đào tạo và tư vấn của BK Holdings có sự tham gia của chuyên gia quốc tế trong lĩnh vực công nghệ và đổi mới sáng tạo, cùng các doanh nhân, cố vấn và nhà đầu tư đến từ Thung lũng Silicon và nhiều trung tâm đổi mới sáng tạo trên thế giới.
Một trong những đơn vị thành viên tiêu biểu trong lĩnh vực chuyển giao công nghệ là BK Contech. Đơn vị này đóng vai trò thúc đẩy thương mại hóa các kết quả nghiên cứu của Đại học Bách khoa Hà Nội, chuyển hóa tri thức của đội ngũ chuyên gia thành các sản phẩm và dịch vụ giải quyết các bài toán thực tiễn của doanh nghiệp và thị trường. Trong quá trình hoạt động, BK Contech đã tham gia hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước để cung cấp các dây chuyền công nghệ cho các dự án công nghiệp quy mô lớn, như dây chuyền sản xuất vôi công nghiệp, dây chuyền sản xuất sắt xốp bằng công nghệ hoàn nguyên không cốc, cũng như tham gia thẩm định công nghệ và lập báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) cho các dự án luyện kim, vật liệu và hạ tầng kỹ thuật.
Nhiều sản phẩm và giải pháp công nghệ xuất phát từ các nhà khoa học đã khẳng định được vị thế trên thị trường nhờ hàm lượng khoa học – công nghệ cao. Một số công nghệ tiêu biểu có thể kể đến như hệ thống điều khiển kích từ kỹ thuật số cho máy phát điện tại Nhà máy thủy điện Hòa Bình, hệ thống làm mát máy phát, thiết bị cho nhà máy cọc bê tông dự ứng lực, công nghệ xử lý chất thải trong ngành mạ kẽm, cũng như các dây chuyền công nghệ trong ngành thực phẩm – đồ uống và dịch vụ kỹ thuật cho thiết bị y tế.
Tiến sĩ Hứa Thùy Trang thông tin, điểm đặc biệt của các sản phẩm này là khả năng “giải mã công nghệ” từ các thiết bị nhập khẩu, từ đó làm chủ thiết kế, nội địa hóa và phát triển các giải pháp thay thế phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở
Không chỉ dừng lại ở vai trò một doanh nghiệp trực thuộc trường đại học, BK Holdings còn từng bước xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở, kết nối các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trên phạm vi toàn quốc. Mô hình này tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu khoa học được đưa vào không gian ươm tạo, phát triển thành sản phẩm và doanh nghiệp cụ thể.
Có thể thấy, với định hướng Lab to Market, BK Holdings không chỉ thực hiện hoạt động kinh doanh đơn thuần mà còn đóng vai trò là hệ sinh thái trung gian – nơi nuôi dưỡng, định hướng và triển khai quá trình chuyển hóa tri thức khoa học thành giá trị kinh tế. Qua đó, góp phần đưa các tài sản trí tuệ của Việt Nam từ phòng thí nghiệm ra thị trường, từng bước tham gia vào chuỗi giá trị khu vực và quốc tế.
Ngày 4/7/2025 tại trụ sở Bộ Công an, BK Holdings đã chính thức ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược cùng Trung tâm Sáng tạo và Khai thác Dữ liệu - đơn vị trực thuộc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia (NDC).
Quy trình liên kết sáng chế, sáng tạo
Quy trình liên kết sáng chế, sáng tạo của BK Holdings được thiết lập bài bản, từ khâu phát hiện sáng chế, đánh giá tiềm năng thương mại, bảo hộ sở hữu trí tuệ, đến ươm tạo và chuyển giao công nghệ. Mỗi bước đều có sự tham gia của các chuyên gia trong và ngoài nước, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả kinh tế.
Thành lập từ năm 2008, BK Holdings là Hệ thống doanh nghiệp sáng tạo với 10 đơn vị thành viên hoạt động trong 3 lĩnh vực chính: giáo dục đào tạo, chuyển giao công nghệ, và đổi mới sáng tạo. BK Holdings đã và đang tham gia tư vấn và triển khai các đề án quốc gia và dự án quốc tế về công nghệ, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo: Đề án 844 của Bộ Khoa học Công nghệ, Đề án 1665 của Bộ Giáo dục Đào tạo, Đề án 4889 của thành phố Hà Nội, dự án IPP của chính phủ Phần Lan.
Ngày xuất bản: 2/5/2026. Chỉ đạo sản xuất: Nguyễn Ngọc Thanh. Tổ chức thực hiện: Hoàng Nhật - Nam Đông. Nội dung: Thảo Lê - Việt Hà. Trình bày: Thùy Lâm. Ảnh: BK Holdings, BK-Contech.
