Một ứng dụng học lập trình miễn phí, chưa bật quảng cáo, chưa tạo ra doanh thu và thậm chí không dùng font gây tranh cãi để hiển thị trên bất kỳ màn hình nào. Vậy mà chỉ vì những file font từng bị bỏ quên trong bộ assets và đóng gói vào một phiên bản APK, founder của ứng dụng Simzy cho biết anh đã nhận được yêu cầu mua giấy phép bản quyền trị giá 13.300 bảng Anh, tương đương gần 500 triệu đồng.
Vì sao một file font vô hại lại thành hóa đơn khổng lồ?
Sự việc đang thu hút sự chú ý của cộng đồng lập trình Việt Nam sau khi founder Simzy – nền tảng học lập trình và AI miễn phí – công khai chia sẻ quá trình trao đổi liên quan đến bộ font Aeonik. Founder Lê Vĩnh Ngà cho biết anh nhận được email từ FontRadar, đơn vị tự xưng đại diện cho CoType Foundry trong vấn đề cấp phép font. Hệ thống của FontRadar đã quét phiên bản 2.0.0 của ứng dụng Simzy và phát hiện các file Aeonik vẫn được nhúng bên trong APK.
Nguồn cơn xuất phát từ thời điểm Simzy mới chỉ là một sản phẩm MVP (Minimum Viable Product – sản phẩm tối giản). Khi xây dựng ứng dụng, anh Lê Vĩnh Ngà thấy Aeonik phù hợp với giao diện code editor, nên tải font từ một website khác về thử nghiệm mà không để ý đến giấy phép. Sau đó, do Aeonik gặp lỗi hiển thị Unicode tiếng Việt, nhóm phát triển chuyển sang một font miễn phí khác. Rắc rối nằm ở chỗ, các file Aeonik cũ không được xóa khỏi thư mục assets, khiến chúng tiếp tục bị đóng gói trong APK dù không còn được sử dụng.
Yêu cầu hơn 15.000 bảng Anh dù app chưa có doanh thu
Trong email phản hồi mà founder cung cấp, phía liên hệ thừa nhận họ hiểu việc sử dụng font là không có chủ ý, nhưng nhấn mạnh điều này không làm thay đổi tình trạng sử dụng không được cấp phép. Họ cho rằng trách nhiệm đảm bảo mọi tài nguyên trong ứng dụng di động có giấy phép phù hợp thuộc về chủ sở hữu ứng dụng. Đáng chú ý, phía này còn khẳng định việc xóa file font sau khi bị phát hiện cũng không giải quyết vấn đề, vì hành vi vi phạm đã xảy ra từ lúc font được tải từ nguồn không cấp phép và nhúng vào ứng dụng.
Founder Simzy sau đó nhận được bảng đặt hàng cho giấy phép ứng dụng. Tài liệu ghi rõ “App license: 1 application”, với giá trước thuế là 13.300 bảng Anh, cộng thêm thuế VAT 20% (2.660 bảng) nâng tổng số tiền lên 15.960 bảng Anh – xấp xỉ 500 triệu đồng theo tỷ giá hiện hành. Phía yêu cầu cấp phép cũng nói 13.300 bảng là mức giá giấy phép thông thường, chưa bao gồm khoản phí bổ sung cho việc sử dụng trái phép trong quá khứ. Giấy phép nếu mua sẽ bao phủ cả quá khứ lẫn tương lai.
Founder: “Mình thấy vô lý khi phải trả tiền cho thứ không dùng”
Founder Lê Vĩnh Ngà bày tỏ sự bất bình: “Mình cũng thấy vô lý khi mình phải trả 13k bảng cho một thứ mà mình không dùng trên production, không có bất kỳ lợi ích gì từ thứ đó”. Anh cho biết đã tự tìm hiểu mức phí cấp phép font và yêu cầu phía bên kia giải thích cơ sở đưa ra con số gần 13.000 bảng Anh, nhưng đến thời điểm chia sẻ vẫn chưa nhận được lời giải thích thuyết phục.
Trong một email khác được gửi tới founder, phía liên hệ thông báo đây là nỗ lực cuối cùng để giải quyết vấn đề cấp phép đối với typeface sử dụng trong ứng dụng “Simzy: Học lập trình”. Họ yêu cầu cung cấp email hoặc tên tài khoản đã mua giấy phép cùng nhà phân phối tương ứng. Nếu không nhận được phản hồi trong vòng ba ngày, họ sẽ chuyển hồ sơ và tranh chấp cho bộ phận pháp lý.
Bài học kinh nghiệm cho lập trình viên indie
Từ trải nghiệm của mình, founder Simzy đưa ra cảnh báo tới cộng đồng developer độc lập. Anh khuyến nghị không nên tải asset từ nguồn không rõ giấy phép, không nên nghĩ rằng “tải về test thôi” sẽ không gây vấn đề, và phải kiểm tra toàn bộ assets nằm trong APK hoặc AAB trước khi phát hành. “Đừng nghĩ 'chỉ test thôi' thì sẽ không sao”, anh Ngà nhấn mạnh.
Dù vậy, founder Simzy cho biết anh chia sẻ câu chuyện này không nhằm kết luận bên nào đúng hay sai về mặt pháp lý. “Điều mình muốn chia sẻ không phải là đúng hay sai về mặt pháp lý. Mà là đừng vì nhận được một email có chữ 'Legal Notice' và một con số rất lớn mà vội vàng chuyển tiền”. Anh nhận thấy những thông điệp nhấn mạnh nguy cơ kiện tụng và chi phí pháp lý đắt đỏ có thể tạo áp lực tâm lý đáng kể, dễ khiến các lập trình viên thiếu kinh nghiệm hoảng loạn.
Không vội trả tiền nhưng cũng không được chủ quan
Sau khi tìm hiểu về bản quyền và phí cấp phép font, anh Lê Vĩnh Ngà cho rằng bản thân ban đầu cũng “hốt hoảng” khi nhận con số gần 500 triệu đồng, nhưng sau đó quyết định yêu cầu phía gửi email làm rõ cơ sở pháp lý và cách tính khoản tiền thay vì thanh toán ngay. Anh khuyến cáo người gặp tình huống tương tự cần bình tĩnh:
- Xác minh danh tính và quyền đại diện của bên gửi yêu cầu.
- Kiểm tra giấy phép thực tế của font, xem mình đã dùng đúng giấy phép chưa.
- Yêu cầu cung cấp bằng chứng về hành vi bị coi là vi phạm và căn cứ tính phí.
- Tìm tư vấn pháp lý nếu số tiền đủ lớn.
Tuy nhiên, founder cũng lưu ý rằng việc không vội trả tiền không đồng nghĩa với việc được phép bỏ qua trách nhiệm bản quyền. Nếu thực sự đã sử dụng tài sản trí tuệ trái phép, nghĩa vụ pháp lý vẫn có thể phát sinh. Vụ việc của Simzy là một lời nhắc nhở rõ ràng rằng trong thời đại các công cụ quét bản quyền tự động ngày càng tinh vi, không một nhà phát triển indie nào có thể chủ quan với những file tưởng chừng vô hại trong kho code của mình.
