ChangXin Memory Technologies (CXMT), một công ty chip nhớ từng thua lỗ hàng tỷ USD trong gần một thập kỷ, đang chuẩn bị IPO và trở thành niềm tự hào công nghệ của Trung Quốc. Theo bản cáo bạch IPO, lợi nhuận ròng của CXMT đã tăng vọt lên 33 tỷ Nhân dân tệ (4,8 tỷ USD) trong quý 1 năm nay, đảo ngược ngoạn mục so với khoản lỗ lũy kế 37 tỷ Nhân dân tệ (5,4 tỷ USD) mà công ty phải gánh chịu trong suốt một thập kỷ qua.
Apple thử nghiệm chip DRam của CXMT cho thị trường Trung Quốc
Theo hai nguồn tin thân cận, Apple đã bắt đầu thử nghiệm các chip DRam của CXMT cho các thiết bị bán tại thị trường Trung Quốc. Động thái này diễn ra trong bối cảnh gã khổng lồ iPhone đang nỗ lực vận động hành lang nhằm thuyết phục chính phủ Washington cho phép sử dụng rộng rãi hơn các sản phẩm của CXMT. Tuy nhiên, Apple từ chối bình luận về thông tin này.
Trước đây, Apple từng đối mặt với sự phản đối gay gắt từ các nhà hoạch định chính sách Mỹ khi tìm hiểu cơ hội hợp tác với các nhà cung cấp bộ nhớ Trung Quốc. Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Marco Rubio hồi năm 2022 từng lên tiếng cảnh báo về các rủi ro an ninh quốc gia.
CXMT trở thành nhà sản xuất DRam lớn thứ tư thế giới
Hiện tại, CXMT đã trở thành nhà sản xuất DRam - loại chip được sử dụng trong mọi thứ từ điện thoại thông minh đến máy chủ - lớn thứ tư thế giới, chỉ xếp sau SK Hynix, Samsung Electronics và Micron. Theo hãng phân tích SemiAnalysis, năm ngoái CXMT chiếm khoảng 11% công suất tấm bán dẫn (wafer) DRam toàn cầu. Con số này dự kiến sẽ tăng lên 15% vào năm 2028 khi các dây chuyền sản xuất mới tại Hợp Phì, Thượng Hải và Bắc Kinh chính thức đi vào hoạt động.
“Trung Quốc đặt kỳ vọng rất lớn vào CXMT,” ông Emory Tsai-Yi Wang, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Dân chủ, Xã hội và Công nghệ Mới nổi (DSET) nhận định. “Doanh nghiệp này đã vươn lên dẫn đầu trong cuộc đua tìm kiếm một nhà vô địch chip nhớ nội địa, và là mắt xích sống còn đối với dự án cấp quốc gia nhằm xây dựng một chuỗi cung ứng AI tự chủ.”
Nguồn gốc công nghệ từ Đức và sự hậu thuẫn của chính quyền Hợp Phì
Dù được ca tụng là nhà vô địch công nghệ quốc gia, nguồn gốc của CXMT lại bắt rễ từ công nghệ nước ngoài. Vào năm 2016, Zhu Yiming - một chuyên gia trở về từ Thung lũng Silicon, người từng thành lập GigaDevice - đã khởi động một dự án được chính quyền Hợp Phì hậu thuẫn nhằm xây dựng các nhà máy đúc chip nội địa, giảm sự phụ thuộc vào hàng nhập khẩu. Đến năm 2019, công ty đã mua lại các bằng sáng chế cốt lõi từ Qimonda - một doanh nghiệp Đức bị phá sản. Theo SemiAnalysis, các bằng sáng chế này đã trở thành nền tảng cho mảng kinh doanh DRam của CXMT.
Doanh nghiệp này cũng chiêu mộ các nhân sự chủ chốt từ công ty Đức cũ và đẩy mạnh tuyển dụng nhân tài từ Hàn Quốc và Đài Loan. Bên cạnh đó, CXMT xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với tập đoàn máy quang khắc ASML của Hà Lan. Các máy công nghệ quang khắc cực tím sâu (DUV) của ASML vẫn đóng vai trò không thể thay thế trong quy trình sản xuất của công ty, bất chấp việc Bắc Kinh đang nỗ lực nội địa hóa thiết bị bán dẫn. Hiện tại, CXMT chưa bị đưa vào Danh sách Thực thể (Entity List) của Mỹ, do đó họ vẫn có thể mua các thiết bị được cấp phép cho thị trường Trung Quốc từ ASML.
Sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương
Phần lớn sự trỗi dậy của CXMT phản ánh mối quan hệ mật thiết với chính quyền địa phương, nơi đã dành nhiều năm nuôi dưỡng công ty này như hạt nhân của hệ sinh thái bán dẫn vùng. Giới phân tích ước tính chính quyền đã cấp đất giá rẻ cho khuôn viên khổng lồ của CXMT, cung cấp các khoản tài trợ, trợ cấp tài chính, đồng thời hỗ trợ thu hút các nhà cung cấp và khách hàng về thành phố, tạo nên một cụm công nghiệp xung quanh CXMT. Theo công bố tài chính, trong giai đoạn 2023 - 2025, CXMT đã nhận được ít nhất 6 tỷ Nhân dân tệ (tương đương 880 triệu USD) tiền trợ cấp từ chính phủ.
Hiện tại, CXMT có ít nhất 15 cổ đông nhà nước, cùng nhau nắm giữ 36% cổ phần công ty. Nhiều quỹ tư nhân tham gia đầu tư vào đây cũng có nguồn vốn góp từ các đối tác thuộc sở hữu nhà nước. Ông Wang của viện DSET nhận định: “Chính quyền Hợp Phì có khả năng đã giúp kết nối CXMT với các nhà cung cấp và khách hàng, bao gồm cả các hãng xe điện địa phương. Những mối quan hệ đó có ý nghĩa sống còn.”
Thương vụ IPO và kế hoạch mở rộng
Thương vụ IPO sắp tới sẽ mang lại nguồn lợi khổng lồ cho các nhà đầu tư tại Hợp Phì. Các nhà phân tích kỳ vọng định giá của CXMT có thể tăng vọt lên tới 3.000 tỷ Nhân dân tệ sau khi niêm yết. Nếu đạt được, điều này đồng nghĩa với khoản lãi hơn 1.000 tỷ Nhân dân tệ cho Hợp Phì - con số gần tương đương với GDP hàng năm của cả thành phố này. Vị thế của CXMT so với các tập đoàn công nghệ khác tại Hợp Phì, từ công ty AI iFlytek cho đến hãng xe điện Nio, đã tăng mạnh trong năm qua.
“Hiện tại ai cũng muốn đầu quân cho CXMT. Trước đây, nó không được coi là danh giá bằng iFlytek,” một kỹ sư tại Hợp Phì chia sẻ. Năm ngoái, công ty đã tuyển dụng thêm khoảng 6.000 nhân sự, nâng tổng số nhân viên lên con số 20.000. Trong bản cáo bạch IPO, CXMT tiết lộ kế hoạch huy động 29,5 tỷ Nhân dân tệ để nâng cấp quy trình sản xuất, nghiên cứu và phát triển (R&D) công nghệ DRam thế hệ tiếp theo và chiêu mộ các kỹ sư tài năng hàng đầu, bao gồm cả nhân sự nước ngoài.
Thách thức từ chip nhớ băng thông cao (HBM)
Dù mảng kinh doanh DRam truyền thống đã giúp CXMT hái ra tiền, bài kiểm tra lớn hơn sẽ là liệu họ có thể chen chân vào thị trường chip nhớ băng thông cao (HBM) hay không. CXMT hoàn toàn không đề cập đến mảng kinh doanh HBM non trẻ của mình trong bản cáo bạch IPO. Đây là lĩnh vực họ mới bước vào và hiện vẫn là một bí mật. Giới phân tích cho biết, tập đoàn Trung Quốc này đã phân bổ một số dây chuyền sản xuất mới, bao gồm cả các nhà máy ở Thượng Hải, cho HBM, nhưng quy mô ứng dụng tại Trung Quốc hiện vẫn còn hạn chế.
Nhiều nguồn tin thân cận tiết lộ, các tập đoàn AI của Trung Quốc đã tích trữ một lượng lớn chip HBM từ Hàn Quốc trước khi lệnh cấm có hiệu lực vào năm 2024. “Việc CXMT bị hạn chế mua máy EUV đã giáng đòn mạnh vào mảng kinh doanh HBM của họ. Tỷ lệ thành phẩm vẫn ở mức thấp, tạo ra rào cản cho các công ty Trung Quốc trong việc ứng dụng công nghệ này khi CXMT vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm và sửa lỗi để cải thiện hiệu năng,” ông Wang của DSET phân tích.
Dẫu vậy, ít chuyên gia trong ngành hoài nghi về quyết tâm của Bắc Kinh trong việc phát triển công nghệ này, bất chấp chi phí đắt đỏ. Lợi nhuận từ mảng DRam truyền thống, kết hợp với nguồn vốn thu được từ đợt IPO sắp tới, được kỳ vọng sẽ tài trợ cho kế hoạch dài hơi thâm nhập vào thị trường HBM. “Các công ty AI Trung Quốc sẽ chấp nhận sử dụng chip nhớ của CXMT vì họ có chung một mục tiêu chiến lược,” ông Wang nói thêm. “Trung Quốc đã đi đến kết luận rằng: Tự chủ công nghệ cuối cùng quan trọng hơn nhiều so với việc phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài. Và CXMT đã trở thành trái tim của tham vọng đó.”
Theo: Financial Times
