Nền Tảng Số Thi Hành Án Dân Sự: Bước Đột Phá Trong Chuyển Đổi Số Quốc Gia
Chuyển đổi số quốc gia đang được định hình bởi những cách tiếp cận và phương thức triển khai hoàn toàn mới, dựa trên nền tảng từ Nghị quyết 57-NQ/TW cùng hàng loạt nghị quyết trọng yếu về khoa học-công nghệ, cơ sở dữ liệu và chuyển đổi số. Để đáp ứng các nhiệm vụ trọng tâm, công nghệ cần tham gia đồng hành từ sớm, tạo ra những hệ thống sẵn sàng ngay từ giai đoạn áp dụng luật. Điển hình cho tư duy dẫn dắt này là Nền tảng số Thi hành án dân sự (THADS) của Bộ Tư pháp, hợp lực cùng Tập đoàn FPT triển khai, được đánh giá là cuộc cách mạng của ngành với những đổi mới toàn diện.
Những Con Số Ấn Tượng Sau 6 Tháng Vận Hành
Trong 6 tháng vận hành theo năm tài chính của lĩnh vực THADS, Bộ Tư pháp đã công bố những kết quả đáng chú ý tại Lễ khai trương Nền tảng số Thi hành án dân sự vào ngày 3/4 vừa qua. Hơn 890.000 biên lai điện tử được phát hành, mang về hơn 60.000 tỷ đồng thu nhập. Đặc biệt, 100% việc ra quyết định thi hành án của các cơ quan thi hành án được thực hiện hoàn toàn trên môi trường số, với hơn 2 triệu văn bản được cập nhật và phát hành số hóa. Tất cả cơ quan THADS đã thực hiện quy trình tiếp công dân và giải quyết khiếu nại tố cáo trên nền tảng số.
Đây là minh chứng rõ nét cho phương thức chuyển đổi số mới với tư duy quyết liệt, hành động tốc độ, tiên phong và sự hợp tác sáng tạo, hiệu quả giữa doanh nghiệp công nghệ và Bộ Tư pháp. Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản phương thức xây dựng, thi hành pháp luật, hướng tới nền quản trị hiện đại, vận hành dựa trên dữ liệu, công khai và minh bạch.
Thách Thức Và Yêu Cầu Cấp Bách
Thi hành án dân sự là lĩnh vực phức tạp với khối lượng công việc "khổng lồ". Mỗi năm, toàn hệ thống THADS phải tổ chức thi hành hơn 1 triệu bản án, quyết định của Tòa án, với quy trình xử lý trước đây hoàn toàn dựa trên thủ công, giấy tờ cồng kềnh, có những hồ sơ lên tới cả trăm kg. Áp lực gia tăng khi từ ngày 1/7/2025, hệ thống THADS chính thức vận hành theo mô hình một cấp, với 34 cơ quan THADS tỉnh, thành phố trực tiếp quản lý 355 Phòng THADS khu vực.
Luật Thi hành án dân sự được Quốc hội thông qua ngày 5/12/2025 đã thể chế hóa các chủ trương cải cách tư pháp và chuyển đổi số, biến chuyển đổi số thành yêu cầu bắt buộc trong hoạt động thi hành án. Một số nội dung chuyển đổi số có hiệu lực sớm từ ngày 20/1/2026. Thứ trưởng Tư pháp Mai Lương Khôi nhấn mạnh: "Với mô hình THADS một cấp, yêu cầu quản lý và điều hành đã thay đổi căn bản. Chuyển đổi số là phương thức vận hành mới của toàn hệ thống – quản trị bằng dữ liệu, giám sát theo thời gian thực, minh bạch hóa quy trình và làm rõ trách nhiệm."
Giải Pháp Công Nghệ Và Tầm Nhìn Chiến Lược
Bộ Tư pháp xác định chuyển đổi số là "mạch máu" và con đường tất yếu để tăng cường quản lý quy trình, kiểm soát dòng tiền, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân và doanh nghiệp. Việc đưa nền tảng vào vận hành sớm không chỉ cụ thể hóa tinh thần của luật mà còn góp phần đưa chính sách vào cuộc sống kịp thời, tránh độ trễ của thể chế.
Nền tảng số THADS được xây dựng với các phân hệ trọng yếu: hỗ trợ ra quyết định, tổ chức thi hành án, tài chính kế toán nghiệp vụ, tiếp công dân và Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC THADS). Thay vì hoạt động dựa trên hồ sơ giấy và tổng hợp thủ công, toàn bộ quy trình nay được số hóa liền mạch và vận hành trên dữ liệu thời gian thực.
Bốn Đột Phá Nổi Bật Của Nền Tảng Số
- Số hóa toàn trình nghiệp vụ THADS: Hoạt động thi hành án được chuyển đổi toàn diện, vận hành trên nền tảng dữ liệu với kết nối liên thông, tạo quy trình khép kín trên môi trường điện tử. Người dân có thể thực hiện toàn bộ quy trình yêu cầu thi hành án trực tuyến, minh bạch, giảm tiếp xúc trực tiếp và rút ngắn thời gian xử lý.
- Kết nối, chia sẻ dữ liệu: Nền tảng đã hoàn tất kết nối với Trung tâm dữ liệu quốc gia, đảm bảo liên thông dữ liệu chuyên ngành. Dữ liệu cung cấp theo thời gian thực, tích hợp với Dịch vụ công và VNeID, cho phép gửi văn bản, quyết định trực tuyến, thay thế tống đạt thủ công.
- Quản trị, điều hành thông minh bằng dữ liệu: Dữ liệu được kết nối, tích hợp và cập nhật thời gian thực về IOC THADS, cho phép giám sát tập trung, cảnh báo sớm và phân tích dự báo. AI với trợ lý ảo hỗ trợ tự động hóa tác vụ, tối ưu nguồn lực.
- Ứng dụng AI và công nghệ số toàn diện: Nền tảng tích hợp AI, rút ngắn 80% thời gian xử lý hồ sơ và giảm 90% thao tác thủ công. Hệ thống tự động đọc, phân tích bản án, hỗ trợ dự thảo quyết định thi hành án trong dưới 20 phút.
Tác Động Tích Cực Đến Người Dân Và Cán Bộ
Đối với người dân và doanh nghiệp, nền tảng tạo ra phương thức tương tác mới: nộp hồ sơ, tạm ứng án phí, nhận tiền thi hành án trực tuyến không phụ thuộc địa giới hành chính; tra cứu biên lai điện tử và quyết định qua mã QR. Thời gian và chi phí đi lại được cắt giảm đáng kể, trong khi tính pháp lý và an toàn tài chính được đảm bảo.
Đối với chấp hành viên và cán bộ chuyên môn, thay đổi lớn nhất là chuyển từ xử lý khâu rời rạc sang quản lý toàn bộ vụ việc trên môi trường số thống nhất. Phân hệ hỗ trợ ra quyết định và biên lai điện tử giúp giảm thao tác thủ công, chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ. Ông Nguyễn Văn Hòa, Trưởng THADS Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ: "Sự thay đổi không chỉ là đổi công cụ, mà là chuyển tư duy từ 'hồi đáp' sang 'chủ động' điều phối trên dữ liệu."
Hợp Tác Chiến Lược Và Bài Học Thành Công
Dự án THADS là minh chứng cho sự hợp tác hiệu quả giữa Bộ Tư pháp và Tập đoàn FPT, triển khai với tinh thần thần tốc và kỷ luật cao. Ông Trương Gia Bình, Chủ tịch Tập đoàn FPT, khẳng định: "Thi hành án dân sự là một kỳ tích trong thực thi Nghị quyết 57-NQ/TW. Thay vì 4 năm, chúng ta hoàn thành trong 1 năm và vận hành ổn định sau 6 tháng."
Nền tảng số THADS được xây dựng trên Kyta Platform - nền tảng số Make in Vietnam phát triển bởi FPT, ứng dụng công nghệ AI, dữ liệu và mô hình low-code/no-code. Cách tiếp cận này giúp rút ngắn thời gian triển khai, đáp ứng yêu cầu thay đổi liên tục của thể chế, đồng thời đảm bảo tính liên thông, mở rộng và an toàn dữ liệu.
Từ thực tiễn triển khai, có thể thấy khi Nhà nước và doanh nghiệp cùng chung tầm nhìn và hành động từ điểm khởi đầu, những cải cách lớn hoàn toàn có thể được hiện thực hóa trong thời gian ngắn, hiệu quả và bền vững. Đây chính là động lực để Việt Nam tăng tốc trong kỷ nguyên số, xây dựng nền quản trị hiện đại, lấy dữ liệu làm nền tảng và người dân làm trung tâm.
