Tòa án nhân dân tối cao xác định Nền tảng Quản lý án toàn trình là nền tảng số lõi của Tòa án điện tử, giúp số hóa toàn bộ quy trình nghiệp vụ từ tiếp nhận, thụ lý, giải quyết, xét xử đến thi hành án và lưu trữ hồ sơ điện tử. Hệ thống này kỳ vọng tạo chuyển biến căn bản trong quản trị, chỉ đạo, điều hành và hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân.
Ông Ngô Hoài Thương, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin Tòa án nhân dân tối cao, nhấn mạnh: “Mục tiêu xây dựng Tòa án điện tử, tiến tới Tòa án số sẽ khó đạt được nếu vẫn duy trì phương thức quản lý, điều hành và giải quyết công việc chủ yếu trên hồ sơ giấy.” Ông cho biết việc xây dựng nền tảng không chỉ đơn thuần là phát triển một phần mềm mới, mà còn là bước chuyển đổi phương thức tổ chức, vận hành hoạt động của Tòa án trên môi trường số.
Hồ sơ điện tử thay thế hồ sơ giấy
Khác với phần mềm quản lý án hiện nay chủ yếu phục vụ cập nhật số liệu, thống kê và theo dõi tình trạng giải quyết vụ án, Nền tảng Quản lý án toàn trình được xây dựng theo cách tiếp cận hoàn toàn mới. Nền tảng cho phép quản lý xuyên suốt toàn bộ vòng đời của một vụ án, từ tiếp nhận, thụ lý, giải quyết, ban hành văn bản tố tụng, xét xử, thi hành án đến lưu trữ hồ sơ điện tử.
Điểm nổi bật là chuyển từ quản lý thông tin vụ án sang quản lý toàn bộ quy trình nghiệp vụ và hồ sơ điện tử. Mỗi vụ án sẽ được hình thành một hồ sơ điện tử thống nhất trong suốt quá trình giải quyết; dữ liệu được cập nhật một lần nhưng sử dụng nhiều lần; các loại sổ nghiệp vụ và báo cáo thống kê được hình thành tự động từ dữ liệu thực tế.
Dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”
Nền tảng hướng tới hình thành cơ sở dữ liệu quản lý án thống nhất của toàn ngành, bảo đảm các tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. Nhờ đó, hệ thống góp phần xây dựng hạ tầng dữ liệu tư pháp số – một thành phần quan trọng của hạ tầng dữ liệu quốc gia – thúc đẩy kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Theo nhiều cán bộ Tòa án, khi đi vào hoạt động, nền tảng sẽ bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu với các hệ thống dùng chung của ngành tòa án và các cơ sở dữ liệu quốc gia. Đây chính là nền tảng để triển khai tố tụng điện tử, trợ lý ảo, phân tích dữ liệu và các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong thời gian tới.
Chánh án yêu cầu xây dựng “đồng hồ đếm ngược”
Tại buổi làm việc với các cơ quan chuyên môn và đơn vị cung cấp phần mềm, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng đánh giá, đến thời điểm hiện tại, tiến độ triển khai dự án cơ bản đáp ứng yêu cầu; sự phối hợp giữa các đơn vị được thực hiện nghiêm túc, trách nhiệm và thông suốt. Tuy nhiên, khối lượng công việc còn rất lớn trong khi thời gian thực hiện không còn nhiều, đòi hỏi các đơn vị phải quyết tâm cao hơn nữa.
Chánh án yêu cầu các đơn vị tiếp tục tập trung tối đa nguồn lực, chia nhỏ tiến độ công việc theo từng ngày, xây dựng “đồng hồ đếm ngược” đối với từng nhiệm vụ, từng sản phẩm cụ thể. Cách làm này vừa giúp đẩy nhanh tiến độ, vừa dễ dàng kiểm soát, đánh giá và quy trách nhiệm đối với từng nhóm công việc.
Thí điểm tại 34 tỉnh, thành phố
Liên quan đến hệ thống biểu mẫu phục vụ nền tảng, Chánh án cơ bản thống nhất việc xây dựng hệ thống biểu mẫu với khối lượng lớn; yêu cầu có kế hoạch chi tiết, xác định rõ trách nhiệm của từng đơn vị, từng cá nhân và sản phẩm đầu ra của từng giai đoạn. Ông cũng thống nhất chủ trương đẩy nhanh việc thí điểm các phần mềm trên phạm vi 34 tỉnh, thành phố, đồng thời ưu tiên triển khai đồng bộ tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh – hai địa phương có số lượng vụ việc lớn – trước khi nhân rộng trên toàn quốc.
Bên cạnh đó, mỗi Tòa án khu vực phải bố trí một cán bộ được đào tạo chuyên sâu để làm đầu mối triển khai, vận hành phần mềm khi hệ thống chính thức được đưa vào sử dụng.
Bước chuyển chiến lược cho chuyển đổi số quốc gia
Việc chuyển từ quản lý vụ án bằng hồ sơ giấy sang điều hành, tác nghiệp trên hồ sơ điện tử; từ thống kê sau khi hoàn thành công việc sang quản trị toàn bộ quá trình giải quyết vụ án bằng dữ liệu số là bước đi có ý nghĩa chiến lược. Nhiệm vụ này đóng góp thiết thực vào thực hiện các mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia theo chủ trương của Đảng và Nhà nước.
