UBND TP Hà Nội vừa ban hành Đề án thí điểm mô hình tiêu dùng số và bảo trợ thương mại điện tử, hướng tới xây dựng môi trường mua sắm trực tuyến minh bạch, an toàn, có truy xuất nguồn gốc và tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đề án do chính quyền dẫn dắt, hình thành môi trường mua sắm trực tuyến minh bạch, có cơ chế hỗ trợ và bảo vệ người tiêu dùng, đồng thời tạo nguồn dữ liệu phục vụ công tác quản lý, dự báo và cảnh báo rủi ro trên thị trường.
Mục tiêu cụ thể đến năm 2028
Theo đề án, đến năm 2028, thành phố đặt mục tiêu có 500 doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các chủ thể tham gia, 1.000 sản phẩm được công khai trên gian hàng số hoặc chuyên mục liên kết; tối thiểu 80% sản phẩm có mã định danh hoặc truy xuất nguồn gốc. Cùng với đó, 100% chủ thể tham gia được hướng dẫn công khai đầy đủ thông tin bắt buộc; 90% phản ánh, khiếu nại được phân loại và chuyển xử lý đúng hạn; 70% vụ việc được phản hồi trong thời gian công bố.
Một trong những điểm nhấn của đề án là xây dựng "Gian hàng số Thủ đô", công khai danh sách các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và sản phẩm đáp ứng tiêu chí của thành phố. Người tiêu dùng có thể tra cứu thông tin về nguồn gốc hàng hóa, kênh bán hàng chính thức, chính sách đổi trả cũng như gửi phản ánh khi phát sinh tranh chấp.
Hệ thống kết nối và liên thông dữ liệu
Hệ thống sẽ được kết nối với Cổng thông tin điện tử thành phố, ứng dụng iHanoi, các kênh phản ánh hiện có và từng bước liên thông với sàn thương mại điện tử, nền tảng mạng xã hội, đơn vị giao hàng, thanh toán điện tử và hệ thống truy xuất nguồn gốc. Thành phố yêu cầu việc kết nối dữ liệu phải bảo đảm không trùng lặp, không độc quyền và tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu.
Cơ chế phối hợp liên ngành
Đề án xây dựng cơ chế phối hợp giữa Sở Công Thương, Sở Khoa học và Công nghệ, cơ quan Thuế, Chi cục Hải quan khu vực I, Công an thành phố, UBND các xã, phường và doanh nghiệp nền tảng nhằm thống nhất quy trình quản lý hoạt động thương mại điện tử. Đáng chú ý, Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội được giao làm đầu mối phối hợp xử lý các dấu hiệu liên quan đến hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, gian lận thương mại và quảng cáo sai sự thật trên môi trường trực tuyến. Dữ liệu kiểm tra, xử lý vi phạm sẽ được cập nhật để xây dựng bản đồ rủi ro, phục vụ công tác cảnh báo và giám sát.
Ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo
Song song với đó, Hà Nội sẽ phát triển hệ thống dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích, cảnh báo sớm các nguy cơ trên thị trường, đồng thời triển khai các chương trình truyền thông, tập huấn cho cán bộ, doanh nghiệp, tiểu thương, chủ thể OCOP, làng nghề và người tiêu dùng về kỹ năng tham gia thương mại điện tử an toàn.
Huy động xã hội hóa và đảm bảo minh bạch
Thành phố sẽ huy động các doanh nghiệp nền tảng, đơn vị logistics, ngân hàng, ví điện tử và tổ chức truy xuất nguồn gốc tham gia hỗ trợ triển khai đề án. Tuy nhiên, việc xã hội hóa phải bảo đảm doanh nghiệp không được chi phối tiêu chí công nhận, dữ liệu quản lý hay nội dung bảo trợ của cơ quan nhà nước. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng số minh bạch, an toàn và nâng cao niềm tin của người dân đối với hoạt động thương mại điện tử.
Đề án này không chỉ giúp bảo vệ người tiêu dùng mà còn thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực thương mại, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của kinh tế số tại Thủ đô.
