Chuyển Đổi Số Thúc Đẩy Kinh Tế Tập Thể Tại Thái Nguyên: Từ Trà Đến Mật Ong
Một buổi sáng tại xã Đức Lương, tỉnh Thái Nguyên, trong xưởng chế biến của Hợp tác xã chè Kiên Thái Nguyên, anh Nguyễn Hồng Kiên vừa kiểm tra dây chuyền sản xuất vừa dùng điện thoại thông minh để livestream giới thiệu sản phẩm trà. Khách hàng từ nhiều tỉnh, thành phố liên tục đặt câu hỏi về hương vị, quy trình chế biến và cách bảo quản, tạo nên một kênh bán hàng trực tiếp và hiệu quả.
Mở Ra Cơ Hội Mới Cho Nông Sản Địa Phương
Chỉ vài năm trước, việc bán hàng theo cách này gần như xa lạ với các hợp tác xã. Đầu ra sản phẩm khi đó chủ yếu phụ thuộc vào thương lái hoặc các kênh phân phối truyền thống, dẫn đến giá bán không ổn định, chi phí trung gian cao và thị trường tiêu thụ bị giới hạn. Anh Nguyễn Hồng Kiên, Giám đốc Hợp tác xã chè Kiên Thái Nguyên, chia sẻ: "Dù hợp tác xã ở khá xa trung tâm, nhưng khi áp dụng chuyển đổi số và bán hàng trên các kênh thương mại điện tử, sản phẩm trà của chúng tôi được nhiều khách hàng trên cả nước biết đến hơn."
Câu chuyện của Hợp tác xã chè Kiên Thái chỉ là một trong nhiều ví dụ cho thấy chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi tích cực đối với khu vực kinh tế tập thể. Tại phường Linh Sơn, tỉnh Thái Nguyên, Hợp tác xã nông sản Ong Vàng hiện quản lý hơn 1.000 đàn ong, cho sản lượng mật từ 15 đến 20 tấn mỗi năm. Thay vì ghi chép thủ công như trước, hợp tác xã đã xây dựng phần mềm quản lý đàn ong và các sản phẩm. Tất cả dữ liệu từ sản lượng, chất lượng đến quá trình chăm sóc đều được số hóa và theo dõi tự động.
Chị Phạm Hồng Oanh, Giám đốc Hợp tác xã nông sản Ong Vàng, cho biết: "Hiện các sản phẩm mật ong đã được đưa lên các sàn thương mại điện tử, từ đó giúp mở rộng thị trường tiêu thụ."
Lợi Ích Cụ Thể Và Sự Hỗ Trợ Từ Chính Sách
Theo Liên minh Hợp tác xã tỉnh Thái Nguyên, việc mạnh dạn ứng dụng khoa học-công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất, như áp dụng internet vạn vật (IoT) và trí tuệ nhân tạo (AI) trong trồng chè, rau hay nuôi thủy sản, đã giúp nhiều hợp tác xã giảm thất thoát từ 15 đến 20%, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, doanh thu từ các kênh bán hàng trực tuyến của nhiều hợp tác xã tăng trung bình khoảng 30% mỗi năm, giúp sản phẩm nông nghiệp địa phương có cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.
Ông Nguyễn Văn Dũng, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Thái Nguyên, nhận định: "Hiện nay nhiều hợp tác xã đã ứng dụng chuyển đổi số trong các khâu sản xuất, phân phối, giao hàng và thanh toán. Đây là yếu tố mang tính chiến lược giúp giảm chi phí, hạ giá thành và nâng cao năng lực cạnh tranh."
Những lợi thế này đã giúp Thái Nguyên được lựa chọn để thực hiện Chương trình thí điểm hỗ trợ gần 20.000 hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ chuyển đổi số, đang được triển khai với sự phối hợp của Bộ Công thương, Bộ Khoa học và Công nghệ và UBND tỉnh Thái Nguyên. Chương trình đặt mục tiêu:
- Khảo sát, đánh giá mức độ chuyển đổi số của các hộ kinh doanh.
- Tổ chức hàng trăm lớp tập huấn kỹ năng số.
- Hỗ trợ triển khai các nền tảng quản lý bán hàng, thanh toán điện tử và hóa đơn số.
Động Lực Từ Chính Sách Hỗ Trợ Chi Phí
Trong nhiều năm, phần lớn hộ kinh doanh nhỏ lẻ hoạt động theo phương thức truyền thống, ghi chép sổ sách thủ công, thanh toán tiền mặt và ít sử dụng các công cụ quản lý hiện đại. Tuy nhiên, bối cảnh mới đang đặt ra yêu cầu thay đổi. Theo quy định tại Nghị định 70 của Chính phủ, hộ kinh doanh phải quản lý doanh thu minh bạch và sử dụng hóa đơn điện tử. Bên cạnh đó, từ ngày 1/1/2026, phương pháp tính thuế khoán sẽ được thay thế bằng kê khai dựa trên doanh thu thực tế, đòi hỏi hộ kinh doanh phải sử dụng hóa đơn điện tử và công cụ quản lý doanh thu chính xác.
Vì vậy, Bộ Khoa học và Công nghệ đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Chuyển đổi số. Một trong những nội dung đáng chú ý là cơ chế hỗ trợ chi phí chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và khu vực hộ kinh doanh. Các giải pháp hỗ trợ bao gồm:
- Hỗ trợ tối đa 100% chi phí thuê các giải pháp công nghệ số như nền tảng quản lý bán hàng, hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử, chữ ký số và các nền tảng thương mại điện tử.
- Hỗ trợ 100% chi phí tham gia các khóa đào tạo về nhận thức và kỹ năng chuyển đổi số, tập trung vào nâng cao năng lực số cơ bản.
- Hỗ trợ toàn bộ chi phí mua sắm hoặc thuê dịch vụ an ninh mạng để bảo vệ hệ thống thông tin và dữ liệu.
Theo cơ quan soạn thảo, chính sách này nhằm giảm bớt rào cản chi phí, giúp các hộ kinh doanh và hợp tác xã có thêm động lực thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới, từ bán hàng đa kênh đến quản lý dữ liệu khách hàng và tối ưu hoạt động sản xuất.
Tầm Nhìn Và Triển Vọng Tương Lai
Theo Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, năm 2024, Thái Nguyên xếp thứ 8/34 tỉnh, thành phố về mức độ chuyển đổi số và luôn nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp trong cải cách thủ tục hành chính. Hầu hết hộ kinh doanh, doanh nghiệp trên địa bàn đã áp dụng hóa đơn điện tử, tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng các giải pháp số toàn diện.
Thứ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh: "Chuyển đổi số muốn 'thẩm thấu vào mạch máu' của nền kinh tế phải bắt đầu từ hàng triệu cửa hàng nhỏ lẻ. Công nghệ được đưa vào sử dụng phải dễ hiểu, dễ dùng và đem lại lợi ích rõ ràng như quản lý dòng tiền tốt hơn, bán hàng thuận lợi hơn và tuân thủ pháp luật hiệu quả hơn."
Thái Nguyên hiện có hơn 1.300 hợp tác xã và hàng chục nghìn hộ kinh doanh đang hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Những năm gần đây, địa phương đã đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số, thương mại điện tử, marketing trực tuyến và xây dựng thương hiệu cho khu vực kinh tế tập thể, hứa hẹn một tương lai phát triển bền vững nhờ vào sức mạnh của công nghệ số.
