Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có giá trị giao dịch on-chain lớn nhất, ước tính khoảng 220-230 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 7/2024 đến tháng 6/2025, tương đương trung bình hơn 600 triệu USD mỗi ngày, theo tổng hợp từ các báo cáo trích dẫn nguồn Chainalysis.
Phương thức, thủ đoạn lợi dụng tài sản mã hóa để phạm tội
Trên các nền tảng mạng xã hội tại Việt Nam hiện nay có rất nhiều hội nhóm kín chuyên mua bán, trao đổi tài sản mã hóa với số lượng lên tới hàng chục nghìn người tham gia. Thành viên đăng thông tin nhu cầu mua bán, nếu "khớp lệnh" sẽ trực tiếp giao dịch với nhau. Uy tín dựa vào đánh giá của các thành viên, đặc biệt là thành viên kỳ cựu. Các giao dịch cá nhân trên "thị trường chợ đen" có giá trị từ vài nghìn đến vài trăm nghìn USDT, cá biệt có cá nhân giao dịch lên tới hàng triệu USDT/ngày.
Hoạt động mua bán, giao dịch tài sản mã hóa ngang hàng (P2P) tại các sàn giao dịch quốc tế tiếp tục diễn ra phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ rửa tiền, chuyển tiền xuyên biên giới. Qua rà soát, một số "thương nhân" trên sàn Binance và OKX có khối lượng giao dịch trong tài khoản thanh toán lên tới hàng trăm tỷ đồng, thậm chí hàng nghìn tỷ đồng.
Hội nghị Mã hóa tài sản thực Việt Nam 2026
Hội nghị Mã hóa tài sản thực Việt Nam 2026 (Vietnam RWA Summit 2026) diễn ra trong 2 ngày 18-19/7/2026, là diễn đàn đối thoại đa phương về chính sách và thực tiễn thị trường, tập trung xác định điều kiện then chốt về thể chế, hạ tầng và năng lực triển khai để thúc đẩy thị trường tài sản số. Sự kiện do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) và Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) phối hợp tổ chức, góp phần đưa Việt Nam trở thành điểm đến mới của dòng vốn, công nghệ và mô hình tài chính số trong khu vực. Hội nghị có sự tham dự của hơn 3.000 đại biểu từ các cơ quan lập pháp, quản lý nhà nước như Quốc hội, Bộ Công an, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Tư pháp, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nội vụ, cùng đại diện doanh nghiệp công nghệ và định chế tài chính lớn trong và ngoài nước.
Phương thức rửa tiền qua tài sản mã hóa
Thời gian qua, nổi lên một số phương thức, thủ đoạn lợi dụng tài sản mã hóa thực hiện hành vi rửa tiền. Các đối tượng tội phạm mạng, tội phạm công nghệ cao sau khi chiếm đoạt tài sản, luân chuyển dòng tiền pháp định qua nhiều tài khoản ngân hàng khác nhau. Sau đó, tiền được chuyển đến tài khoản thanh toán của "thương nhân" có hoạt động giao dịch tài sản mã hóa trên sàn quốc tế hoặc qua các hội nhóm kín để chuyển đổi sang tài sản mã hóa nhằm rửa tiền, đối phó với sự truy vết của cơ quan chức năng, tẩu tán tài sản do phạm tội mà có và thường có dấu hiệu chuyển tiền xuyên biên giới.
Tháng 6/2026, Công an tỉnh Nghệ An phối hợp với công an các đơn vị, địa phương triệt phá thành công đường dây đánh bạc và rửa tiền trên không gian mạng, bắt giữ hàng chục đối tượng tại nhiều tỉnh, thành phố. Trong vụ án, đối tượng chủ mưu cầm đầu là Nguyễn Văn Tuấn, tham gia quản trị trang Web Sunwin, đồng thời trực tiếp điều hành ổ nhóm rửa tiền gồm 18 đối tượng. Số tiền thu lợi bất chính từ hoạt động tổ chức đánh bạc hàng trăm tỷ VNĐ đã được rửa qua việc luân chuyển qua nhiều tài khoản ngân hàng và mua bán USDT.
Các đối tượng triệt để lợi dụng nền tảng giao dịch ẩn danh, dịch vụ máy trộn (mixing/tumbling services) hoặc tài sản mã hóa tăng cường tính ẩn danh cao (anonymity-enhanced cryptocurrency, AEC), dịch vụ chuyển tài sản mã hóa nhanh, sàn giao dịch phi tập trung hoặc giao dịch xuyên chuỗi để rửa tiền. Qua các dịch vụ này, việc truy vết trên chuỗi khối gặp rất nhiều khó khăn.
Các vụ tấn công mạng nổi bật
Trong vụ tấn công sàn Bybit vào ngày 21/2/2025, hơn 1,5 tỷ USD (khoảng hơn 400.000 ETH) đã bị lấy đi từ ví lạnh của sàn. Một phần lớn dòng tiền được ghi nhận đã đi qua các dịch vụ trộn tiền như Tornado Cash nhằm cắt đứt liên kết giữa ví nhận và ví gốc, gây khó khăn cho việc truy vết.
Theo thống kê, trong giai đoạn từ năm 2020 đến đầu năm 2025, đã xảy ra hơn 660 vụ tấn công mạng trong lĩnh vực tài sản mã hóa với tổng thiệt hại gần 13 tỷ USD. Từ đầu năm 2026 đến nay, thị trường tài sản mã hóa toàn cầu tiếp tục hứng chịu tổn thất khoảng 800 triệu USD từ các cuộc tấn công mạng. Trong đó, có những vụ tấn công gây thiệt hại rất lớn như vụ sàn Bybit (1,5 tỷ USD), sàn DMM Bitcoin của Nhật Bản (tháng 5/2024, thiệt hại 320 triệu USD), sàn Ronin Network (tháng 4/2022, thiệt hại 615 triệu USD), nền tảng Poly Network (tháng 8/2021, thiệt hại 610 triệu USD). Gần đây nhất, tháng 4/2026, giao thức Drift đã trở thành đối tượng của một cuộc tấn công trị giá 285 triệu USD.
Các vụ tấn công để lại hậu quả đặc biệt nghiêm trọng: doanh nghiệp phải tuyên bố phá sản, ngưng hoạt động như DMM Bitcoin, Warzix; đối mặt nguy cơ bị khách hàng rút tài sản hàng loạt; không thu hồi được tài sản hoặc chỉ thu hồi được một phần rất nhỏ, như vụ Ronin Network chỉ phong tỏa và thu hồi được 5,8 triệu USD/615 triệu USD. Trong số các sàn bị tấn công, chỉ duy nhất Poly Network xác nhận thu hồi được toàn bộ số tài sản bị chiếm đoạt do hacker hoàn trả lại.
Nguyên nhân và dự báo
Qua nghiên cứu, phân tích các vụ tấn công mạng, nổi lên một số nguyên nhân chính. Thứ nhất, đặc tính kỹ thuật của blockchain là công nghệ mới, phi tập trung, đòi hỏi cách tiếp cận bảo mật khác so với hệ thống thông tin truyền thống, gây khó khăn ngay cả với quốc gia có trình độ khoa học công nghệ tiên tiến. Thứ hai, nhận thức của doanh nghiệp chưa đúng mức; nhiều CEO cho rằng mạng lưới phi tập trung đủ bảo mật, nhưng thực tế các cuộc tấn công thường nhắm vào ứng dụng, dịch vụ phát triển trên nền tảng phi tập trung như trò chơi, ví, sàn giao dịch hay cầu nối (bridge). Thứ ba, rủi ro về con người: hacker luôn nhắm vào yếu tố con người, coi đây là điểm yếu. Trong vụ Bybit, những cá nhân ký duyệt giao dịch (signer) đã có sự bất cẩn, tạo điều kiện cho hacker chiếm quyền kiểm soát ví lạnh và chiếm đoạt 1,5 tỷ USD.
Theo nhiều chuyên gia quốc tế dự báo, quy mô vốn hóa thị trường tài sản mã hóa toàn cầu có thể đạt khoảng 10.000 tỷ USD vào năm 2030, do đó đây sẽ tiếp tục là mục tiêu "ưa thích" của tội phạm mạng.
Giải pháp phòng, chống rửa tiền và bảo đảm an ninh mạng
Để tăng cường hiệu quả công tác phòng, chống rửa tiền và bảo đảm an ninh mạng trong lĩnh vực tài sản mã hóa, cần xây dựng khung pháp lý nhằm kiểm soát hoạt động luân chuyển tài sản số, tài sản mã hóa và hoạt động của các chủ thể trung gian. Cần sớm triển khai cấp phép thí điểm các sàn giao dịch tài sản mã hóa nội địa theo quy định tại Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, yêu cầu tuân thủ chặt chẽ Luật Phòng, chống rửa tiền, bao gồm nghĩa vụ định danh, xác thực khách hàng (KYC), lưu trữ dữ liệu giao dịch và kịp thời báo cáo các giao dịch tài sản số có dấu hiệu bất thường.
Bên cạnh đó, cần tăng cường cơ chế giám sát giao dịch, thúc đẩy chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị liên quan để kiểm soát các giao dịch có mức độ rủi ro cao. Xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên biệt và ứng dụng công nghệ phân tích blockchain cũng là những giải pháp quan trọng nhằm hỗ trợ hiệu quả cho công tác điều tra và xử lý tội phạm, bảo vệ tài sản cho người dân, cũng như uy tín của doanh nghiệp.
Theo Thượng tá Nguyễn Thành Chung, Phó Trưởng phòng 4, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an: "Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao sẽ tiếp tục chủ động triển khai công tác bảo đảm an ninh dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân, đánh giá an ninh mạng đối với hệ thống thông tin của các doanh nghiệp, công ty được cấp phép thí điểm vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa, nhằm hạn chế tối đa nguy cơ bị tấn công mạng, chiếm đoạt tài sản. Đồng thời, Cục tiếp tục triển khai các giải pháp giám sát an ninh mạng đối với các hệ thống thí điểm, ứng phó, khắc phục sự cố an ninh mạng kịp thời và có hiệu quả."
