Iran Xây Dựng Mạng Lưới Tài Chính Song Song Với Bitcoin Và Stablecoin
Cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran cùng với tình hình chiến sự bất ổn ở Trung Đông đã làm lộ rõ một mạng lưới tài chính mà Tehran đã âm thầm xây dựng. Hệ thống này hoạt động song song với ngân hàng truyền thống, dựa chủ yếu vào việc khai thác Bitcoin (BTC) và nền kinh tế stablecoin đang phát triển với tốc độ chóng mặt.
Hợp Pháp Hóa Và Vai Trò Chiến Lược Của Tiền Điện Tử
Iran đã chính thức hợp pháp hóa hoạt động khai thác tiền điện tử vào năm 2019. Quyết định này cho phép các công ty sử dụng nguồn điện ưu đãi để khai thác Bitcoin, sau đó bán lại cho ngân hàng trung ương. Bitcoin không chỉ là tài sản đầu tư mà còn đóng vai trò như một công cụ thanh toán quan trọng cho các mặt hàng nhập khẩu và giải quyết các giao dịch thương mại bên ngoài hệ thống đồng USD.
Quy Mô Khổng Lồ Của Nền Kinh Tế Bitcoin
Theo ước tính từ công ty phân tích blockchain Chainalysis, Iran hiện nắm giữ từ 2% đến 5% sức mạnh khai thác Bitcoin toàn cầu, mặc dù phần lớn hoạt động này diễn ra trong bí mật. Hệ sinh thái tiền mã hóa của quốc gia này đã đạt quy mô ấn tượng 7,78 tỷ USD vào năm 2025. Đáng chú ý, hoạt động trên mạng lưới tiền điện tử thường tăng vọt mỗi khi xảy ra các cuộc đụng độ quân sự hoặc tình trạng bất ổn trong nước.
Sự Tham Gia Của Lực Lượng Vệ Binh Cách Mạng
Chainalysis cũng tiết lộ rằng các địa chỉ ví điện tử được cho là liên kết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) chiếm hơn 50% tổng lượng tiền điện tử chảy vào Iran trong quý 4 năm 2025. Con số này tương đương với hơn 3 tỷ USD. Tuy nhiên, những thống kê này chỉ dựa trên các ví công khai đã được xác định, và quy mô thực tế có thể còn lớn hơn nhiều.
Vai Trò Ngày Càng Quan Trọng Của Stablecoin
Nghiên cứu từ Elliptic chỉ ra rằng, trong năm 2025, ngân hàng trung ương Iran đã tích lũy ít nhất 507 triệu USD thông qua đồng stablecoin USDT. Người dân Iran cũng đang chuyển dần sang sử dụng Bitcoin cho các giao dịch thanh toán hàng ngày. Đặc biệt, khi internet bị gián đoạn trong các cuộc biểu tình gần đây, lượng tiền rút ra từ các sàn giao dịch địa phương về ví cá nhân đã tăng mạnh một cách đáng kể.
Biến Năng Lượng Thành Tài Sản Xuyên Biên Giới
Việc khai thác tiền điện tử cho phép Iran biến nguồn năng lượng nội địa giá rẻ thành các tài sản có thể di chuyển dễ dàng qua biên giới. Bitcoin được khai thác có thể được sử dụng để thanh toán cho hàng hóa và máy móc nằm trong danh sách bị cấm vận. Stablecoin, với khả năng neo giá ổn định theo đồng USD, cũng được sử dụng với mục đích tương tự.
Dữ liệu từ Chainalysis cho thấy hoạt động tiền điện tử ở Iran có mối tương quan chặt chẽ với các điểm nóng chính trị, bao gồm cả các vụ trao đổi tên lửa và các cuộc biểu tình trong nước. Trong thời kỳ bất ổn, dòng tiền chảy ra khỏi các sàn giao dịch thường tăng lên khi người dùng chuyển tiền vào ví cá nhân để bảo toàn tài sản.
Thách Thức Và Rủi Ro Trong Giao Dịch
Tuy nhiên, việc che giấu những giao dịch này không phải lúc nào cũng dễ dàng. Sàn giao dịch tiền điện tử Binance gần đây đã bị điều tra do những lo ngại về việc tiền được chuyển qua nền tảng này đến các thực thể bị trừng phạt và có liên hệ với Iran.
Kịch Bản Tương Tự Như Lebanon
Theo báo cáo từ Coindesk, khi đồng rial của Iran giảm giá mạnh, tầng lớp trung lưu đang dần rời bỏ các ngân hàng địa phương để chuyển hàng tỷ USD vào hệ sinh thái tiền mã hóa trong nước. Kịch bản này tương tự như những gì đã xảy ra tại Lebanon vào năm 2019. Khi ngân hàng đóng băng và đồng tiền mất giá, người dân bắt đầu tìm kiếm các kênh tài sản trú ẩn mới, có khả năng giao dịch xuyên biên giới mà không phụ thuộc vào bên trung gian. Bitcoin khi đó đã trở thành lựa chọn hàng đầu, và hiện nay, Iran đang lặp lại kịch bản tương tự về dòng tiền dịch chuyển.
Nếu xung đột tiếp tục leo thang và làm gián đoạn lưới điện, sản lượng khai thác Bitcoin của Iran có thể giảm trong ngắn hạn. Ước tính hiện tại, Iran đang khai thác BTC với chi phí khoảng 1.300 USD cho mỗi token, sau đó bán lại theo giá thị trường để thu lợi nhuận.
