Tổng thống Trump yêu cầu Big Tech tự cấp điện, nhưng người dân Mỹ vẫn gánh chi phí AI
Đầu tuần, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra tuyên bố mạnh mẽ nhằm bảo vệ túi tiền của người dân, bằng cách buộc các tập đoàn công nghệ lớn cam kết "tự cung tự cấp" điện năng cho các trung tâm dữ liệu của họ. Nhà Trắng xác nhận một buổi triệu tập các giám đốc điều hành từ Amazon, Google, Meta, Microsoft, xAI, Oracle và OpenAI sẽ diễn ra vào tuần tới để thảo luận về vấn đề này. Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo rằng người Mỹ vẫn phải đối mặt với gánh nặng chi phí điện nặng nề trong cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) từ Thung lũng Silicon.
Nhu cầu điện tăng vọt và thách thức từ chuỗi cung ứng
Theo Viện Nghiên cứu Điện lực (EPRI), nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu hiện chiếm khoảng 4-5% tổng nguồn cung điện của Mỹ, và dự kiến sẽ tăng lên 17% trong bốn năm tới. Tại Virginia, bang tập trung nhiều trung tâm dữ liệu nhất, cầu điện từ nhóm này có thể đạt tới 57%. Công ty dữ liệu Cleanview ước tính gần 680 trung tâm dữ liệu đang được lên kế hoạch xây dựng, đòi hỏi năng lượng tương đương 186 nhà máy điện hạt nhân lớn.
Abe Silverman, nhà nghiên cứu năng lượng tại Đại học Johns Hopkins, nhấn mạnh rằng các nhà máy điện không thể được xây dựng kịp thời để đáp ứng nhu cầu tăng vọt. Ông so sánh việc mua turbine khí không đơn giản như mua vé concert của Taylor Swift – chúng không thể được bán nhanh chóng và tùy ý. Thực tế, theo Viện Nghiên cứu Năng lượng và Môi trường (EESI), một nhà máy điện khí mới cần 4,5-6 năm để xây dựng, với thời gian chờ turbine có thể lên tới 7 năm.
Chi phí điện leo thang và gánh nặng cho người dân
Brandon Owens, chuyên gia về lưới điện và người sáng lập công ty tư vấn năng lượng AixEnergy, chỉ ra rằng hầu hết áp lực chi phí hiện nay đến từ khâu truyền tải và phân phối điện, chứ không phải từ sản xuất. "Những chi phí đó vẫn tồn tại ngay cả khi một trung tâm dữ liệu tự cung tự cấp điện", ông Owens nói. Chi phí điện còn bao gồm các khoản bảo trì, khắc phục hậu quả thiên tai như bão, và nâng cấp lưới điện để tăng khả năng chống chịu.
Ari Peskoe, Giám đốc Sáng kiến Luật Điện lực tại Trường Luật Harvard, nhận định chính quyền ông Trump đang đặt cam kết tiền điện lên sai đối tượng. Giá điện được điều tiết bởi cơ quan quản lý cấp bang dựa trên chính sách địa phương, chứ không phải bởi Nhà Trắng hay các tập đoàn công nghệ. Catherine Casomar, đồng sáng lập Dự án Trung tâm Dữ liệu Tốt hơn, đặt câu hỏi về rủi ro tài chính nếu các dự án AI không đạt kỳ vọng, khiến người dân phải gánh chịu hậu quả.
Dự báo giá điện tiếp tục tăng mạnh
Tính đến cuối năm 2025, giá điện ở Mỹ đã tăng vọt lên 19 cent mỗi kWh, tăng 27% so với năm 2019. Tại Virginia, giá điện tăng tới 267% trong 5 năm qua. Công ty phân tích thị trường ICF dự kiến giá điện sẽ tăng thêm 40% vào năm 2030 so với mức hiện hành. Những dự án truyền tải điện cao thế, như dự án gần 12 tỷ USD của PJM, cũng sẽ được phân bổ vào hóa đơn tiền điện của người dân, dù trung tâm dữ liệu là đối tượng hưởng lợi chính.
Trong bối cảnh này, cam kết tự cấp điện của các tập đoàn công nghệ chỉ giải quyết một phần vấn đề, trong khi người dân Mỹ vẫn phải đối mặt với chi phí điện ngày càng cao do nhu cầu AI bùng nổ và những hạn chế trong cơ sở hạ tầng năng lượng.
