Đặt phòng khách sạn cho chuyến du lịch, mua một chiếc vòng ngọc được quảng cáo là "hàng hiếm", cả hai người dùng đều nghĩ mình đang thực hiện những giao dịch hoàn toàn bình thường. Chỉ đến khi hệ thống thanh toán cảnh báo rủi ro, họ mới phát hiện mình sắp trở thành nạn nhân của lừa đảo trực tuyến.
Suýt mất tiền vì mua vòng ngọc trên mạng
Gần đây, chị Thúy Hạnh (Long Biên, Hà Nội) cho biết đã suýt trở thành nạn nhân bị lừa đảo khi mua vòng ngọc trên mạng xã hội. Cụ thể, trong quá trình tìm kiếm sản phẩm, chị được một người bán giới thiệu sản phẩm với cam kết là hàng tự nhiên, kèm theo nhiều lời chào mời như "hàng hiếm", "chỉ còn một chiếc cuối cùng" hay "đang cắt lỗ để bán". Sau khi đồng ý, chị lựa chọn thanh toán và chuyển tiền bằng MoMo.
Tuy nhiên, ngay khi nhập thông tin chuyển khoản tới tài khoản ngân hàng NCB đứng tên P.V.Đ (số tài khoản xxxxxxxxx929), hệ thống lập tức hiển thị cảnh báo “Tài khoản có dấu hiệu rủi ro”. Nhận thấy bất thường, chị dừng giao dịch và tìm hiểu thêm. Chị cho biết cảm thấy may mắn khi thoát khỏi một vụ nghi lừa đảo mua bán trực tuyến.
Đặt phòng resort cũng suýt bị lừa
Trước đó, trên mạng xã hội Threads, chị Trúc cũng chia sẻ câu chuyện suýt bị lừa khi đặt phòng resort tại khu vực Mũi Né (Phan Thiết). Trong quá trình tìm kiếm nơi nghỉ dưỡng 2 ngày 1 đêm, chị gặp hàng loạt fanpage có tên và hình ảnh resort tương tự nhau. Sau khi cân nhắc, chị liên hệ một fanpage có dấu tick xanh và được hướng dẫn đặt cọc 50% để giữ chỗ hoặc 100% để hoàn tất đặt phòng. Tin tưởng vào thông tin được cung cấp, chị quyết định chuyển trước một nửa là 1,6 triệu đồng thông qua ví điện tử MoMo.
Tuy nhiên, ngay khi thực hiện giao dịch, hệ thống MoMo bất ngờ tạm khóa lệnh chuyển tiền và hiển thị cảnh báo rằng tài khoản nhận tiền có dấu hiệu rủi ro lừa đảo, đồng thời khuyến nghị người dùng cân nhắc kỹ trước khi tiếp tục.
Khi phản ánh với phía resort, chị được giải thích rằng việc giao dịch không thành công là do hệ thống ngân hàng đang quá tải vì lượng khách đặt phòng lớn. Song sau nhiều lần chất vấn, đối tượng vận hành fanpage cuối cùng thừa nhận đây là một trang giả mạo.
Câu chuyện của chị Trúc thu hút nhiều bình luận từ cộng đồng mạng. Không ít người tỏ ra bất ngờ trước tính năng cảnh báo giao dịch rủi ro của MoMo, cho rằng đây là lớp “lá chắn” giúp người dùng tránh mất tiền trong các tình huống lừa đảo tinh vi.
Lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi
Những tình huống trên phản ánh thực tế rằng các hình thức lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, xuất hiện trong nhiều lĩnh vực từ du lịch, mua sắm đến đầu tư hay tuyển dụng. Trong nhiều trường hợp, nạn nhân không bị đánh cắp thông tin tài khoản mà tự nguyện chuyển tiền sau khi bị dẫn dắt tâm lý trong thời gian dài.
Chiến lược phòng chống lừa đảo của MoMo
Ông Nguyễn Mạnh Tường, Đồng sáng lập, Đồng chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc MoMo, cho biết phần lớn các vụ lừa đảo thành công không phải vì hệ thống thanh toán không phát hiện được rủi ro mà bởi người dùng đã bị thao túng tâm lý và chủ động thực hiện giao dịch.
"Chúng tôi chuyển từ tư duy 'chặn kẻ xấu' sang tư duy 'đồng hành với người tốt'. Bởi thực tế không thể chặn hết các đối tượng lừa đảo, nhưng có thể giúp người dùng nhận ra dấu hiệu bất thường trước khi đưa ra quyết định sai lầm", ông Tường nói.
Ông Tường cho biết mỗi giao dịch trên nền tảng MoMo được phân tích và xử lý chỉ trong khoảng 100-300 mili giây, nhanh hơn một cái chớp mắt.
Theo đại diện MoMo, trọng tâm của công tác phòng chống lừa đảo không chỉ là chặn giao dịch mà còn là khả năng nhận diện hành vi bất thường, hiểu đúng ngữ cảnh và can thiệp vào đúng thời điểm.
Trong các vụ lừa đảo trực tuyến, kẻ gian thường tìm cách cô lập nạn nhân về mặt tâm lý, tạo cảm giác cấp bách hoặc đánh vào lòng tham, sự lo lắng để thúc đẩy hành động chuyển tiền. Nếu hệ thống có thể xuất hiện đúng lúc với một cảnh báo phù hợp, người dùng sẽ có thêm cơ hội nhận ra mình đang bị dẫn dắt và dừng lại trước khi thiệt hại xảy ra.
Hiệu quả rõ rệt từ cảnh báo rủi ro
Kết quả bước đầu cho thấy cách tiếp cận này đang mang lại hiệu quả rõ rệt. Theo thống kê của MoMo, cứ 1.000 người dùng nhận được cảnh báo từ hệ thống thì có tới 995 người quyết định dừng giao dịch.
Nhờ đó, mỗi ngày nền tảng ghi nhận khoảng 44 tỷ đồng được cảnh báo tránh nguy cơ lừa đảo. Khoảng 29.000 giao dịch bất thường được phát hiện và cảnh báo, hơn 10.000 người dùng được ngăn chặn trước khi thiệt hại xảy ra, tương đương khoảng 15.000 tỷ đồng giá trị giao dịch được bảo vệ mỗi năm.
"Lúc nạn nhân chuẩn bị chuyển tiền trên MoMo hay ứng dụng ngân hàng, thực chất chúng ta đang xem phút thứ 89 của một bộ phim dài 90 phút. Phần lớn quá trình dẫn dụ đã diễn ra từ trước trên mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin hoặc các nền tảng khác. Khi đó, hệ thống chỉ còn khoảng 5 giây để ngăn một giao dịch trực tuyến", ông Tường chia sẻ.
