Xung đột quân sự khiến GPS hỗn loạn, tài xế Dubai lao đao vì mất phương hướng
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran hồi đầu tháng 3, một vấn đề bất ngờ đã ập đến với các tài xế giao hàng tại Dubai. Hệ thống định vị toàn cầu (GPS) trên điện thoại thông minh đột nhiên bị nhiễu loạn, khiến bản đồ hiển thị sai lệch và các con phố biến mất khỏi màn hình. Anh Saeed Ahmed, một tài xế giao hàng, chia sẻ với Rest of World về trải nghiệm đầy bực bội khi phải dừng xe giữa đường để gọi cho khách hàng nhờ chỉ dẫn. "Chúng tôi thường biết đường, nhưng ở khu vực lạ, việc liên tục gọi cho khách đã khiến giao hàng trễ và làm khách hàng khó chịu", anh Ahmed cho biết.
Nguyên nhân từ hoạt động quân sự và tác động lan rộng
Sự cố này không phải là cá biệt. Các lực lượng quân sự trong khu vực đang triển khai hệ thống gây nhiễu tín hiệu vệ tinh nhằm đánh chặn drone và tên lửa, nhưng hệ quả lại ảnh hưởng đến đời sống dân sinh. Thomas Withington, chuyên gia tác chiến điện tử độc lập, giải thích: "Bất kỳ tín hiệu gây nhiễu nào cũng sẽ ảnh hưởng đến tất cả thiết bị thu tín hiệu GNSS trong phạm vi, bao gồm điện thoại thông minh". Tín hiệu GPS, vốn xuất phát từ vệ tinh cách mặt đất 20.000 km, rất yếu khi đến nơi và dễ bị can thiệp bởi các tín hiệu mạnh hơn từ mặt đất, như Jim Stroup từ AQNav lưu ý.
Tác động không chỉ dừng lại ở điện thoại. Theo dữ liệu từ Windward, công ty tình báo hàng hải, hơn 1.650 tàu ở Trung Đông vào ngày 7/3 đã bị ảnh hưởng bởi tín hiệu GPS lỗi, tăng 55% so với tuần trước. Các tàu này bị hiển thị sai vị trí tại nhiều quốc gia như Kuwait, Iran, Ả Rập Saudi, Oman và UAE. Đáng chú ý, gần 1.100 tàu đã chịu ảnh hưởng chỉ trong 24 giờ sau đợt không kích ngày 28/2, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề.
Tài xế phải thích nghi bằng kinh nghiệm và trí nhớ
Trước tình hình này, các tài xế lâu năm như Muhammad Asif, với hơn 20 năm kinh nghiệm ở Dubai, buộc phải dựa vào trí nhớ và kinh nghiệm để điều hướng. Ông Asif kể lại: "Bản đồ báo 40 phút trong khi tôi còn 5 phút nữa là đến nơi". Trong những trường hợp như vậy, ông tự mình tìm đường mà không cần dựa vào công nghệ. Sự thích nghi này trở nên cần thiết khi hệ thống logistics phụ thuộc nhiều vào dữ liệu vị trí thời gian thực bị gián đoạn.
Raman Pathak, CEO của Jeebly, cho biết: "Các hệ thống logistics cốt lõi phụ thuộc rất nhiều vào dữ liệu vị trí thời gian thực. Trong các sự cố nhiễu GPS, chúng tôi đã chứng kiến tác động đáng kể đến khâu vận hành, với logic phân công tự động bị gián đoạn". Hậu quả là nhiều công ty buộc phải quay lại giám sát thủ công để quản lý giao hàng, dẫn đến tình trạng tài xế bị phân công đơn hàng sai và thời gian giao nhận khó dự báo chính xác.
Hệ lụy kéo dài và bài học từ cuộc khủng hoảng
Sau hơn một tháng kể từ khi xung đột bùng phát, các tài xế vẫn đang vật lộn để thích nghi với thực tế mới. Anh Ahmed tâm sự: "Trước kia, chúng tôi theo bản đồ, giờ buộc phải sử dụng trí nhớ". Sự kiện này không chỉ làm nổi bật tính dễ tổn thương của công nghệ định vị trong các khu vực xung đột mà còn cảnh báo về những rủi ro tiềm ẩn đối với nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là ngành vận tải và logistics. Khi chiến sự tiếp diễn, việc tìm ra giải pháp thay thế cho GPS trở thành một thách thức cấp bách, buộc cả cá nhân và doanh nghiệp phải linh hoạt hơn trong cách thức hoạt động hàng ngày.
