Meta và YouTube đối mặt phiên tòa lịch sử về cáo buộc gây nghiện cho trẻ em
Ngày 9-2, một phiên tòa dân sự được đánh giá là mang tính bước ngoặt đối với ngành công nghiệp mạng xã hội đã chính thức khai màn tại Tòa án Tối cao quận Los Angeles, bang California, Mỹ. Hai gã khổng lồ công nghệ Meta và YouTube, công ty con của Google, bị đưa ra trước bồi thẩm đoàn với cáo buộc cố tình thiết kế nền tảng nhằm gây nghiện cho trẻ em, dẫn đến những tổn hại nghiêm trọng về sức khỏe tâm thần.
Nguyên đơn tố cáo các nền tảng "giăng bẫy" trẻ em
Vụ kiện do Kaley G.M., 20 tuổi, đứng đơn, tập trung vào việc cô bị ảnh hưởng tâm lý nặng nề sau khi sử dụng mạng xã hội từ nhỏ. Phía nguyên đơn lập luận rằng Meta và YouTube không chỉ đơn thuần cung cấp dịch vụ, mà còn chủ động xây dựng các cơ chế kỹ thuật tinh vi để giữ trẻ em "dán mắt" vào màn hình, tối đa hóa thời gian sử dụng.
Luật sư Mark Lanier, đại diện cho nguyên đơn, phát biểu mạnh mẽ trước bồi thẩm đoàn: "Đây là vụ kiện về hai trong số những tập đoàn giàu có nhất lịch sử đã thao túng bộ não trẻ em để tạo ra sự lệ thuộc. Họ không chỉ xây ứng dụng, mà còn giăng bẫy." Ông nhấn mạnh rằng trẻ em với não bộ chưa hoàn thiện đặc biệt dễ bị cuốn vào các thuật toán đề xuất nội dung liên tục, dẫn đến các hệ lụy như:
- Trầm cảm và lo âu
- Rối loạn ăn uống
- Các vấn đề tâm thần khác
- Nguy cơ tự tử gia tăng
Vụ kiện cũng cáo buộc YouTube cho phép trẻ em tiếp cận nền tảng từ rất sớm mà không cảnh báo đầy đủ cho phụ huynh về mục tiêu thương mại này.
Phía bị đơn phản bác và viện dẫn Điều 230
Luật sư của Meta đã bác bỏ các cáo buộc, cho rằng những khó khăn tâm lý của nguyên đơn bắt nguồn từ các vấn đề gia đình và bạo lực học đường ngoài đời thực, chứ không phải do Instagram. Đại diện Meta còn chỉ ra rằng trong hồ sơ y tế được đưa ra làm chứng cứ, không có chẩn đoán nào xác nhận tình trạng "nghiện Instagram".
Meta và YouTube cũng lập luận rằng họ được bảo vệ bởi Điều 230 của Đạo luật Chuẩn mực truyền thông Mỹ, vốn miễn trừ trách nhiệm pháp lý đối với nội dung do người dùng đăng tải. Tuy nhiên, vụ kiện này không tập trung vào nội dung, mà nhắm trực tiếp vào mô hình kinh doanh và cách các thuật toán được thiết kế để giữ chân người dùng trẻ tuổi, một điểm then chốt có thể vượt qua sự bảo vệ của Điều 230.
Phiên tòa được dự báo sẽ tạo tiền lệ pháp lý quan trọng
Phiên tòa dự kiến sẽ chứng kiến sự xuất hiện của các nhân vật cấp cao như Giám đốc điều hành Meta Mark Zuckerberg và người đứng đầu Instagram Adam Mosseri trong những ngày tới. Giới quan sát đặc biệt chú ý đến vụ án, coi đây là "thử nghiệm điển hình" có thể tạo tiền lệ pháp lý và định hình mức bồi thường cho hàng trăm vụ kiện tương tự đang chờ xử trên khắp nước Mỹ.
Các luật sư nguyên đơn thừa nhận họ đang vận dụng chiến lược pháp lý từng thành công trong các vụ kiện chống lại ngành thuốc lá cuối thế kỷ trước, khi các tập đoàn bị cáo buộc che giấu tác hại và cố tình duy trì hành vi gây nghiện. Trong khi đó, Snapchat và TikTok, những nền tảng từng bị nêu tên trong vụ kiện, đã đạt được thỏa thuận dàn xếp trước khi phiên tòa bắt đầu, với các điều khoản không được công bố.
Bối cảnh này làm nổi bật những thách thức toàn cầu về quản lý mạng xã hội, như ở Hàn Quốc, nơi công nghệ deepfake đang gây khó khăn cho cơ quan quản lý trong lúc người dân ngày càng dành nhiều thời gian cho YouTube và Instagram. Phiên tòa tại California không chỉ là một vụ kiện đơn lẻ, mà còn có thể định hướng tương lai của quy định pháp lý đối với các nền tảng số trên toàn thế giới.
