Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) ngày 28/7/2026 chính thức ban hành lệnh cấm đối với robot hình người và một số thiết bị robot tiên tiến có xuất xứ từ Trung Quốc. Động thái này được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục siết chặt các biện pháp hạn chế công nghệ Trung Quốc thâm nhập thị trường Mỹ, nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và giảm thiểu rủi ro từ các thiết bị có khả năng kết nối mạng.
Lệnh cấm robot hình người và thiết bị robot tiên tiến
Theo thông báo từ FCC, các sản phẩm bị cấm bao gồm robot hình người (humanoid robot) và robot bốn chân mô phỏng động vật. Những thiết bị này được phân loại là "thiết bị robot tiên tiến" có khả năng thu thập lượng lớn dữ liệu, bao gồm hình ảnh, âm thanh và thông tin môi trường xung quanh. FCC lo ngại rằng chúng có thể bị các tác nhân xấu khai thác để theo dõi người dân Mỹ, hỗ trợ hoạt động của cơ quan tình báo nước ngoài hoặc bị chiếm quyền điều khiển từ xa, gây ra mối đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia.
Robot hình người, với khả năng tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), được nhiều chuyên gia dự báo sẽ sớm được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất công nghiệp, logistics, dịch vụ và đời sống dân dụng. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ cho rằng việc để các thiết bị này kết nối mạng mà không có kiểm soát chặt chẽ có thể tạo ra lỗ hổng trong hạ tầng số quốc gia.
Lý do an ninh quốc gia và mở rộng sang bộ biến tần
Bên cạnh robot, FCC cũng quyết định cấm các bộ biến tần (inverter) có khả năng kết nối mạng. Đây là thiết bị quan trọng trong việc kết nối các nguồn năng lượng tái tạo và hệ thống pin lưu trữ với lưới điện, đồng thời được sử dụng tại nhiều trung tâm dữ liệu. Giới chức Mỹ lo ngại những thiết bị này có thể tạo ra lỗ hổng đối với hạ tầng năng lượng và hạ tầng kỹ thuật số nếu bị can thiệp từ bên ngoài. Trung Quốc hiện là quốc gia sản xuất bộ biến tần lớn nhất thế giới, với các doanh nghiệp hàng đầu như Sungrow Power Supply và Huawei. Hai công ty này từ nhiều năm qua đã nằm trong diện chịu các biện pháp hạn chế và trừng phạt của Mỹ vì những lo ngại liên quan đến an ninh quốc gia.
Trong tài liệu đánh giá mối đe dọa, FCC nhấn mạnh rằng những thiết bị robot tiên tiến có kết nối mạng không chỉ đặt ra nguy cơ đối với quyền riêng tư của người dùng mà còn có thể trở thành điểm yếu trong hạ tầng số nếu bị khai thác. Theo cơ quan này, việc chủ động kiểm soát các thiết bị có nguy cơ cao là cần thiết nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và giảm thiểu các rủi ro đối với hệ thống công nghệ của Mỹ.
Tác động đến chuỗi cung ứng công nghệ và chiến lược tái công nghiệp hóa
Các biện pháp mới phản ánh mục tiêu của chính quyền Tổng thống Trump trong việc tăng cường tự chủ đối với các chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược, đồng thời thúc đẩy sản xuất trong nước và khuyến khích doanh nghiệp chuyển hoạt động sản xuất trở lại Mỹ. Một quan chức chính quyền Mỹ, đề nghị giấu tên, cho biết với hãng tin Reuters rằng Tổng thống Trump đã nhiều lần nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng các chuỗi cung ứng độc lập và an toàn đối với những công nghệ quan trọng và mới nổi, trong đó có robot tiên tiến và bộ biến tần. Theo quan chức này, an ninh kinh tế gắn liền với an ninh quốc gia và chính quyền Mỹ đang triển khai nhiều chính sách nhằm thúc đẩy quá trình tái công nghiệp hóa.
Động thái mới của FCC được xem là bước đi tiếp theo trong chiến lược siết chặt kiểm soát đối với công nghệ Trung Quốc, sau khi Washington áp dụng hàng loạt biện pháp hạn chế đối với thiết bị viễn thông, chất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và nhiều lĩnh vực công nghệ cao khác. Trong bối cảnh nhu cầu xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn tại Mỹ đang gia tăng nhanh chóng, việc hạn chế bộ biến tần Trung Quốc có thể ảnh hưởng đến tiến độ phát triển hạ tầng số.
Phản ứng từ Trung Quốc và triển vọng
Theo FCC, các hạn chế trước mắt chỉ áp dụng đối với những mẫu robot và bộ biến tần chưa được đưa ra thị trường. Tuy nhiên, cơ quan này cũng có thẩm quyền xem xét thu hồi giấy phép đối với các sản phẩm đã được cấp phép lưu hành nếu phát hiện chúng gây ra nguy cơ đối với an ninh quốc gia. Đến nay, Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington chưa đưa ra bình luận về quyết định của FCC. Giới phân tích cho rằng động thái này sẽ làm gia tăng căng thẳng thương mại và công nghệ giữa hai nước, đồng thời thúc đẩy các doanh nghiệp Mỹ tìm kiếm nguồn cung thay thế từ các quốc gia khác.
